Arkiv

Archive for the ‘Veprimtari ndërkombëtare’ Category

Plumbat e Sarajevës dhe pranvera arabo-amerikane

21/04/2013 Lini një koment

Kreshnik OSMANI

PLUMBAT E SARAJEVËS DHE PRANVERA ARABO-AMERIKANE

Kreshnik Osmani

Kreshnik Osmani

Me shumë interes dhe shqetësim dëgjova lajmin e atyre “pak” plumbave që vërshuan mbi muret e ambasadës amerikane në Sarajevë dhe prej tytës së një arme ballkanike me motive lindore u përpoqa të vjel lajme, prognoza e analiza psiko-sociale që dilnin të mbështjella plot afsh bashkë me tymin e së njëjtës tytë. Teksa i hedh një vështrim të ftohtë lajmit – për të qenë sa më realist – konstatoj me keqardhje se kjo histori është diçka më e thellë sesa çmenduria e pakontrolluar e një individi të dëshpëruar apo ekstremist. Rrufeshëm transportova vetveten për në Tiranë mbi “trenin” e ngarkuar rrëmujshëm me mendimet e mia të fundjavës dhe në përpjekje për të sistemuar të njëjtën rrëmujë u ula të hedh disa rreshta në kartë.

Nuk kam dëshirë ta mohoj se i shoqëruar prej imagjinatës time jo tërësisht të shfrenuar “u hodha në sulm” nëpërmjet perceptimit tim modest dhe tentova të fantazoj tekstin e kabllogrameve të rradhës prej selive diplomatike të Washingtonit në Ballkan, duke ua raportuar realitetin e gadishullit gjysmë aleat eprorëve të tyre në Departamentin e Shtetit. Pikërisht ato kabllograme që mendova se do të na i lexojë Assange i Wikileaks nuk e di se kur.
Në fakt, është e vështirë të jesh shumë i saktë kur të mungojnë një tufë e madhe me informacione që kanë lidhje me rastin në fjalë, aq më tepër kur ngjarja flitet të ketë lidhje me një grup të quajtur celulë ekstremiste e Jashareviçit në Beograd. Të them të drejtën, pas leximit me kujdes të rrethanave, kohës dhe vendit të ngjarjes, nuk munda të mos ndërtoj analogji gjeopolitike ndërmjet dy realiteteve gjeografikisht jo aq të afërt. I pari, që ka të bëjë me zhvillimet dhe revolucionet demokratike arabe dhe i dyti me mënyrën sesi zhvillohen ngjarjet në këtë copëz Europe që quhet Ballkan. Pa dashur të ndalem në secilin prej realiteteve ndër shtetet ballkanike të banuara prej një pjese të konsiderueshme të muslimanëve, për të mos u zgjatur, po i referohem realitetit shqiptar. Kjo për arsye se pjesa më e madhe e rrethanave në të cilat kanë rrugëtuar zhvillimet politike dhe kulturore ndër shtetet e Ballkanit është gati e ngjashme. Arsyeja tjetër është shqetësimi i lindur me atë që mund të ndodhë në vendin tim në të ardhmen.
Pas rënies së kampit komunist të Lindjes, në Ballkan vërshuan një numër i madh njerëzish që vinin për të ringjallur e për të ndihmuar rimëkëmbjen e religjionit të ndaluar prej diktaturës ateiste. Pjesa më e madhe e tyre mbërrinin në Shqipëri me entuziazmin e triumfit mbi rusët në Afganistan dhe të furnizuar me një sasi të madhe parash dhe literature libërthash, lëviznin të qetë rrugëve europiane të Shqipërisë e të Ballkanit duke përdorur imunitetin amerikano-arab me të cilin ishin furnizuar për t’ia kundërvënë sovjetikëve.  Imuniteti i tyre mbërrinte deri aty sa fare pa trokitur mund të hynin me shapka tek zyrat e pushtetarëve më të lartë të Shqipërisë, por jo vetëm, për t’i ofruar projekte bamirësie, ujësjellësash, kurbanesh, kursesh rrobaqepësie dhe gjuhësh të huaja dhe ndonjëherë edhe ushqim, brekë e kanatiere për Gardën e uritur e të paveshur që ruante shtetin, sigurinë e shtetit tim.
Për afro një dekadë, ata arritën të ndërtojnë një sistem të çuditshëm të mendimit religjioz, i cili gjeopolitikisht ashtu ishte i kurdisur për të tjera llogari gjeografike, sociale e kulturore, u ngulit thellë tek shtresat kryesisht të varfëra të shoqërive muslimane postkomuniste në Ballkan. Vinte kjo në një kohë kur në Shqipëri kishin mësyer, gjithashtu, një pafundësi shoqatash humanitare të krishtera, gjë e cila jepte shkas të argumentonin grindën dhe pasionin e tyre tek eprorët e vet në vendet e origjinës.
Kjo periudhë zgjati deri në ngjarjet e 11 Shtatorit 2001 kur filloi operacioni “fshesa”.  Sigurisht që nxjerrja prej Shqipërisë brenda natës e të gjithë “problematikëve” – ashtu siç kishin dhënë udhëzimet e tyre edhe shërbimet inteligjente aleate – nuk kishte asnjë mundësi të çrrënjoste me të njëjtin ritëm atë frymë dhe mendim që u trashëgua pas një dekade “pune” intensive prej një pjese shumë të rëndësishme të të njëjtëve.  Aleatëve tashmë u kishte “plasur” në dorë një minë që nuk ishte projektuar për tek rajoni i rëndësishëm ku stacionoheshin të tjera interesa të rëndësishme të tyre dhe menjëherë menduan për masat që duheshin marrë.
Duke e shpërngulur çështjen në drejtim të vendeve të mëdha islame me qëllim qartësimin e situatës ndërkombëtare asokohe, pak pas sulmeve të 11 Shtatorit në New York kur administrata e presidentit Bush e shpalli luftën e saj kundër atij që e quajti “terrorizëm ndërkombëtar” në Irak e Afganistan, në Turqi doli në skenë AK Parti e themeluar dhe e drejtuar prej një grupi të moderuar muslimanësh me në krye kryeministrin aktual të Turqisë Rexhep Taip Erdogan dhe mikun e tij të ngushtë presidentin aktual të Turqisë Abdullah Gyl, të cilët sollën në skenën politike botërore një përceptim modern të Islamit që ishte në gjendje të bashkëjetojë politikisht dhe kulturalisht me Perëndimin, veçanërisht me Amerikën që kishte dhe vazhdon të ketë interesa të mëdha në rajon. Ashtu ndodhi dhe prej asaj dite AK Parti vazhdon të jetë fuqishëm në pushtet, duke regjistruar në CV-në e arritjeve të saj një boom ekonomik, politik, kulturor dhe strategjik të padëshmuar më parë. Fuqia e atyre që u cilësuan si islamikë të moderuar turq, arriti majat dhe fitoret sa vinin e i rrisnin përmasat e tyre. Erdogan arriti që krahas votave të muslimanëve praktikantë të marrë edhe votat e pub-eve, minifundeve, bikini-ve dhe whisky-t, sikurse surprizoi në Izmir në zgjedhjet e fundit, në njërin prej bastioneve që kurrë më parë nuk kishte mundur ta depërtojë bindshëm.  Amerikanët e kënaqur prej kësaj performance të qeverisë Erdogan të nxitur edhe prej pragmatizmit politik për të cilin shquhen (edhe kur e duan edhe kur nuk e duan dikë), filluan të mendojnë për një tjetër skemë gjeopolitike që do të shtrihej përtej Turqisë. Të habitur deri në mahnitje prej skicave gjeopolitike të gjeneratorit të mendimit të politikës së jashtme turke Ahmet Davutoglu (ministri i jashtëm aktual i Turqisë), perëndimorët filluan të mendojnë për mundësitë e përhapjes së kësaj fryme edhe në Lindjen e Mesme, por edhe tek ato vende ku kishte sunduar për shekuj me radhë Perandoria Osmane. Perëndimi filloi të mendojë se të merret vetëm më Turqinë do të ishte më e lehtë për ta se të merren me secilin shtet musliman më vete.
Ashtu ndodhi. Depot e parave të Katarit, mbështetja amerikane dhe zgjuarsia e diplomacisë turke filluan të ndërveprojnë dukshëm të shoqëruara edhe me “tregimin e dhëmbëve” ndaj Izraelit që kishte bërë gallatë për shumë dekada specifikisht me çështjen palestineze dhe përgjithësisht me liderët arabë. Diktatorët arabë e mbanin Perëndimin nën trysninë e frikës së islamikëve duke u treguar atyre se rrëzimi i tyre prej pushtetit do të sillte islamikët në pushtet, se Izraeli do të gjendej në rrezik dhe se Perëndimi do të humbiste interesat e veta atje. Vendimi u mor pasi strategjia e disa dekadave kishte rezultuar nul dhe hordhitë filluan të bien një nga një. Siç është në dijeninë e të gjithëve, bota arabe u përfshi nga revolucionet e popujve për të çmontuar diktaturat gjysmëshekullore që u kishin zënë frymën, të ndihmuar e të mbështetur pa asnjë rezervë nga vetë perëndimorët që i kishin mbajtur në pushtet karikaturat qeverisëse. Aleatët më të mëdhenj të amerikanëve dhe europianëve për një kohë të gjatë në krye të listës të së cilëve ishin Ben Ali dhe Mubarak përfunduan tek plehërat e historisë, e pas tyre koloneli fantazist Muamar Kadafi.
Obama, Sarkozi e Merkel filluan të mendojnë ndryshe. Hartimi i strategjive duhet të ndryshonte pasi kukullat e tyre nuk kontrollonin më asgjë. Amerika e rraskapitur prej Irakut e Afganistanit nuk kishte më fuqi të hapte të tjera fronte lufte për të shtypur terrorizmin e trumpetuar prej putave arabë që sundonin popujt e tyre me hekur dhe gjak. Ishte gabim i madh që demokratizimi i botës arabe të ndërtohej i bazuar në njërën prej dy alternativave që nuk kishin të tretë: e para diktatorët arabëdhe e dyta rreziku i islamikëve ekstremistë. Shenjat e para filluan të dalin në sipërfaqe. Mundësia e parë serioze që iu dha popullit të Tunizisë për të zgjedhur pas rënies së diktatorit Ben Ali, ishte fitorja e thellë dhe e paparashikuar e partisë me rrënjë muslimane Al-Nahda e drejtuar nga një burrë plak, i urtë e i mençur i quajtur Rashid al Ghannushi. Personalisht kam drekuar e darkuar në disa kryeqytete me burrin e urtë që fshihej në Londër prej Ben Alisë dhe dëshmoj se ishte vërtetë një njeri i madh që e donte të gjithë njerëzimin. Nuk i urrente ata që nuk mendonin si ai. Nuk i poshtëronte me terma vulgarë të gjithë ata që kishin një fe tjetër tek e cila besonin. Por edhe shumë krenar për identitetin e vet kombëtar, kulturor e religjioz. Për çudi të të gjithëve, urimet për fitoren e Ghannushit erdhën të parat prej znj.Katherine Ashton, kryetare e Komisionit për Politikat e Jashtme në Bashkimin Europian, e më pas do të vinin të tjerët me radhë. Ghannushi duke e kuptuar që gjendej nën lupën dhe vështrimin e gjithë dynjasë, shpejtoi të japë deklaratat e para të qetësimit të komunitetit ndërkombëtar, duke u shprehur se qeveria e tij do të ishte e hapur për bashkëpunim me Perëndimin, do të mbrojë me rigorozitet të drejtat e gruas dhe nuk do të ndërhyjë tek çështjet që kanë të bëjnë me liberalizmin, turizmin, alkoolin dhe të tjera aspekteve të lidhura me to, pasi i konsideron ato si zgjedhje personale të jetesës së njerëzve. Ai tha se liria është e vetmja mënyrë që njerëzit të dëgjojnë e të kuptojnë njëri-tjetrin. E thënë më shqip, la të kuptohet se do të jetë një Erdogan i ri i Tunizisë. A është fitorja e Al Nahda-s në Tunizi një tregues paraprak edhe për fitoren e të njëjtës frymë në Egjipt apo jo, kur atje të zhvillohen zgjedhjet e para post Mubarak së shpejti?! Kjo është një histori e gjatë tek e cila nuk e shoh me vend të ndalem, pasi argumentimi mund të më marrë shumë kohë.
Arsyeja përse e bëra prezente në shkrim këtë kronologji të ngjarjeve në nivel ndërkombëtar, ka të bëjë me një pikëpyetje shumë të madhe që lind në mendjen time e që normalisht duhet të jetë prezente edhe tek të tjerë lexues të imtësive ndërkombëtare dhe rrethanave në të cilat ndodhin ngjarjet këtu dhe atje. Ekziston një frymë fanatizmi përgjithësisht në Ballkan dhe veçanërisht në Shqipëri, kryesisht tek muslimanë praktikantë (por jo vetëm) që qarkullon me të njëjtin intensitet, vrull dhe fanatizëm që qarkullonte në botën islame përpara 20-30 vjetësh. Një rekrutim gati ilegal i varfërisë, i naivitetit, i analfabetizmit kulturor nga njerëz që përveç ndonjë dëshmie “bouno per Albania” nuk kanë asnjë background a asset kulturor për të rënë në sy dhe asnjë pikëpamje të qartë akademike për harmoninë ndërmjet kulturës dhe religjionit, artit dhe fesë, gjeopolitikës dhe shpirtërores. Ndërkohë që bota arabe po çlirohet nga instrumentalizimi i injorancës dhe shumë difekteve të tjera të islamizmës së diktuar prej shërbimeve sekrete të vendeve përkatëse dhe po i shkelmon përfundimisht ato, vërejmë në Ballkan sulm alla Bin Laden kundër selisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Pyetjet lindin të gjitha njëra pas tjetrës. Si është e mundur që në Kajro, Tuniz, Tripoli, Bengazi të ngrihet flamuri i NATO-s dhe në Ballkan të sulmohet selia e kokës së saj?! Pa e lejuar veten aspak të emocionohet pyes sërish: Cila është ajo dorë që ushqen ballkanikisht ekstremizmin? A mos vallë kemi të bëjmë edhe këtu me regjime që për të fituar mbështetjen e Perëndimit sajojnë dhe ushqejnëunderground talebanizmin kulturor, kurdizmin fetar dhe che-guevarizmin religjioz që shfaqet here pas here i ngarkuar me reminishenca të rrezikshme të cilat lançohen në mënyrë të papërgjegjshme edhe prej vetë pushtetarëve?! Si është e mundur që përveç trajtimit me shumë interes të çështjeve të Palestinës, Irakut e Afganistanit, nuk kam parë deri më sot asnjë marshim të shoqatave muslimane ku të derdhur si në bajrame rrugëve të kryeqytetit të ngrenë flamujt e Mitrovicës, Preshevës, Bujanovcit e Çamërisë?!
Nëse të gjithë këtë do ta konsideronim një frymë jo koshiente që në mënyrë të pavullnetshme shkon natyrshëm me linjat e shërbimeve dashakeqe në rajon, a na duhet të pranojmë vallë se ato qenkërkan thellësisht të integruar dhe ndikues në çdo qelizë politike, kulturore dhe religjioze të Ballkanit?! Apo do ta konsiderojmë diplomatikisht rast të izoluar atë që ndodhi në Sarajevë, ndërkohë që në internet dhe në mes të qyteteve tona qarkullojnë ballkanikisht një arsenal i pafund me video, deklarata, citate, libërtha dhe forume duke shpërndarë thirrje që hapur përcjellin një urrejtje me përmasa të frikshme sipas modelit bask të ETA-s?! Aq më tepër, në një kohë kur kjo e fundit deklaroi shpërbërjen e saj!!!
Përfundimisht, mund të them me bindje të plotë se Ballkani dhe veçanërisht shqiptarët e kanë përuruar të bindur pranverën e tyre me NATO-n ditën kur gjenerali amerikan Klark i shtypi butonat e raketave të NATO-s për të ndihmuar lirinë e merituar të shqiptarëve në Kosovë, pa pyetur se kujt religjioni i përkasin shqiptarët, por sigurisht, edhe duke iu referuar interesave të tyre në rajon.
Së dyti, Ballkani ka sot në tryezën e tij politike të punës, njërën prej tri zgjidhjeve që mesa duket kanë imponuar vetveten në mënyrë të hapur dhe që kanë edhe bekimin e vetë perëndimorëve: ose të shkojnë në Washington nëpërmjet Ankarasë, ose nëpërmjet Brukselit, ose nëpërmjet harmonizimit të dy formulave gjeopolitike brenda një të vetmeje konsensuale. Dhe në të treja rastet duhet patur shumë kujdes, pasi instrumentalizimi pasionant i dëshirave të diktuara prej kulturës apo religjionit dhe përdorja e tyre kundër njëri-tjetrit brenda anëtarëve të kombit, mund të nxisë konflikte dhe përplasje fare të panevojshme, madje shumë të rrezikshme për kohezionin kombëtar dhe të ardhmen europiane të vendit.
Së treti, e vetmja mënyrë për të demontuar plumbat e mbetur depove të Ballkanit, qofshin ato të Sarajevës, Prishtinës, apo Tiranës a gjetiut, është hartimi i një strategjie të qartë dhe gjithëpërfshirëse të sigurisë rajonale, brenda së cilës plotësohen kushtet dhe gjendet klima për mbijetesën harmonike të një përceptimi të ri ballkanik, brenda kornizave të respektit ndaj diverses religjioze, europianizmit kulturor, nacionalizmit të moderuar realist, si dhe përpilimi i një orientimi konsensual gjeopolitik të maturuar, që mund të garantojë mbijetesën me dinjitet të identitetit kombëtar dhe kulturor, të diktuar këto “dhunshëm” prej ritmeve të globalizmit dhe prej shpejtësisë me të cilën lëvizin interesat ekonomike, politike dhe gjeostrategjike.
Nuk ka dyshim se makineria antishqiptare ballkanike do ta instrumentalizojë, politikisht, fetarisht dhe kulturalisht ngjarjen e Sarajevës tek selitë diplomatike perëndimore për t’iu kundërvënë edhe projektit të natyrshëm për bashkim kombëtar të shqiptarëve, duke e cilësuar rrezikun shqiptar dhe boshnjak si dy anë të së njëjtës monedhë.
Nisur nga gjithçka përmenda më sipër, ka ardhur dita që të kuptojmë se shqiptarët kanë ç’të marrin e ç’të japin prej Lindjes e Perëndimit dhe se pozicioni i tyre strategjik në rajon dhe trashëgimia tejet e larmishme historike, duhet të vihet në shërbim të interesave shqiptare dhe të një mirëqenieje mbarëkombëtare të shtrirë barazisht për të gjithë anëtarët e Kombit, si e vetmja mënyrë për t’i hapur rrugën mirëkuptimit të brendshëm, bashkëjetesës në harmoni ndërmjet diverses dhe ndërveprimit paqësor të trashëgimisë pozitive të bartur prej Lindjes dhe Perëndimit, të orientuara bashkarisht brenda një mase kulturore ku përzihen në harmoni të plotë koloriti i secilës prej tyre dhe së bashku të nisen për të rrezatuar strategjikisht një produkt ballkanik unikal në nivel botëror, për nga forma dhe përmbajtja, e të ekspozohen vitrinave të historisë moderne të familjes së përbashkët europiane, pjesë të së cilës natyrshëm jemi.

U mbajt konferenca e 8-të ndërkombëtare për gjuhën arabe

16/04/2013 Lini një koment

Ermal BEGA

U MBAJT KONFERENCA E 8-të NDËRKOMBËTARE PËR GJUHËN ARABE

Në datat 15-16 Janar 2013, në Beirut të Libanit u zhvillua konferenca e 8-të ndërkombëtare për gjuhën arabe. Kjo veprimtari u organizua nga Organizata Botërore për Gjuhën Arabe, me qendër në Beirut të Libanit. Tema kryesore e kësaj konference ishte: “Gjuha arabe nga rreziku i dobësisë tek pasojat modernizuese”.

DSC03583

Në këtë aktivitet morën pjesë studiues dhe profesorë të ndryshëm të gjuhës arabe, nga 12 vende të ndyshme të botës arabe, nga Irani etj. Këta studiues diskutuan mbi të folurën e arabishtes në botën arabe dhe mësimin e saj në shkollat e ndryshme. Gjithashtu u fol për fonemat e ndryshme të përdorura nga arabët si dhe u bënë krahasime nga vende të ndryshme arabe të mësimit të gjuhës arabe, asaj letrare dhe të folurës së përditshme.

Pas seancës së parë të ditës së parë të konferencës, u organizua përmbyllja e vitit universitar 2012-2013 të studentëve të Universitetit të Thirrjes në Beirut.

DSC03575
Në këtë aktivitet ishte ftuar dhe një kaligraf i njohur nga Tripoli i Libanit, i cili prezantoi një koleksion të kaligrafive të punuara prej tij, në lloje të ndryshme të shkrimit arab. Gjithashtu, i ftuar i veçantë në këtë konferencë, me ftesë të Organizatës Botërore për Gjuhën Arabe dhe nga organizata Zëri Ndërkombëtar i Arnautëve për Kulturë dhe Art, të dyja me seli në Beirut, ishte i ftuar dhe orientalisti Ermal Bega, drejtori ekzekutiv i Qendrës Shqiptare për Studime Orientale, i cili paraqiti një koleksion të dorëshkrimeve orientale që zotëron kjo qendër.
DSC03527

Ky aktivitet në fund u mbyll me disa kaligrafi dhuruar kryetarit të Organizatës Botërore për Gjuhën Arabe, Dr. Abdulnasr Xhebr, si dhe dhënien e vlerësimeve për pjesëmarrësit në këtë organizim.

/Orientalizmi Shqiptar/

Sfidat e demokracisë arabe

24/10/2012 Lini një koment

Gëzim SELACI

 

SFIDAT E DEMOKRACISË ARABE

Gëzim Selaci

Gëzim Selaci

Një numër të regjimeve autoritare në shtetet arabe po u vjen fundi. Por, a do të zëvendësohen ato me regjime demokratike, kjo nuk është e sigurt. Jo për ndonjë predispozitë kundër-demokratike të kulturës arabo-islame, siç kishte me thënë ndonjë dritëshkurtër, por për shkak se demokracia parakupton kapacitete që diktaturat në këto vende e kanë mbytur me dekada të tëra, dhe që nuk ngjallen dot vetëm me zgjedhje, qofshin edhe të lira e të ndershme. Revolucionin demokratik e ngatërron edhe më natyra e ndërhyrjes nga shtete të jashtme në këto vende, të cilat në emër të paqes e stabilitetit, mbështesin regjime autoritare në rajon. Demokracia nuk është diçka që ndodh përnjëherë. Sfida e shoqërive arabe drejt demokracisë mbetet ndërtimi i këtyre kapaciteteve dhe çlirimi nga paternalizmi politik që vjen nga jashtë këtyre shoqërive.

1

‘Liderëve Arabë’ dhe ‘heronjve të paqes’ iu lëkund toka nën këmbë vetëm atëherë kur populli i hidhëruar u ngre dhe me ngulm kërkoi heqjen e maskës së tyre dhe më në fund edhe heqjen e tyre. Mirëpo, përkundër thirrjeve të protestuesve për liri e drejtësi sociale, derisa kjo pakënaqësi e turmave të përkthehet në aksion të organizuar dhe të orientuar politik, këto do të mbesin vetëm kryengritje dhe assesi lëvizje revolucionare.

E, shteteve arabe nuk u duhen kryengritje që do të trazonin jetën shoqërore, ekonomike e politike, edhe ashtu të brishtë. Kryengritje të tilla të turmave që as vetë nuk e dinë se çfarë do të ndodhë më pas, më së shumti që mund të arrijnë është ndërrimi i liderëve dhe ndryshimi i raportit të forcave politike në vend, me fjalë të tjera të zëvendësohet një tiran me një tjetër.

Më parë, revolucionet të shekullit XX nëpër këtë pjesë të globit kanë rrëzuar monariktë, por kanë zëvendësuar ato me diktatura dinastike apo presidentë të zgjedhur nga populli, për të degjeneruar më pas në monarki presidenciale dhe shfuqizuar sundimin e ligjit e imponuar gjendje të jashtëzakonshme, siç është rasti me Mubarakun për 30 vite me radhë. Ato revolucione kanë qenë nacionaliste, por kjo mund të ndodhë përsëri, qoftë edhe nëse pushtetin e marrin ‘liberalët’, ‘sekularistët’, ‘islamistët’, apo të gjithë së bashku. Kryengritjet e tanishme në Tunizi, Egjipt dhe ato të mëparshmet në Liban e Iran vërtet janë thirrje të një klase të mesme të pakënaqur me gjendjen e punësimit, lirisë e demokracisë. Mirëpo, se a do të ndodhë që kësaj radhe ato të rezultojnë në demokraci, kjo është një çështje tjetër. Duke pasur parasysh se demokracia nuk është vetëm votime, por sundim i ligjit, liri politike dhe e shprehjes, fuqizim i shoqërisë civile, e kështu me radhë, këto nuk arrihen vetvetiu vetëm pse turma dëshiron.

2

Është propozuar që çlirimi nga tirania e Mubarakut dhe Ben Alisë mund dhe duhet të bëhet përmes ‘zgjedhjeve të lira’. Thuhet se zgjedhjet rezultojnë në qeveri legjitime dhe të përgjegjëse ndaj popullatës. Por, ky mbetet një supozim, ngase në realitet nuk ndodh kështu. Faktet dëshmojnë se të zgjedhurit e popullit kollaj mund të shndërrohen në diktatorë. Me fjalë, të tjera, zgjedhjet në kushte të caktuara krijojnë jo autoritete që kanë mandat tëqeverisin në të mirë të publikut, por diktatorë e tiranë që sundojnë në interes vetëm të tyrin. Ky dallim besoj se është i qartë.

Por, përse zgjedhjet, ky tipar i demokracisë, vazhdojnë të prodhojnë qeveri të papërgjegjshme dhe jolegjitime nëpër shtetet e Botës arabe? Përgjigja është e thjeshtë: zgjedhjet nuk mjaftojë. Funksionin e legjitimimit të qeverisë dhe bërjen e saj të jetë e përgjegjshme ndaj popullit zgjedhjet mund t’i kryejnë vetëm në një kontekst ku plotësohen edhe disa kushte të tjera që nënkupton një sistem demokratik. Më e pakta që kërkon një sistem demokratik është që qytetarët të informohen për vendimet politike, në mënyrë që të bëjnë gjykime të informuara politike dhe kur të vendosin për të dinë mirë se për kë po votojnë. Në shumicën e vendeve të rajonit në fjalë elita mbizëtoruese politike për një kohë të gjatë ka shtypur format alternative të informacionit dhe hulumtimet e pavarura për politikat shtetërore. Atëherë, pa media dhe institute të pavarura, zor se qytetarët apo votuesit do të mund të bëjnë zgjedhje të informuara në ditën e votimit. Për më keq, në vende si Egjipti ku shkalla e analfabetizmit është e lartë (afër 30% të popullatës) është ëndërruese të shpresohet në zgjedhje të informuara. Tërheqja e Ben Alive dhe Mubarakave nuk janë garanci se demokracia do të lulëzojë në shtetet arabe. Prandaj, parakusht për zgjedhje të vërteta e të kuptimta janë liria e shprehjes dhe ajo intelektuale, si dhe arsimimi i qytetarëve. Fundja, qytetarët duhet të fuqizohen që të ndikojnë në qeverisje jo vetëm përmes votimit, por edhe kanaleve të tjera të pjesëmarrjes demokratike, përtej kutive të votimit.

3

Veç kësaj, janë institucionet e kontrollit, frenimit dhe balancimit të pushtetit të autoriteteve që i japin kuptim zgjedhjeve në demokraci. Natyrisht, këto institucione duhet të ndërtohen gradualisht. Në mungesë të tyre, partia në pushtet specializohet në taktika të vjedhjes së votave dhe në manipulime të votimeve duke i siguruar që në t’i fitojnë përsëri zgjedhjet. Është e natyrshme që më pas një qeveri e dalë nga votime të parregullta dhe në saje të taktikave të paligjshme të mos jetë e përgjegjshme ndaj votuesve dhe qytetarëve. Nga qeveri të tilla as që pritet se do të mërziten për performancën e tyre ekonomike apo politike. Arsyeja është e thjeshtë: ngase zgjedhjet i kanë fituar me manipulime dhe nuk janë ndëshkuar për këtë, prandaj mundësia që prapë do të fitojnë në atë mënyrë nuk nxit në përmbushjen e premtimeve elektorale. Prandaj, krahas zgjedhjeve duhen edhe institucione funksionale të kontrollit, frenimit dhe balancimit të pushtetit që do të siguronin që zgjedhjet të jenë të pastra dhe të ndershme. Vetëm atëherë zgjedhjet do të kryenin funksionin e tyre demokratik dhe do të rezultonin në qeveri që do të bënte politika në të mirë të popullatës.

4

Duke pasur parasysh se partitë në pushtet dhe elita mbizotëruese sistematikisht i kanë shtypur partitë dhe grupet opozitare të interesit, opozita nuk ka ndonjë përvojë të mjaftueshme në veprimtari politike, në organizim të zgjedhjeve, studim e vlerësim të politikave, ose të bëjë kompromise politike. Andaj, ajo, pa kapacitete të këtilla, e ka të vështirë të mobilizojë dhe të sigurojë burime për të krijuar grupe efikase të interesit. Dorëheqja apo shkarkimi i liderëve tiranë nuk domethënë se do të rrënojë ngrehinën e regjimit të vjetër autoritar. Institucionet dhe aktorët e shtetit të vjetër mund të mbesin dhe të riorganizohen, sidomos duke qenë se një numër i madh i tyre gjatë dekadave të fundit kanë krijuar pasuri dhe ndikim të madh në shtet. Nuk duhet harruar se marrja e pushtetit nga ana e armatës në Egjipt, nëse nuk është puç ushtarak, së paku tregon se transferi i pushtetit ende nuk është kryer, por është akoma në duar të forcave jodemokratike. Përndryshe, armata e Egjiptit, për shembull, është lejuar që të udhëheqë biznese të ndryshme për të financuar vetveten. Prandaj, kryengritësit e suksesshëm në rrëzimin e diktatorëve, duhet patjetër të gjejnë mënyra efikase për kalim në fazën e dytë të tranzicionit demokratik për të ndërtuar institucione demokratike dhe për të ndërruar vetë sistemin dhe të mos kënaqen vetëm me ndryshime sipërfaqësore në sistemin autoritar. Siç tregon përvoja e Kinës në vitin 1989, vetëm kryengritja në rrugë nuk mjafton. Lëvizjet demokratike në Botën arabe kanë çfarë të mësojnë nga transferimi i patrazuar i pushtetit nga komunistët tek qeveritë e reja demokratike nëpër Europën lindore të vitit 1989.

5

As sistemi i krijuar ekonomik në këto vende nuk është i favorshëm për një revolucion progresiv. Këto shoqëri varen në masë të madhe nga ndihmat e donatorëve të jashtëm, sidomos Egjipti. Ndihmat dhe paratë që pranojnë këto vende nga shtetet e zhvilluara, sidomos nga ShBA, shkaktojë problem serioz, ngase ato donacione nuk përcillen me procese të pastra buxhetore. Paratë shfrytëzohen nga kriminelë të cilët më pas ndërtojë sisteme të patronazhit politik dhe korrupsion në qeveri. Marrëdhënia patron klient shkel liritë e përmendura më lartë, ngase aksesi i njerëzve në burime të pasurisë varet dhe determinohet nga këto lidhje. Mbi këtë bazë më pas formohen partitë politike dhe besnikëritë politike. Padronët të cilët bëhen politikanë dhe përmes zgjedhjeve fitojnë autoritet shfrytëzojnë lidhjet e tyre klienteliste për të siguruar vota, ani pse sistematikisht grabisin burimet nga njerëzit dhe janë të zhytur në korrupcion për të cilin flitet vazhdimisht. Klientët (ndërmarrës, biznesmenë, intelektualë, gazetarë, gjyqtarë e prokurorë, hoxhallarë e priftërinj, artistë, akademikë, shkrimtarë e deri te njerëz të rëndomtë) ua shesin shpirtin patronëve të cilët si shpërblim përmes mitos dhe korrupcionit u gjejnë punë, poste, e përfitime të ndryshme nga prona publike klientëve të dëgjueshëm të tyre. Korrupsioni nuk zgjidhet me thirrje morale. Në të vërtetë ai është në funksion të sistemit ekonomik të krijuar në saje të patronazhit politik.

6

Mirëpo, veç këtyre sfidave të brendshme, ajo çfarë e bën edhe më të zorshëm tranzicionin në demokraci liberale në këto shtete janë edhe interesat ekonomike të shteteve dhe grupeve të huaja në rajon. Kujtojmë se para disa ditëve Frank Wisner, diplomati veteran i dërguar nga Obama për t’u marrë me regjimin në Egjipt, kohë më parë deklaroi se Mubaraku duhet të qëndrojë në pushtet në mënyrë që tranzicioni të jetë i ligjshëm (thua se regjimi i Mubarakut ka qenë i ligjshëm!). Një deklaratë kjo që ishte e ndryshme nga qëndimi i presidentit Obama në lidhje me qëndrimin e Mubarakut në pushtet. U kuptua se ai punon për një firmë ligjore që të lidhur me egjiptas të pasur dhe me vetë presidentin Mubarak. Kjo tregon se deri në ç’masë dhe në çfarë mënyre politika zyrtare e faktorëve ndërkombëtar mund të ndikohet nga interesa të ngushtë ekonomikë të shteteve të huaja.

Për më keq, kompani nga shtetet e zhvilluara që kanë interesa ekonomike në këto vende jo gjithmonë janë të pastra dhe janë të përfshirë në dallavere me batakçi në mesin e zyrtarëve qeveritarë të cilët ndërtojnë një sistem të patronazhit politik dhe për shkak se janë, apo vijnë më vonë në autoritet (ministra, etj.) edhe gjyqet janë të pafuqishëm ndaj tyre. Si rrjedhojë, kur të kesh kriminelë në pushtet, çdo përpjekje apo rrugë për demokratizimin vendit bëhet më e komplikuar.

7

Veç faktorit ekonomik, ndërhyrja nga shtete të jashtme për të siguruar që në pushtet të vijnë njerëz që do të ‘ruanin paqen’ në rajon dhe ‘stabilitetin’ brenda vendit (një mënyrë politikisht korrekte për të emërtuar politikanë që u binden atyre), shpërfill forcat progresive në vend dhe mund të rezultojë përsëri në sundime autoritare. Anti-semitizmi dhe ‘fundamentalizmi’ dhe ‘radikalizmi islamik’ janë frika përmes të cilave diktatorët në ‘Lindjen e Mesme’ legjitimojnë pushtetin e tyre, si ‘e keqja më e vogël e mundshme’. Por, është e diskutueshme nëse ndërrimi i regjimeve autokratike në këto vende domosdoshmërisht do të rezultonte në armiqësi kundër Izraelit apo në regjime ‘fundamentale’. Partia pro-islamike e cila qeveris në Turqi e dëshmon të kundërtën. Fundja, në kryengritjet popullore në Tunizi dhe Egjipt grupet islamiste nuk kanë luajtur rol qendror. Prandaj, nuk ka nevoje për panik dhe reagime të ashpra kundër kujtdo që krijon qeveritë e ardhshme në vendet e rajonit. Në të vërtetë, radikalizmi provokohet pikërisht nga mosshpërblimi i veprimtarive të lëvizjeve demokratike dhe paqësore dhe nga ashpërsia e reagimit të shtetit ndaj kërkesave popullore.

Ndryshe nga Franca që kishte mbështetur puçin ushtarak në zgjedhjet në Algjeri në vitin 1991 për të rrëzuar një parti islamike që kishte fituar në një proces të ndershëm të zgjedhjeve, Amerika e cila nuk njohu Hamasin që fitoi në zgjedhjet e viti 2001 në Palestinë dhe i dërguari i OKB-së në Lindje të Mesme Tony Blair që ditë më parë kishte lavdëruar regjimin autokratik të Mubarakut, presidenti Obama e kaloi testin e Egjiptit kur u rreshtuat në anën e popullit kundër Mubarakut. Sidoqoftë, kjo është vetëm pyetja e parë e testit të përkrahjes së demokracisë. Pyetje më të vështira po vijnë. Ato kanë të bëjnë me çështje të tilla si do të ndikojë Amerika në politikën e brendshme të Egjiptit, sa e si do të ndihmojë demokratizimin e këtyre vendeve, e kështu me radhë.

Por, me sa duket efekti domino ka marrë hov të madh. Ndërsa, Amerika do të ketë edhe teste të tjera me diktatorët në shtetet e rajonit, qëndrimet e diktatorëve të tjerë në rajon janë pak shpresëdhënëse: raportohet se mbreti i Arabisë Saudite në një bisedë telefonike me Obaman ka kërkuar nga ky i fundit që Shtëpia e Bardhë të përkrahte Mubarakun të qëndrojë në pushtet. Në anën tjetër, Izraeli është i brengosur për mundësinë e ardhjes në pushtet të ‘Vëllezërve Muslimanë’ me qëndrime armiqësore ndaj Izraelit dhe të afërt me Hamasin palestinez.

8

Për të përmbledhur, kur flitet për tranzicion demokratik, atë nuk duhet kufizuar në kuptimin e ngushtë procedural të demokracisë që nënkupton zgjedhje me vota. Për tranzicion të suksesshëm duhen zgjedhje të çliruara nga marrëdhëniet e patronazhit, si dhe mekanizma të llogaridhënies, ndarje të gjyqësorit nga politika, politikën nga policitë e partive, garantimin e lirive fundamentale që i nënkupton një sistem demokratik liberal, si liria ekonomike e sipërmarrjes e çliruar nga marrëdhëniet klienteliste, liria e shprehjes, liria intelektuale, liria e shtypit që parakupton jo vetëm të jesh i sigurt nga ndëshkimi për fjalën e lirë, por edhe mundësi për të qenë i informuar drejt për punën dhe vendimet e autoriteteve, për të zbuluar materiale ‘sekrete’, e kështu me radhë.

Andaj, pa një vizion dhe proces të emancipimit që do të çlironte shoqëritë nga varësitë e brendshme të armatës, torturës së policisë sekrete, marrëdhënieve të patronazhit, korrupsionit qeveritar dhe shtypjes së lirisë së shprehjes, por edhe nga varësitë e jashtme të paternalizmit politik, revolucionet demokratike janë pothuaj të pamundshme.

Marrë nga faqja: http://trendet.net/www/2011/02/14/sfidat-e-demokracise-arabe/

Ekonomia, racizmi dhe multi-kulturalizmi

13/09/2012 Lini një koment

Ibrahim KALIN

 

EKONOMIA, RACIZMI DHE MULTI-KULTURALIZMI

Ibrahim Kalin

Ibrahim Kalin

Ngritja e të drejtës ekstreme e ka futur sërish në rend të ditës multi-kulturalizmin. Gazeta “the ekonomist” (11, gusht, 2012) raporton se grupe të djathta raciste dhe parti politike në Holandë, Finlandë, Francë, Gjermani dhe Greqi vazhdimisht po fitojnë terren, duke detyruar qendrat politike të bëhen më “të djathta” sesa në të shkuarën.

Ata po shfrytëzojnë krizat politike për të mbështetur politikat e tyre raciste dhe anti-minoritare. Por ndërsa faktorët ekonomik po luajnë një rol, problemi parimisht lidhet me politikat e identitetit, vet-perceptimit dhe dyshimit të madh në lidhje me multi-kulturalizmin dhe shkeljet e saj të supozuara.

E mirëpritur në fillim si një mënyrë për të festuar diversitetin dhe në të njëjtën kohë duke siguruar besnikërinë e qytetarëve, multi-kulturalizmi është vënë në dyshim për aftësinë për të mbajtur diferencat së bashku. Kjo më së shumti vlen për Evropën, ku minoritetet dhe komunitetet myslimane janë bëtë subjekt debati në mes intelektualëve, akademikëve dhe politikanëve. Dukshmëria publike e Islamit në Europë, me gratë që bartin shami, burrat me mjekra, xhamitë, qendrat islame e kështu me radhë, krijojnë situata dyshimi dhe ndarjeje akoma pa ndodhur asnjë bashkëveprim.

Vendet myslimane kanë pjesën e tyre në këtë problem. Shtetet-Kombet moderne duke përfshirë edhe ato të botës myslimane e shohin multi-kulturalizmin si të dyshimtë sepse ajo paraqet një sfidë për kombet në rënie dhe ato imagjinare me unitet kombëtarë dhe besueshmëri politike. Muslimanët, jo-muslimanët, Sunitët, Shi’itët, Turqit, kurdët, Arabët, etj mund të jenë të gjithë të dyshimtë në sytë e kombeve-shteteve autoritare si brenda Europës ashtu edhe në botën Islame.

Kritikët kanë një mendim. Nëse gjithçka do të lëvizte në universe paralele, de do të përfundonim në një relativizëm social radikal. Pa një të mirë të madhe drejt së cilët të gjitha qeniet njerëzore duhet të punojnë, si do të mund të prisnim ne që shoqëritë të bashkohen rreth një ideje dhe të vazhdojmë përtej interesave individuale apo grupore?

Për Platonin dhe ndjekësit e tij hebrenj, të krishterë dhe myslimanë, relativizmi ishte një gabim serioz filozofik. Tani ka arritur edhe një sëmundje më e madhe shoqërore. Me relativizmin shoqërorë që zhvillohet në mënyrë të egër, vetëm të fuqishmit vendosin se çka mund të quhet normë.

Por ne nuk duhet të hedhim beben bashke me ujin e vaskës. Multi-kulturalizmi mund të funksionojë, duke garantuar që të gjitha grupet, pavarësisht etnisë, fesë apo gjendjes shoqërore të ndihen të sigurt me të gjitha lidhjet që ata krijojnë me shoqërinë fqinje. Mos diskriminimi është celësi i cili garanton unitetin dhe lidhjet logjike pa imponuar uniformitetin dhe disiplinën ushtarake.

Për këtë duhet një sistem gjithëpërfshirës i bazuar në sundimin e ligjit i cili garanton drejtësi, liri dhe barazi për të gjithë qytetarët. Por gjithashtu duhet të ketë edhe etikë bashkëjetese. Sado perfekt, asnjë sistem ligjorë nuk garanton paqen shoqërore; duhet pa tjetër të ketë mbështetjen e etikës shoqërore i cili do të rrënjoste ndjenjën e respektit dhe kremtimit të diversitetit. Duhet gjithashtu edhe një ri-vlerësim i vet-perceptimit tonë dhe qëndrimit që mbajmë ndaj të tjerëve.

Në këtë kuptim, debati mbi multi-kulturalizmin në Europë është më i rëndësishëm për Europën sesa për shoqëritë e tjera. Debati për “Burgën” në Francë, për shembull, ka të bëjë më shumë me Francën sesa me emancipimin dhe integrimin e grave myslimane në shoqërinë dhe kulturën franceze. Polemika e burgos i jep puristëve francezë mundësinë për të definuar veten kundër ndonjë rreziku imagjinarë. Kjo nuk është asgjë më pak sesa të kërkuarit e shpirtit te Europës.

E njëjta gjë vlen edhe për dyshimin e muslimanëve ndaj minoriteteve të tyre. Minoriteti hebre dhe i krishterë në vendet muslimane kanë jetuar me myslimanët për shekuj me radhë dhe kanë ndarë të njëjtin peizazh kulturorë. Por për shtetin-kombin ata janë akoma të dyshimtë. Grupe të tjera minoritare shihen po me aq rrezik për sigurinë kombëtare po aq sa shteti mund të bëhet “i sigurt” duke pasur frikë nga vet qytetarët e tij!

Ashtu sikur myslimanët janë të mbyllur në birucën e identiteteve opozitare ku ata e përkufizojnë vetën si kundërshtarë të perëndimit të cilët i shohin si “të huaj”, ashtu edhe Evropianët kanë ngecur në një lojë vet-mundëse për të mundur fenë dhe kulturën islame si “të huaj” të tyre modern.

Multi-kulturalizmi akoma mund të funksionojë në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar, nëse ne i përgatisim kushtet me të cilat ai mund të funksionojë. Manipulimi i problemeve ekonomike për të mbështetur politikat raciste nuk i bën shoqëritë europiane dhe muslimane më të integruara apo më të sigurta.

todayszaman

Marrë nga faqja: http://mendimipress.com/?p=270

Përballë errësirës

07/09/2012 Lini një koment

Ferid MURIQ

PËRBALLË ERRËSIRËS

Rozhe Garodi, njeriu që polemizoi deri në fund.

Ferid Muhic

Ai që ka vendosur të gjurmojë të vërtetën gjen kundërshtarë përgjatë gjithë jetës! Duke hulumtuar historinë e sionizmit, Garodi hasi në të dhëna statistikore sipas të cilave në fillim të Luftës së Dytë Botërore në Europë kanë jetuar rreth 3.5 milion hebrenj. Kjo e dhënë e vuri vetvetiu në pikëpyetje numrin prej 6 milion hebrenjsh si viktima të Gjermanisë naziste.

E kam njohur atë njeri. Erdhi  me ftesë të katedrës së filozofisë në Fakultetin e Filozofisë në Shkup. Rozhe Garodi (Roger Garaudy) fliste për librin e tij Realizmi pa brigje (D’un réalism sans rivage; Picasso, Saint-John Perse, Kafka, préface de Louis Aragon, Plon, 1963). Libri ishte në listën e literaturës primare të studimeve të magjistraturës, ku unë isha i regjistruar atëbotë. Një rast që nuk lëshohej. I thashë diçka për atë se formulimi Realizmi pa brigje si edhe Lumi pa brigje është një alegori që nuk mund të imagjinohet, është një lloj antinomie. “Alegorie antinomique!?” – përsëriti ai dhe më pa. Nuk e di a më kuptoi.

Tanimë Rozhe Garodi është bërë për rahmet. Ndërroi jetë më 13 qershor, e mërkurë, në shtëpinë e tij në Shenevier të Marnës, ndërsa lajmi u dha të premten, më 15 qershor. Nëse do të jetonte edhe një muaj, do mbushte 99 vjet. Ai ka lindur më 17 korrik 1913 në Marsej. I ati i tij ishte një ateist fanatik, ndërsa gjyshja nga nëna qe një katolike e rreptë. Qysh në shkollë të mesme Rozhe u përcaktua për protestantizmin. Këtë vendim vetë ai e komenton si një zgjedhje e vetme racionale në atë kohë. “Njoha ateizmin dhe katolicizmin nga dora e parë. Nga ana tjetër, ndjehesha si polemizues dhe heretik!” Ky pasion për të polemizuar (agon polemos), të cilin filozofët gjithnjë e kanë konsideruar si shenjë të dhuntisë autentike filozofike, i shoqëruar me një frymë të theksuar ikonoklastike, do përbëjë shenjat e tij specifike, që nga Rozhe Garodi do përvijojnë një brand intelektual gjatë karrierës kreative për më shumë se 60 vite. Ka botuar rreth 80 libra. Libri tij i parë është shtypur më 1945 (romani Antej), ndërsa dy librat e tij të fundit janë botuar më 2004, kur Garodi kishte mbushur 91 vjeç.

Po ajo frymë polemizuese dhe heretike do ta detyrojë Rozhe Garodin që në moshën 20-vjeçare, në vitin 1933,të bashkohet me Partinë Komuniste të Francës (PCF). U diplomua për filozofi më 1936. Në fillim të Luftës së Dytë Botërore paraqitet në ushtrinë franceze dhe merr pjesë në disa beteja me ushtrinë fashiste gjermane. Pas betejës në Marna, për shkak të trimërinë së dëshmuar, nderohet me urdhrin Kryqi i luftës (Croix de Guerre). Pasi u kthye në front më 1941, nga regjimi kolaboracionist i Vishit (Vichy) burgoset si patriot dhe anëtar i Lëvizjes së Rezistencës dhe dërgohet në llogoren vishistëve në Gjelfa (Algjeri), ku qëndroi deri në shkurt të vitit 1943.

Pas humbjes së fashizmit dhe regjimit të Vishit, së pari u aktivizua si redaktor i përgjithshëm i Radio Francës (Radio-France) në Algjer. Duke qenë i prirë drejt ideologjisë së lirë, u bashkohet qarqeve komuniste në Paris dhe bëhet redaktor i buletinit Liberté të Partisë Komuniste Franceze. Më vonë bëhet deputet i partisë komuniste, së pari në qytetin Tarn (1945-1951), e më pas në komunën Sena të Parisit (1956-1958), për t’u zgjedhur më vonë senator në Paris (1959-1962). Karriera e tij akademike kurorëzohet me mbrojtjen e doktoratës për filozofi me tezën Teoria materialiste e njohjes (Théorie matérialiste de la connaissance, Sorbone, 1953), e cila, në pajtim me karakterin e tij  (“Karakterin e fatit!”) nuk kalon pa u debatuar rreptë me Michel Faucault-në, që ishte anëtar i komisionit të mbrojtjes. Në këtë periudhë daton edhe miqësia dhe fillon bashkëpunimi intensiv i Garodit me Atë Pjerin (abbé Pierre). Ky aktivist qytetar kontrovers, në atë kohë ishte nënkryetar i Konferencës Botërore, e cila përkufizohej si “lëvizje federaliste universale për promovimin e mondializmit demokratik”. Anëtarët e saj më të dalluar ishin André Gide dhe Albert Camus, si dhe themeluesi dhe mbështetësi financiar Garry Davis. Qëllimi themelor i kësaj lëvizje ishte krijimi sistematik i lëvizjes së gjerë të qytetarëve të botës për luftë kundër korrupsionit dhe egoizmit të kombeve të mëdha. Për të demonstruar këtë qëllim, ata organizuan demonstrata, në të cilat shqyen pasaportat e tyre para ambasadës amerikane.

Ai që ka vendosur të luftojë kundër padrejtësisë ka gjetur punë për gjithë jetën! Lufta kundër një lloj totalitarizmi nuk e ka hedhur Garodin në një totalitarizëm tjetër. Për shkak të paraqitjeve publike në mënyrë të rreptë dhe të drejtpërdrejtë, ai i kundërvihet ndërhyrjes së Bashkimit Sovjetik në Hungari dhe në Çekosllovaki, gjë që solli përjashtimin (1970 ) e Rozhe Garodit nga Partia Komuniste e Francës. Si drejtor për shumë vite i Qendrës së Studimeve dhe Hulumtimeve Marksiste (Centre d’études et de recherches marxistes), – ndonëse i promovuar si një nga filozofët më të dalluar zyrtarë të PK së Francës – ai heq dorë nga ideologjia marksiste, e paraqitur në dokumentet partiake, dhe merr etiketën “disident komunist”. Duke gjurmuar në modelin humanist, të qëndrueshëm dhe të pakompromentuar shpirtëror, Rozhe Garodi braktis edhe përcaktimin e tij si katolik dhe në vitin 1980 përqafon Islamin. Këtë zgjedhje e zyrtarizon në vitin 1982, kur dijetari saudit Bin Baz e emëron Garodin anëtar të Këshillit Suprem Ndërkombëtar të Xhamive. Ky hap i Garodit shkaktoi një befasi të madhe, reagime të rrepta dhe kryesisht negative në qarqet ateiste, por edhe katolike e protestante, si dhe reagime pozitive në qarqet islame në botë. Megjithatë, deklarata e tij, e dhënë në nëntor të vitit 1996 në një intervistë, ku ai, mes tjerash thekson se: “E pranova Islamin pa hequr dorë nga bindjet e mia vetjake dhe intelektuale”, shkaktoi reagime serioze (ose të panevojshme do thoshim) edhe në botën islame. Në fakt, qëllimi i Garodit nuk ishte se ai nuk ka pranuar mësimin e Islamit, porse mësimet e Islamit nuk përplasen me normat e tij, që njëherazi nënkupton se nuk përplasen as me normat etike dhe intelektuale të cilitdo intelektual me orientim humanist.

Duke mbetur besnik deri në fund të jetës së tij, Rozhe Garodi themeloi një fondacion që mbeti i përkushtuar në ruajtjen e tolerancës islame dhe në afirmimin e vlerave islame sot, me seli në Kordoba, në qytetin që gjatë kohës së pranisë së shtetit islam në Europë (El Andalus dhe Emirati i Kordobës) ishte qyteti më i përparuar dhe më i madh i botës me mbi një milion banorë.

Ai që ka vendosur ta gjurmojë të vërtetën, gjen kundërshtarë përgjatë gjithë jetës! Duke hulumtuar historinë e sionizmit, Garodi hasi në të dhëna statistikore sipas të cilave në fillim të Luftës së Dytë Botërore në Europë kanë jetuar rreth 3.5 milionë hebrenj. Kjo e dhënë e vuri vetvetiu në pikëpyetje numrin prej 6 milion hebrenjsh si viktima të Gjermanisë naziste. Si rezultat i hulumtimeve të tij, më 1995 Rozhe Garodi botoi librin e tij me titull Mitet themelore të politikës izraelite (Les Mythes fondateurs de la politique israélienne, 1995, éditions La Vieille Taupe). Për shkak të përmbajtjes së tij, libri është shtypur vetëm për ata që e parapaguanin, që më pas, në vitin e ardhshëm (1996) të botohet edhe për publikun e gjerë. I intonuar në frymën e pozicioneve filozofike të Ernst Kasirer-it, ky libër bazohet para së gjithash në analizën e konceptit të mitit. Tre kapitujt e tij, në përputhje me këtë qasje, janë titulluar kështu: Mitet teologjike, Mitet e shek. XX dhe Shfrytëzimi politik i mitit. Duke mbajtur parasysh se libri paraqiste një negacion të drejtpërdrejtë të holokaustit, gjykatat franceze morën vendim për ndalimin e botimit të mëtejshëm të këtij libri. Më 27 shkurt 1998 Gjykata e Parisit e gjykoi Garodin me një dënim në para (120.000 franga) dhe me dy vjet burg me kusht; e gjithë kjo për shkak të krimit kundër humanizmit dhe urrejtjes racore. Po atë vit, më 16 dhjetor, ky vendim u përsërit, ndërsa dënimi u dyfishua në 240.000 franga dhe edhe me tre vite burg me kusht, me arsyetimin se me këtë libër autori përhap urrejtje racore. Avokatët e Rozhe Garodit dorëzuan një ankesë në Gjykatën Supreme të Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut. Në arsyetimin e ankesës thuhej se vendimi i gjyqit shkel Konventën Europiane të të Drejtave të Njeriut, nenin 10 (liria e të shprehurit), nenin 6 (e drejta e gjykimit të drejtë), nenin 4 të Protokollit nr. 7 (e drejta që të mos dënohesh dy herë për të njëjtën vepër, gjë që, në fakt, i ndodhi  Garodit), nenin 9 (liria e të menduarit, e ndërgjegjes dhe e fesë) dhe nenin 14 (ndalimi i diskriminimit) të Konventës. Megjithatë, ankesa u hodh poshtë si e pabazë, ndërsa dënimi u konfirmua pa u komentuar asnjë element i ankesës.

Pasioni për polemikën dhe guximi për të kërkuar të vërtetën me çdo çmim, pa dyshim do të mbeten tiparet më markante të portretit filozofik të Rozhe Garodit. Duke kërkuar vlerën e angazhimit të njeriut, ai iu përkushtua protestantizmit, antifashizmit, marksizmit dhe kozmopolitizmit, antikolonializmit dhe antisionizmit, dhe përfundimisht u përcaktua dhe u përqendrua tek islami. Është fort e vështirë që i gjithë ai angazhim intensiv filozofik të shprehet në një fjali. Unë po ia lejoj vetes të kujtohem në takimin tonë të parë, të vetëm dhe të fundit, kur nuk munda të zbuloj se a e kuptoi Rozhe Garodi komentin tim për “realizmin pa brigje” si një lloj alegorie antinomike.

Kur në moshën 80-vjeçare botoi librin Përballë errësirës (À Contre – Nuit, Paris, 1992), titullin e saj e interpretova si dëshmi që atëherë, gjatë takimit tonë të vetëm, Rozhe Garodi më kishte kuptuar. Vetëm në libra dita nuk përfundon me natë dhe drita me errësirë. Vetëm në libra jeta nuk përfundon me vdekje. Por, edhe ajo mjafton që të kuptojmë se të jetuarit do të thotë të notosh derisa të mbërrish në breg. Dhe, se duhet punuar derisa të ketë dritë, duke mos marrë parasysh faktin se në një çast mund të shfaqet errësira. Në fakt, të jetuarit nënkupton të qëndruarit përballë errësirës!

Marrë nga faqja: http://almakos.com/index.php?news=10638

Orientalizmi sot: A është orientalizmi i Saidit kritikë e vlefshme për analiza në botën e globalizuar?!

27/08/2012 Lini një koment

Ma. Gëzim SELACI[1]

 

ORIENTALIZMI SOT: A ËSHTË ORIENTALIZMI I SAIDIT KRITIKË E VLEFSHME PËR ANALIZA NË BOTËN E GLOBALIZUAR?!*

Gëzim Selaci

Gëzim Selaci

Përmbledhje

Kjo ese argumenton se në botën në të cilën kufijtë kulturorë ndërmjet popujve po zbehen, kritika e Edward Said-it e orientalizmit e humb aftësinë të analizojë marrëdhëniet ndërmjet ‘Perëndimit’ dhe ‘Lindjes’. Megjithatë, ka disa implikime praktike të diskursit orientalist që akoma mbesin të gjalla në nivele qeveritare, institucione të sigurisë dhe media.

HYRJE

Qëllimi i kësaj eseje është që të tregojë se si koncepti i orientalizmit i zhvilluar nga Saidi është definuar ngushtë në kuptim të gjeografisë dhe është tepër përzgjedhës duke përjashtuar kështu studiues të rëndësishëm orientalistë gjermanë, francezë dhe britanikë. Andaj, ai koncept mund të kritikohet edhe në kohën kur është dhënë për herë të parë, lëre më në epokën e globalizimit shoqëror dhe kulturor. Megjithatë, ai shpjegon me sukses një pjesë të diskursit perëndimor që ndriçon mënyrën se si oksidenti ka ‘krijuar’ orientin pas periudhës së iluminizmit dhe akoma mbetet aktual në mesin e autorëve që përkrahin tezat e ‘përplasjes së qytetërimeve’ dhe ‘fundit të Historisë’, si dhe në politikën ndërkombëtare, veçanërisht në politikën e jashtme të SHBA në raport me ‘botën e tretë’, e dukshme sidomos pas 11 shtatorit 2001. Eseja gjithashtu diskuton relevancën e kritikës së Saidit në kohën bashkëkohore që po dëshmon ngritjen e shteteve të Lindjes, domethënë Kinës dhe Indisë. Ngritja e këtyre dy shteteve i ka kontribuar zhvendosjes së kufijve të imagjinuar ndërmjet Oksidentit dhe Orientit, duke e bërë kështu Lindjen – përkundër asaj që thotë Orientalizmi – jo vetëm subjekt, por lojtar në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe politikën globale.

Kjo ese është e ndarë në tre pjesë. Pjesa e parë e esesë do të diskutojë argumentin e Saidit në veprën e tij Orientalism (Orientalizmi). Pjesa e dytë do të diskutojë të metat apo dobësitë dhe kritikat kryesore të ‘orientalizmit’ siç e përkufizon Saidi, në dritën e kritikave të Bernard Lewis, historian dhe specialist i Lindjes së Mesme, dhe Robert Irwin, specialist i historisë dhe kulturës së Lindjes së Mesme. Pjesa e tretë analizon implikimet kulturore dhe politike të ‘orientalizmit’ në marrëdhëniet mes ‘Perëndimit’ dhe ‘Lindjes’ në përgjithësi, dhe veçanërisht ndërmjet SHBA dhe Lindjes së Mesme.

ORIENTALIZMI

“Orienti ishte thuajse një trillim europian.” (Said, 1978:1)

Ndoshta ju është e njohur tabloja vijuese që pasqyron Lindjen e Mesme: një dhomë e gjerë e veshur me pllaka me ngjyra të ndezura, me mbishkrime që ngjajnë me shkrimin arab (por që nuk janë arabisht), pa asnjë shenjë pluhuri (një përbërës i rëndësishëm i jetës arabe), dhe aty një grup i ‘pleqve të fëlliqur’ që shohin drejt një djali të zhveshur rreth trupit të të cilit është mbështjellur një gjarpër.

Në fakt, kjo është fotografia në ballinën e librit Orientalism (1978) e botuar 32 vite më parë që tregon në mënyrë tipike fantazitë orientale dhe nocionet paraprake për popujt e Orientit, madje pa rënë në kontakt me ata. Fotografia është pasqyrimi tipik i Orientit, pavarësisht nga diversiteti i tij. Në këtë vepër, Edward Said, studiues amerikan i lindur në Palestinë ka paraqitur një pikëpamje që ka propozuar ta ekzaminojë Orientalizmin si një diskurs në kuptimin që Michel Foucault i jep atij (Said, 1978:4) dhe marrëdhënien ndërmjet Oksidentit dhe Orientit si marrëdhënie pushteti, dominimi, hegjemonie të shkallëve të ndryshme, sipas pikëpamjes së Antonio Gramscit (Said, 1978:5).

Orientalizmi i Saidit mori kuptimin e mënyrës se si paraqitet ‘tjetri’, dhe jo vetëm arabët, por të gjithë ata që iu nënshtruan një paraqitjeje të tillë, si indianët, kinezët, gratë, etj. Këto paraqitje të trilluara nuk janë vetëm për konsum perëndimor, por edhe për Orientin: pikturat ‘orientaliste’ mund të gjenden edhe në botën arabe, apo të prodhuara në Kinë, dhe jo domosdoshmërisht në Perëndim. Ato tejkalojnë kufijtë kontinental dhe kanë të bëjnë me fantazitë e klasave të mesme që pasqyrohen në pikturat që ata varin në muret e shtëpive të tyre.

Natyrisht, ndarja e botës në Lindje dhe Perëndim nuk lindi në periudhën kolonialiste, për të cilën shkruan Saidi. Ajo është historike dhe gjurmët e saj mund të gjenden qysh te grekët të cilët gjithmonë kishin barbarët e tyre. Mirëpo, nga fundi i shekullit XIX orienti u identifikua me Islamin dhe u bë pjesë e polemikës së krishterë mbi Islamin: orienti paraqiste vendin e apostazisë, herezive të ndryshme, por edhe sfidë për botën e krishterë; muslimanët erdhën në Spanjë në fillim të shekullit XIII dhe mbetën aty deri në fund të shekulli XVI.

Edhe pas kësaj, orientalizmi vazhdoi deri në pushtimin e Egjiptit nga Napoleoni. Ekspedita e Napoleonit, ndryshe nga pushtimi i Egjiptit nga Aleksandi e Cezari, solli diçka të re: Napoleoni me vete mori një ekip shkencëtarësh, si arkeologë, biologë, linguistë të cilët qëndruan atje për një kohë të gjatë dhe regjistruan çdo gjë, dhe nga perspektiva e ekspertëve shkruan tekste mbi Egjiptin për të krijuar kështu një dituri mbi të për publikun europian, për të cilën vetë popujt autokton nuk kishin dijeni. Me këtë Orientalizmi u bë disiplinë e studimit shkencor, dhe jo vetëm çështje e pasqyrimeve në piktura, dhe me kohë u formalizua për t’u bërë temë universitare.

Mirëpo, ky përshkrim apo paraqitje e Orientit, e popujve dhe kulturës së tij, jo domosdo bazohej në realitet. Ajo ishte më tepër diskurs se si perëndimorët e mendonin Lindjen. Por, ngjashëm si me pikturat që krijoheshin edhe për konsum në Orient dhe nga vetë Orienti, edhe ky diskurs shkencor ndikoi, jo vetëm në mënyrën se si Oksidenti e shihte Orientin, por edhe se si njerëzit e Orientit e shihnin vendin dhe vetveten. Vetë Saidi – i shkolluar në kolegje koloniale në Lindjen e Mesme dhe më pas në SHBA ku specializoi në letërsinë angleze dhe krahasuese – shkroi librin e tij Orientalism qysh pasi kishte lexuar autorët klasikë si Mahfuz, el-Ghazali, Ibn Halduni dhe u vetëdijesua se sa shumë ishte keqinformuar për realitetin dhe mendimin arab nga ajo se si perëndimorët flisnin për Orientin, siç pohon në intervistën e fundit të jetës së tij. (Said 2004)

Orientalizmi i Saidit ka ndihmuar të krijojë një fushë që është quajtur studime post-koloniale duke i vënë tekstet që ai i ka analizuar në kontekst më të gjerë politik: ‘[...] tekstet ekzistojnë në kontekst [...] kushtet politike, institucionale dhe ideologjike veprojnë tek autori individual.’ (Said, 1978:13) Ai e sheh Orientin ashtu siç shfaqet në Orientalizëm si sistem i përfaqësimit të ‘forcave të caktuara politike dhe aktiviteteve në Perëndim.’ (Said, 1978:203) Diskursi i Orientalizmit nënkupton se orientalët (njerëzit e Orientit) – pasi që rallë herë janë parë apo janë shikuar me vëmendje, por janë konsideruar si të huaj – janë kuptuar si ‘problem që duhet zgjidhur, të izolohen, ose të pushtohen.’ (Said, 1978:207)

Sidoqoftë, analiza e Saidit nuk ka për qëllim të zhdukë dallimin ndërmjet Lindjes dhe Perëndimit, por të sfidojë idenë se ky ‘dallim nënkupton armiqësi, esenca statike në raport kundërvënieje, si dhe dijen armiqësore të formuar nga këto gjëra.’ (Said, 1978:305)

Pikëpamja e Saidit ishte aq tërheqëse në periudhën post-koloniale sa që në të vërtetë e ndërroi vetë kuptimin e fjalës ‘orientalizëm’ duke i dhënë atij një konotacion përbuzës. Para kësaj, Orientalizmi ka paraqitur një disiplinë të filologjisë që ka zbuluar, studiuar, botuar dhe interpretuar veprat e Orientit. Ai shkruan:

“Orientalizmi është mënyrë e të menduarit që bazohet në dallimin ontologjik dhe epistemologjik ndërmjet ‘Orientit’ dhe [...] ‘Oksidentit”. Kështu, shumë shkrimtarë [...] e kanë pranuar dallimin themelor ndërmjet Lindjes dhe Perëndimit si pikënisje për të elaboruar teoritë, poezitë, romanet, përshkrimin shoqëror, dhe shpjegimet politike përkitazi me Orientin, popullin e tij, zakonet, ‘mendjen’, e kështu me radhë.’ (Said, 1978:4)

Për të shtuar, një kuptim i rëndësishëm i Orientalizmit të Saidit është se ai ka të bëjë me gënjeshtra apo mite (Said, 1978:6) si dhe emra të tjerë përulës, dhe se në fund të fundit është i lidhur ngushtë me imponimin e pushtetit perandorak.

Kontributi pozitiv i veprës së Saidit është se ajo ka qenë forcë kryesore që e ka shtyrë Perëndimin të pranojë rolin e botës joperëndimore në krijimin e saj dhe, mbase, të fillojë ta vlerësojë këtë.

KRITIKA

Argumenti i Saidit në veprën e tij është një kritikë e vlefshme përkitazi me mendimin euro-amerikan dhe si i tillë ka pasur ndikim të madh në mesin e intelektualëve dhe akademive në Perëndim. Sidoqoftë, libri i tij Orientalism është kritikuar për të meta të rënda gjë që e ka bërë të vlerësohet si i dobët në kuptim shkencor.

Një nga kritikat kryesore është se ndonëse pretendon të shpjegojë se si Perëndimi (në përgjithësi) e trajton Lindjen (në përgjithësi), megjithëkëtë, Orienti reduktohet në pjesë të veçanta të Lindjes së Mesme duke përjashtuar pjesë të tjera të rajonit, ose duke mos i vënë re fare ato (si Kina, Azia jug-lindore, Japonia) ose duke folur fare pak për to (India). Në anën tjetër, analiza përzgjedh vepra të caktuara orientaliste të Perëndimit, duke përjashtuar kështu autorë të rëndësishëm gjermanë, holandezë, italianë, dhe francezë (si Gérard Nerval dhe Gustave Flaubert). Në të vërtetë, një nga akuzat kundër tij është se ai ishte injorant përkitazi me Lindjen e Mesme, ngase vetë ai ka shpërfillur vepra të rëndësishme në gjuhën arabe!

Ironike, por vetë Orientalism është vepër orientaliste ngase bie në të njëjtat lajthitje orientaliste ndaj tjetrit, dhe atë në dy mënyra. Së pari, ai supozon se është Perëndimi që projekton dhe e paraqet Lindjen sipas një pamjeje të caktuar, duke neglizhuar kështu faktin se kjo është diçka që e bëjnë të gjitha shoqëritë. Së dyti, Orientalism e konsideron botën perëndimore (imperializmin europian, kolonializmin perëndimor, etj.) si të ishte unike, gjë që është e pavërtetë. Natyrisht, nuk do të kishte asgjë të keqe po qe se libri i Saidit do të merrej si një polemikë politike, me të cilin rast lëshime të tilla do të mund të faleshin. Mirëpo, pritjet nga një kritikë shkencore janë shumë më të mëdha se kaq.

Kritikat e tjera, si ajo e Lewis (1993:101) thonë se ai i neglizhon plotësisht çështjet gjinore, dhe se e gjithë përpjekja shkencore për të ‘njohur’ Orientin (përveç ajo e Saidit!) gjithnjë ka qenë akt shtypjeje, si dhe se ai ka nënvlerësuar veprat dhe arritjet e arabologëve dhe islamologëve në fushat relevante. Një kritikë tjetër është se dështimi i tij për të pranuar heterogjenitetin e Orientalizmit mund të jetë një shkak përse analiza e tij futet në definicione të kundërshtueshme.  (Kenndey, 2000:29)

Një tjetër akuzë kundër tij është se ai nuk e njihte Lindjen e Mesme, ngase ishte vetë ai që ka shpërfillur vepra të rëndësishme të studiuesve arabë.

Një kritikë e përhapur është se tërë disiplinën e studimeve të Lindjes e akuzon si raciste dhe imperialiste. Duke i varur një domethënie përbuzëse, termi ‘orientalist’ është ‘helmuar’ duke i kontribuar kështu skepticizmit brenda qarqeve të caktuar në botën muslimane kundrejt orientalizmit. (Lewis, 1993:101)

Kjo që thotë Lewis mund të jetë e saktë, sidomos për ata që veprën e Saidit e lexojnë në mënyrë të gabueshme si mbrojtje e lindjes nga perëndimi. Mirëpo, në të vërtetë Saidi vetëm sfidon nocionin e kontrastit ndërmjet këtyre dy botëve.

Sidoqoftë, ndonëse ka një lidhje ndërmjet orientalizmit dhe imperializmit, vepra e Saidit nuk duket se i barazon ato. Pra Saidi nuk nënkupton se të studiosh ‘tjetrin’ domethënë se je imperialist dhe racist. Ai bën dallimin ndërmjet ‘diturisë mbi popujt e tjerë që është rezultat i studimit dhe analizës së kujdesshme dhe mirëkuptimit [...] dhe diturisë që është pjesë e fushatës për vet-afirmim. (Said 2003) Madje, ai as nuk zhvilloi një perspektivë se si duhet të studiohet orienti. Të tjerët të frymëzuar nga vepra e tij e bënë këtë. Ajo çfarë vepra e Saidit na tërheq vëmendjen është se si të flitet për ‘tjetrin’ pa i përdorur paragjykimet dhe konceptet apriori për ta.

ORIENTALIZMI SOT

Siç u tha në seksionin paraprak të kësaj eseje, teza e Saidit është ballafaquar me kritikë të ashpër qysh nga koha kur është botuar për herë të parë. Sot, studimet orientale dhe të lindjes janë më të interesuara të njohin dhe studiojnë orientin si dhe të bëjnë dallimin ndërmjet disiplinave të studimeve orientale (kinologjia, iranologjia, etj.). Ky ndryshim zhvlerëson argumentin e Saidit, së paku në diskursin akademik. Por, a mund të thuhet kjo edhe për diskursin e politikës së jashtme të neokolonializmit dhe imperializmit perëndimor (siç do të argumentonte dikush) kundrejt Orientit, raporteve me të dhe përfaqësimit të tij?

Pavarësisht nga kritika, Orientalizmi i Saidit mbetet një analizë që ka shumë për të treguar. Libri është më i gjerë se sa rrethanat në të cilat është krijuar ai. Për shumë studiues në Orient dhe në Lindjen e Mesme në veçanti, pikat e forta të librit janë më të rëndësishme se sa dobësitë e tij. Ndërsa pranojnë gabimet dhe dobësitë e argumentit të Saidit, studiuesit kanë vlerësuar arritjet e librit të tij, për shkak të “debatit dhe hulumtimit që ka nxitur ai.” (Irwin, 2006)

Në artikullin që e ka shkruar njëzetepesë vjet pas librit të tij Orientalism, Said argumenton se mënyra se si SHBA e sheh Lindjen e Mesme, arabët dhe Islamin nuk është përmirësuar shumë. (Said 2003) Se çfarë nënkupton ai me ‘SHBA’ mund të gjendet në këtë analizë të tij, që kryesisht është media dhe politika.

Media

Më herët ai kishte nxjerrë në pah faktin se bota elektronike përforcon stereotipet përmes së cilave shihet orienti, duke i futur informacionet që transmetohen përmes televizioneve, filmave, etj. në kallëpe të standardizuara me qëllim të përfshirjes së ‘Orientit misterioz’ në listën e armiqve akademikë dhe imagjinarë të shekullit të nëntëmbëdhjetë. (Said, 1978:26)

Orientalizmi bashkëkohor përqendrohet në mënyrën se si Islami dhe arabët përfaqësohen në median amerikane dhe gjetiu, si dhe në mbizotërimin kulturor dhe politik të SHBA-ve në vendet arabe. (Kenndey, 2000:20) Kjo është një inerci e paraqitjes së arabëve si të mundur, qyqarë, të dobët, të pazotë dhe të nënshtruar dhe një fond i gjatë i klisheve për arabët qysh nga Dante që Profetin Muhamed e shihte në ferr.

Racizmi anti-arab shkon shumë larg dhe për popujt arabë mund të bësh gjeneralizime që për popuj dhe grupe të tjera nuk do të lejoheshin. Kjo shfaqet në krijimin e një figure kërcënuese dhe të dehumanizuar të terroristit islamik, që theksohet me të madhe nga gazetarët dhe Hollivudi.

Jo që terroristi nuk ekziston, por ai është rezultat i gjendjes së dhunës politike në Lindjen e Mesme. Sidoqoftë, në këtë pjesë të botës ka diçka më shumë për të cilët media në Perëndim flet fare pak. Lajmet janë të mbushura me ‘terroristë islamikë’ që kërcënojnë Perëndimin. Rezultat i këtij përqendimi të medias kryesisht në aspekte negative të këtyre shoqërive krijon një ndjenjë paranoje që bën që popujt muslimanë të njihen si fanatikë, ekstremistë dhe të dhunshëm, gjykuar vetëm nga prejardhja dhe ngjyra e lëkurës së tyre.  Ndërkohë që Lindja e Mesme është diverse dhe komplekse, të kuptuarit e këtij rajoni në mënyrë aq të ngushtë dehumanizon miliona e miliona njerëz të dinjitetshëm që jetojnë atje.

Përveç dehumanizimit të këtyre popujve, si rezultat i gjeneralizimeve të tilla edhe Islami dhe mësimet e tij në fjalorin e Perëndimit janë bërë sinonime të terrorizmit. Ky demonizim i Islamit verbon të shihet dallimi ndërmjet devocionit fetar dhe terrorit, duke krijuar kështu një frikë irracionale e patologjike nga çdo musliman i devotshëm. (Said 1997)

Politika: Marrëdhënia ndërmjet diturisë perëndimore dhe pushtetit

Riprezantimi dhe sundimi apo me fjalë të tjera dija dhe pushteti shkojnë tok. Në Culture and Imperialism (1993) Saidi shpjegon se si riprezantimi i Lindjes nuk u bë vetëm për konsum artistik, por edhe për mbizotërim. Autori në Orientalism nuk kishte bërë fjalë për shembuj të tjerë të kësaj lidhjeje të dijes me pushtetin, por kjo mund të zbatohet edhe në raste të tjera në të cilat pushtimit të një vendi i paraprin dija diskurseve mbi të. Kjo përputhje e dijes dhe pushtetit, një teori e zhvilluar nga Foucault, nënkupton se nëse do të sundosh një vend duhet ta bësh këtë duke krijuar një njohje për të dhe për popullin e tij. Britanikët në Indi dhe në kolonitë e tjera krijuan një dije për popujt atje duke u përpjekur t’i njohin ata. Po kështu, SHBA krijoi ide kur e pushtoi Irakun. Orienti tani studiohet si pjesë e programit për sigurinë kombëtare. Madje, edhe gjuhët mësohen si pjesë e studimeve të sigurisë: rusishtja dhe arabishtja mësohen për të qenë të sigurt nga këta popuj.

Në mënyrë që të justifikojë lidhjen e studimit të kulturës me një dukuri politike, siç është imperializmi, Saidi përdor konceptin e hegjemonisë kulturore (format dhe modelet mbizotëruese të kulturës). Ai shkruan: ‘Reflektimi, debati, argumenti racional, parimi moral i bazuar në nocionin shekullar se qeniet njerëzore duhet të krijojnë historinë e tyre janë zëvendësuar nga ide abstrakte që lartësojnë veçantinë amerikane ose perëndimore, zhvlerësojnë relevancën e kontekstit, dhe kulturat e tjera i shohin me përbuzje.’ (Said, 2003)

Ai e merr Orientalizmin si shembull se si hegjemonia (në kuptimin që Gramsci i jep këtij nocioni), ose më saktë hegjemonia kulturore funksionon në shoqërinë civile për të fuqizuar ideologjinë sunduese të shoqërisë politike jo me dominim, por me miratim. (Said: 1978:10-11) Me fjalë të tjera, prodhohet një dituri mbi popullin vendi i të cilit pushtohet, pastaj shoqëria civile jepet pas këtij diskursi duke e përjetësuar sundimin e strukturave politike. Ai shkruan: ‘Ka pasur sulm të madh dhe të qëllimshëm agresiv në shoqëritë bashkëkohore arabe dhe muslimane për prapambeturi, mungesë të demokracisë dhe mungesë të të drejtave të grave, sa që ne thjesht harrojmë se nocione të tilla si moderniteti, iluminizmi dhe demokracia assesi nuk janë të thjeshta dhe koncepte mbi të cilat ka konsensus…’ (Said, 2003)

Lidhja ndërmjet diturisë dhe pushtetit është e pashkëputur. Arsimimi amerikan vazhdon të mbesë thellësisht ideologjik, në sajë të intelektualëve provincialë amerikanë, duke i paraqitur amerikanët si çlirimtarë e promotorë të demokracisë, në Afganistan, Irak, e gjetiu.

Gjurmët e ‘luftës kundër terrorizmit’ ai i gjen në përshtypjen e organizuar që thotë se muslimanët/arabët nuk janë si ‘ne’ dhe se janë kërcënim për vlerat ‘tona’, që në të vërtetë është ‘vetë thelbi i dogmës tradicionale Orientaliste’. Më tutje, ai vazhdon të analizojë ‘demonizimin e një armiku të panjohur’ të etiketuar si ‘terrorist’ dhe se si mund të shfrytëzohet kjo për qëllime të agjendave politike. (Said, 2003)

Sidoqoftë, ndërsa Saidi është i saktë kur thotë se qëndrimi europian ndaj Orientit është përmirësuar, duket se ai tërthorazi nënkupton se ka pasur një zhvendosje nga orientalizmi tradicional racist, i cili megjithatë akoma është i pranishëm tek elitat politike në SHBA i shprehur në politikën e jashtme, e që mbështetet nga media. (Said, 2003)

Disiplina post-kolonialiste thekson shkallën jo të vogël të vazhdimit të formave kolonialiste të pushtetit në politikën botërore bashkëkohore. Për shembull, niveli i kontrollit ekonomik dhe ushtarak të interesave perëndimore në hemisferën jugore në shumë mënyra është më i madh se sa në sistemin e kontrollit të drejtpërdrejtë – një formë e neo-kolonializmit.

Format kolonialiste të pushtetit vazhdojnë në politikën botërore bashkëkohore, dhe kjo shihet posaçërisht në mënyrën se si konstruktimi shoqëror i dallimeve racore, gjinore dhe klasore mbështesin marrëdhëniet e pushtetit dhe të nënshtrimit. Forma perandorake dhe të tjera të pushtetit operojnë në kushte të gërshetimit të gjinisë, racës dhe klasës. Për shembull: kombet në Perëndim veten e perceptojnë si të ‘qytetëruar’ ndërsa armiqtë e tyre si ‘barbarë’. Më parë, britanikët, për të justifikuar sundimin e tyre perandorak në Indi, kanë përdorur pretendimet seksiste duke nxjerrë në pah mënyrën ‘joqytetëruese’ të trajtimit të grave nga ana e burrave indianë. Burrat e iluminuar, të bardhë britanikë do t’i sillnin qytetërimin Indisë së ‘errët’, ndërkohë që vendin do ta eksploronin ekonomikisht. Sidoqoftë, çështja nuk ka qenë aq shumë te liria e grave, as në Britaninë Viktoriane e as në Indi, por te strategjia efektive e sundimit perandorak.

Gjithashtu, duke përdorur kritikën e orientalizmit mund të analizohet se si Lindja paraqitet në formë të një konstrukti oriental: bota ndahet në qytetërime më të ‘larta‘ dhe të tjera më të ‘ulëta’. Perëndimi lufton për të mbrojtur vlerat e botës së ‘qytetëruar’ (demokracinë liberale dhe ekonominë e tregut të lirë) kundër ‘antivlerave’ (terrorizmit, tiranisë, etj.) Bota e ‘paqytetëruar’ duhet të arrijë botën e ‘qytetëruar’ nëse do që të ecë përpara. Në pajtim me këtë konstrukt, SHBA legjitimon pushtimin e territoreve në Lindje të Mesme, dhe mbi këtë diskurs bazohet ‘lufta kundër terrorizmit’.

Ngritja e ‘Kindisë’ dhe sfida e diskursit orientalist

Dukuria e zhvillimit fenomenal të ekonomisë së Kinës dhe Indisë nganjëherë quhet ‘Kindia’ duke  bashkuar kështu dy fjalë: Kina dhe India në një të vetme. Shfaqja e tregut të ‘Kindisë’ ka pasur ndikim të jashtëzakonshëm në tregun botëror dhe implikime të tjera politike. Kjo forcë e re është parë si shans, por edhe kërcënim për ndërmarrësit perëndimorë. Në sajë të forcës së lirë punëtore dhe mundësisë për të prodhuar energji me kosto të ulët, Kina po bëhet qendër e industrisë prodhuese në botë. Në anën tjetër, India me një numër të madh të diplomuarve në shkencat ekzakte dhe inxhinieri, po e zhvendos qendrën e shkencës botërore në drejtim të territorit të saj.

Mrekullia ekonomike që ka filluar me Kinën në fillim të viteve 1970 ka ndërtuar një bazë ekonomike për zhvillim e Prodhimit Bruto Vendor (PBV) që është zhvillimi më i shpejtë që historia ka njohur ndonjëherë, dhe sillet rreth 9-10% brenda vitit në dy dekadat e fundit. Kurse në Indi reforma ka filluar në fillim të viteve 1990, ndërsa ky shtet radhitet i dyti për sa i përket rritjes së PBV-së që sillet nga 6-7% brenda vitit në dy dekadat e fundit.[2] PBV i Kinës në vitin 2008 ka qenë mbi 4 bilion dollarë amerikanë, që e radhit atë të tretën në listën e ekonomive më të zhvilluara në botë, ndërsa India qëndron e dymbëdhjeta me PBV mbi 1 bilion dollarë amerikanë.[3]

Implikimet e këtij zhvillimi ekonomik në marrëdhëniet ndërkombëtare

Ky zhvillim fenomenal e shndërron Orientin në lojtar të rëndësishëm në marrëdhëniet ndërkombëtare, në kohën kur Perëndimi po e humb fuqinë në Kinë dhe disa vende aziatike. Orienti nuk është më pasiv, por i aftë të konkurrojë ekonomikisht si dhe politikisht Oksidentin. Forca në sferën ekonomike mund të shtrihet edhe në nivel politik: Kina si aktor në politikën globale i reziston ndërhyrjes në çështjet e brendshme të saja në emër të ‘qytetërimit’ që bëhet në stilin imperialist të kohëve të kaluara. Kina nuk do të pranojë të kufizojë shanset për zhvillimin e saj ekonomik në emër të institucioneve globale ekonomike. Kështu, Azia sfidon rendin botëror të mbizotëruar nga Perëndimi dhe të krijuar nga hegjemonia amerikane apo perëndimore. (Huntington 1993)[4] Kjo paraqet një sfidë të madhe për Perëndimin, posaçërisht për faktin se këto dy shtete (Kina dhe India) janë fuqi bërthamore.

Në perspektivë, ky zhvillim mund të zgjerohet në shtetet e tjera aziatike, duke i bërë ato edhe më të fuqishme. Marrëveshjet dhe traktatet ekonomike në rajon mund të bëhen edhe më të rëndësishme në ekonominë botërore. Prandaj, si pasojë mund të kemi një botë që nuk ndahet nga një vijë ndërmjet Perëndimit të fuqishëm dhe Lindjes së dobët. Kjo do ta detyrojë Perëndimin ta ndryshojë pikëpamjen e tij orientaliste për Lindjen, të pranojë rëndësinë e pjesës tjetër të globit dhe të hyjë në marrëdhënie më të përgjegjshme me këtë pjesë të botës që është duke u zhvilluar për të mos provokuar ‘përplasje të qytetërimeve’, por të provojë që së bashku me të tjerët të ndërtojë një rend në të cilin qytetërimet bashkëjetojnë dhe bashkëpunojnë.

Këto zhvillime e kanë sfiduar kritikën e orientalizmit. Megjithatë, diskursi orientalist akoma vazhdon, bile në disa forma, për shembull, kur zhvillimi i ekonomisë kineze i atribuohet pranimit të ekonomisë perëndimore të tregut në periudhën e pasluftës. Ky supozim shpërfill strukturat dhe traditat e pasura që kanë ekzistuar për shumë kohë. Ai presupozon vetë zemrën e idesë orientaliste se Perëndimi si bartës i diturisë mban çelësat e suksesit. Ndikimi i imperializmit dhe kolonializmit në ekonomitë e Azisë është zmadhuar. Vlerësimet e specialistëve të Azisë në përgjithësi tregojnë se efektet e drejtpërdrejta kanë qenë më të vogla se sa që është menduar më parë. (Tipton, 1998)

Diskursi orientalist shkon edhe më larg për ta konsideruar demokracinë si të vetmen formë të qeverisjes me të cilën duhet të qeveriset një shoqëri e ‘qytetëruar’, apo si e drejtë fundamentale e njeriut. Kjo pikëpamje shpërfill kontekstin në të cilin është zhvilluar demokracia në Perëndim, si e vetmja alternativë e diktaturave të tmerrshme që varfëronin shtetet dhe bënin luftëra.

PËRFUNDIM

Diskursi oriental është ende i gjallë në botën e globalizuar! Siç e thekson një nga kritikët e veprës së Saidit, historiani Robert Irwin (2006), nuk dyshon njeri se ka një paraqitje orientaliste (në kuptimin saidian) të arabëve dhe muslimanëve si dekadentë, të prapambetur, injorantë, e kështu me radhë. Diskursi racist kundrejt arabëve dhe muslimanëve është i pranishëm në kulturën perëndimore, si në departamentet qeveritare, ushtarake dhe policore, si dhe në redaksitë e shtypit tabloid. Sidoqoftë, ky racizëm më së paku do të duhej të kërkohej nëpër universitete. Dehumanizmit të arabëve dhe muslimanëve më shumë i kontribuon një film hollivudian, se sa një pikturë orientaliste, apo një vepër orientale e përkthyer keq nga ndonjë orientalist europian.

Vlera shpjeguese dhe normative e Orientalizmit zbehet në një botë në të cilën Kina dhe India po dëshmojnë një zhvillim fenomenal. Suksesi i tyre i bën këto vende lindore jo vetëm subjekte por lojtarë në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe në politikën botërore. Kjo shkon kundër idesë orientaliste se Perëndimi është bota e qytetëruar mbi të cilën bie barra e ‘qytetërimit’ të kombeve orientalë.

Megjithatë, diskursi oriental akoma vazhdon dhe pasqyrohet në mënyrën se si Lindja paraqitet në formën e konstruksionit oriental, që e ndan botën në qytetërime të larta apo më të mira dhe më të ulëta apo inferiore në anën tjetër.

Burimet dhe literatura

Huntington, S., 1993, If not civilizations, what? Samuel Huntington Responds to His Critics, në internet:
http://www.foreignaffairs.org/19931201faresponse5213/samuel-p-huntington/if-not-civilizations-what-samuel-huntington-responds-to-his-critics.html  (10 tetor 2009)
Irwin, Robert (2006) For Lust of Knowing: The Orientalists and their Enemies. London: Allen Lane.
Kennedy, Valerie (2000) Edward Said, A Critical Reader. Cambridge: Polity Press.
Lewis, Bernard (1993) Islam and the West: The question of Orientalism. New York, Oxford: Oxford University Press.
Said, Edward (1978) Orientalism. Western Conceptions of the Orient. London: Penguin Books.
Said, Edward(1993) Culture and Imperialism Western Conceptions of the Orient. London: Vintage Books.
Said, Edward(1997) Covering Islam: How the Media and Experts Determine How We See the World. New York: Vintage Books.
Said, Edward (2003) Worldly Humanism v. the Empire-builders. Në internet: http://www.counterpunch.org/said08052003.html
Said, Edward (2004) The Last Interview.
Tipton, Frank B. (1998) The Rise of Asia: Economics, Society and Politics in Contemporary Asia. London: Macmillan Press.

 

/Orientalizmi Shqiptar/

 


[1] Autori është ligjërues në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Prishtinës dhe në Degën e Politikës Ndërkombëtare dhe Diplomacisë të Kolegjit “Victory” në Prishtinë. Është doktorant i teorisë politike në Universitetin e Europës Qendrore në Budapest. Për më tepër informacion shikoni: http://gselaci.wordpress.com. Komentet tuaja mund t’i dërgoni në këtë e-mail: gezimselaci@yahoo.com.
* Ky artikull është botuar në revistën “URA”, nr. 3, Vjeshtë-Dimër, Tiranë 2009, organ i “Qendrës Shqiptare për Studime Orientale”, acfos_albania@yahoo.com
[2] World Development indicator database, Growth of Output. Në internet: http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/table4_1.pdf [Më 10 tetor 2009].
[3] World Development indicator database, Gross Domestic Product 2008. Në internet: http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/GDP.pdf [Më 10 tetor 2009].
[4] Përkundër një refuzimi të gjerë akademik të tezës së Huntingtonit mbi ‘përplasjen e qytetërimeve’, iu kam referuar ngase është në alternativën (sado në ekstremin tjetër) e tezës për një botë në paqe si rezultat i ngadhënjimit të demokracisë liberale sipas modelit perëndimor.

 

Aqif Pashë Elbasani, figurë e shquar e historisë

05/08/2012 Lini një koment

Bahri MYFTARI, Av. Serxhio MAZREKU

 

AQIF PASHË ELBASANI, FIGURË E SHQUAR E HISTORISË

Aqif Pashë Elbasani

Aqif Pashë Elbasani

Në këtë kohë  transformimi,  historia do të dijë të dallojë patriotin nga tradhtari dhe do t’i caktojë secilit vendin e vet… se ç’vend do të kem unë në histori këtë nuk e di. Sa për Ju , Emri juaj i Shkëlqyer si patriot , do të mbetet i shkruar në  faqet e ndritura të historisë sonë.
– Ismail  Qemali -

Biçakçinjtë takohen për herë të parë në fillimet e shek.XV. Veprimtaria e kësaj familjeje të pasur dhe të madhe,  është plot kontribut dhe vëmendje qysh në krye të herës. Ajo ka qenë e përfshirë në jetën politike,  ekonomike dhe shoqërore prej lindjes së saj dhe deri në  çerekun e parë të shekullit të shkuar.

Biçakçinjtë,  kjo familje fisnike shqiptare ,  ka qenë shumë e dalluar dhe e spikatur  për gjatë sundimit të tejzgjatur të Perandorisë Osmane.  Familja e biçakçinjve,  pinjollët e saj,  falë veprimtarisë së tyre,  fituan,  gëzuan me plot meritë,  shumë tituj,  grada dhe ndere. Pesha e angazhimeve të saj,  si dhe kontributi i elementeve njerëzore,  dalë nga gjiri i tyre, ka qenë i pranishëm në forma e rrugë  të ndryshme edhe në historinë tonë jo të largët. Pa mëdyshje,  ajo familje ndër familjet çifligare më të pasura jo vetëm për trevën e  Elbasanit, por dhe mbarë Shqipërisë,  aq sa edhe sot e gjithë ditën,  nuk janë të përcaktuar kufijtë, nuk ngurroi ta jepte pasurinë, të shkrinte atë për qëllimin e madh!

Në këto treva të buta, të ngrohta e shumë të begata lindën dhe u rritën shekull pas shekulli, dekada pas dekadash e vite mbas vitesh biçakçinjtë e famshëm të Elbasanit dhe kudo  ku shkuan,  ku mësuan,  punuan e luftuan u dalluan për trimëri e mençuri,  gjithnjë -është e dokumentuar – mbartën me vete mallin për qytetin, për njerëzit e racës së tyre, për Elbasanin, për Shqipërinë.

Ata, si racë e fortë shqiptare mbajtën mbi shpatulla, mbi supe,  shumë halle, shumë drama! Në rrugë gjenealogjike përafërsisht mund të përcjellim; Sinan pashë Biçakun-1400-1470; Sinan bej Biçakun, mësues, profesor i vetë Sulltanit; Ahmet aga Biçakun,  komandant në betejat e perandorisë për pushtimin e Arabisë dhe Egjiptit,  Sedefqar,  kryearkitekt i perandorisë; Ibrahim pashë Biçaku 1587-1632,  vezir në Bursa; Halit pashë Biçaku 1690-1775, ushtarak i lartë i vëllai i tij arriti deri prefekt i Stambollit; Ibrahim pashë Biçaku 1715-1770 disa herë vezir i perandorisë si në Manastir, Hungari, poet, muzikant;  Muhamet Biçaku, arkitekt i ujësjellësit të parë në Elbasan; Ibrahim pashë Biçaku, vezir,  më tej dhjetëra e dhjetëra ofiqarë deri tek ai më afër nesh,  Sefedin bej Biçaku, ushtarak i lartë. Ndërtoi dy kisha të krishtera në qytet, ndonëse paguhej e trajtohej prej vetë perandorisë. Një biçakçi i madh gjendet komandant i lartë ushtarak që bashkë me Mustaf pashë Bushatin komandoi forcat e mëdha në luftën ruso-turke. Një tjetër pinjoll i këtij fisi dhe familjeje,  Dervish bej Biçaku1820-1885, drejtoi dhe sundoi në ato vite në Elbasan njëherazi Dervish beu është i ati i pashait të ardhshëm Aqifit. Elbasanit, 1860-1926.

Aqifi lindi në qytetin e Elbasanit, mbaroi arsimin e mesëm në vendlindje,  studimet e larta për drejtësi i kreu në Stamboll, ku u lidh herët me qarqet patriotike shqiptare. Pas fitores së Revolucionit xhonturk, ai u bë kryetar i klubit “Bashkimi”. Ky moment shënon jo vetëm kurorëzimin e veprimtarisë shoqërore e patriotike, gjatë studimeve, por dhe themelon patriotin konseguent. Ai nga sot e në vazhdim do të jetë në të gjitha tubimet, kongreset ku luhen e vendosen fatet e atdheut..Është pjesëmarrës në Kongresin e Dibrës,  në atë të Elbasanit, 1909,  si dhe kontribuues aktiv në çeljen e  Normales në vitin 1909.

Qe ndër njerëzit më të shquar, me më merita në organizimin e kryengritjes së përgjithshme për shpalljen e Pavarësisë dhe u vu pa hezitim në krah të Ismail Qemalit, jo pa shkak e qëllim , vjen për të ajo konsideratë e përmendur dhe e pashoqe prej plakut të Vlorës,  kryetarit të parë të shqiptarëve. Aq sa qe e çmuar vepra e tij në organizimin dhe drejtimin e kryengritjes së përgjithshme , po aq e çmuar dhe e lavdëruar qe nisja e punës e detyrave të shumta të shtetit më të ri në Europë, ku aftësitë e tij, aftësitë e Aqif Pashës në lëmin e shkencës së drejtësisë dhe jurispudencës do të ishin për Shqipërinë e Mëvetme si ujë, si drita, si dielli!. ..Në nëntor 25-11-1912, në harmoni me patriotët e tjerë e të lavdishëm të qytetit, ngriti flamurin e pavarësisë në Elbasanin e zemrës, duke u treguar pushtuesve serbë, që patën marrë revan si qen të tërbuar, se do të quheshin,  thjesht armiq, pasi po shkelnin një vend sovran dhe të pavarur.

I njohur si besnik i Qeverisë së Vlorës u ngarkua me shumë detyra, të cilat i kreu me përgjegjësi e përkushtim atdhetar. Dha një kontribut të shënuar në vendosjen e drejtësisë shqiptare, e cila nuk kishte kurrfarë baze shkencore. Hartoi dhe zbatoi në praktikë punën për të drejtën penale e civile, duke vendosur për herë të parë në vend jurinë në gjykatoren e noterisë. Po në këtë kohë kemi përkujdesjen e tij të madhe ndaj përpjekjeve që vinin nga të gjitha anët për copëtim të Shqipërisë, për gllabërimin e trojeve etnike. E përjetoi me dhimbje këtë mallkim dhe do t’i mbështeste me armë e para  luftëtarët dibranë të Elez Isufit .

Në protestat e qytetit të Elbasanit realizuar në 1913 kundër copëtimit të trojeve etnike,  Aqif  Pasha ishte figurë qendrore. Ngjarjet rridhnin më shpejt se ujërat e Shkumbinit, Qeveria e Vlorës dha dorëheqjen nën trysninë e Fuqive të Mëdha dhe po këto “gatuan” princ Vidin. Aqif Pasha,  sikundër dhe shumë patriotë të tjerë, duke mbajtur edhe këshillën e ish-kryetarit të tyre,  e mbështetën princin. Në këtë kohë, Ai, së bashku me Gurakuqin, Hilë Mosin krijuan Komitetin Kombëtar që do t’u shërbente në mënyrë të organizuar dhe me platformë të qartë Çështjes Kombëtare.

Nuk pranoi dhe refuzoi prerë të merrte pjesë në të ashtuquajturën qeveri të Durrësit. Nuk pati dhe kurrë nuk qe në një mendje me Esat Pashë Toptanin, madje shumë shpesh u ndesh me forcat regresive të atij krahu, pas pati zbuluar qysh herët qëllimet e errëta nga ku buronte edhe ajo urrejtje karshi Princit të sjellë nga Europa.

Për hir të çështjes pranoi dhe kreu me zell detyrën e ministrit të Brendshëm. Kohë të vështira dhe pa stabilitet Aqif Pasha, një jetë e tërë në luftë e përpjekje! Së bashku edhe me Ahmet Zogun, atëherë fare i ri, u përpoq që të organizonte një kongres në Elbasan ,  por forcat austro-hungareze që ishin të mirinformuara për qëllimin e atij kongresi nuk e lejuan, megjithatë përpjekjet nuk reshtën.

Në vitin 1918 i dërgon me kurajë atdhetare, ndonëse nuk mori pjesë në të, por me pjekuri të lartë i dërgoi një letër kryetarit të Kongresit të mbajtur në Durrës më 1918 ku i kërkonte votimin e ideve dhe mendimeve të tij e më pas votimi të gjykonte për to. Platforma e paraqitur ishte një platformë e shenjtë e largpamësi, qe një platformë për veprim të mëtejmë të Çështjes Kombëtare, për mënyrën dhe mjetet e duhura në kundërvënie të qëllimeve shoviniste të fqinjëve e më gjerë.

Gjatë kësaj kohe vlen të përmendet lidhja e tij e ngushtë me Hoxhë Kadrinë dhe Komitetin e Mbrojtjes Kombëtare të Kosovës. Kjo veprimtari e zjarrtë e me vizion tërësisht atdhetar, tërë ky angazhim i shquar në organizimin, ruajtjen, fuqizimin e shtetit e çon në mbledhjen e Kongresit të Lushnjës, kongres që e nxori në krye të Asamblesë. Njihet mirë prej historisë dhe dëshmive të shumta si tregime, gojëdhëna mbi ndihmesën e madhe të qytetarëve të Elbasanit për Luftën e Vlorës, ku pa dyshim roli i këtij patrioti në organizimin dhe drejtimin e ndihmave dhënë luftës qe i pakursyer dhe tepër i veçantë. Le të përmendim kontributet e shumta njerëzore apo pjesëmarrjen e bandës “Afërdita” dhe tepër sinjifikative “aksionin”e grave, nuseve, vajzave në dhurimin me dëshirë të stolive të tyre. Zgjedhja e tij në krye të Asamblesë është një nga pikat e arta të veprimtarisë së Tij të mëtejme. Mund të thuhet me fakte e prova se qe fat për vendin që pikërisht në atë vit të vështirë e të rrezikshëm  siç qe ai i luftës heroike të Vlorës,  Aqif Pasha, kjo figurë e adhuruar fund e majë,  qe jo vetëm krah, por dhe ndihma e parë për finalen fituese të luftës.

Pa dyshim qe pikërisht,  edhe këtë radhë kontributi i madh i tij dhe patriotëve të shumtë të Elbasanit, që luftës së Vorës i dhanë frymë kombëtare.

Një jetë e tërë në shërbim të pavarësisë dhe lirisë së Shqipërisë , duke i bërë nder jo vetëm në punët e brendshme, por dhe në stimujt dhe lidhjet e fuqishme me emigracionin.     Autoriteti i Aqif Pashës ishte i pranishëm edhe ndaj faktorit ndërkombëtar, të fqinjëve dhe më gjerë.

Në vitin 1922 jo vetëm për shkaqe shëndetësore, po dhe  për shkak të fillimeve të sherreve,  me natyrë alla shqiptare,  kjo figurë e famshme e historisë sonë,  emigron në Baden e më pas në Vjenë,  domosdo assesi i tërhequr, assesi i lodhur prej Atdheut.

Edhe këtu ai mban lidhje më shokë e miq atdhetarë aq sa grupi politik i Nolit e kandidoi në zonën e Korçës në vjeshtë të 1923,  dhe ku Aqif Pasha do të kurorëzohej me fitore, ashtu siç do të kurorëzohej gjithmonë,  kur këtë “dhuratë” do ta kishte në dorë populli, do ta kishte në dorë Shqipëria,  prandaj sot,  dhe në këtë 100 vjetor të lavdishëm këta “Dy miq” të përhershëm të atij burri të madh,  përulen me dashuri e respekt.

 

Marrë nga faqja: http://gazeta-shqip.com/ndryshe/50b1c968d7898d1aab820b03255060cf.html

Ndiqe

Merreni çdo postim të ri drejt e te email-et tuaja.

Bashkojuni 68 ndjekësve të tjerë

Këtë e pëlqejnë %d bloguesa: