Pse humanizmin tonë të djeshëm po e shndërrojmë në dehumanizëm?!

11/09/2014 Lini një koment

Enver BYTYÇI

 

PSE HUMANIZMIN TONË TË DJESHËM PO E SHNDËRROJMË NË DEHUMANIZËM?!

Enver Bytyçi

Enver Bytyçi

Bota e sotme është e shokuar nga vrasjet e femijeve dhe njerezve të pafajshem palestineze në Gaza. Por në Shqiperi, qytetaret e ketij vendi të mesuar të adpatohen e vetecensurohen që nga koha e lugatit, ka nje heshtje vrasese. Brezi i meparshem i viteve 1939 – 1944 pati mbrojtur të gjithe hebrejte nga murtaja fashiste. Ishte ky nje akt human i parecedent në boten e sotme e të atehershme. Nga nje ekspertize e thjeshte e asaj që ndodhi midis shqiptareve dhe hebrejve na del se shqiptaret u kujdesen per jeten e hebrejve të rrezikuar e shumekerkuar prej autoriteteve fashiste e naziste jo se me ta paten ose kemi ndonje lidhje gjaku, besimi fetar, apo ndonje lidhje historike e kulturore. Thjesht në respekt të tradites humane shqiptare per ta mbrojtur mikun në shtepi edhe me jeten tende. Nderkaq brezi i sotem i shqiptareve duket se është distancuar ndjeshem nga kjo tradite shqiptare me humania nder kombet e qyteteruara e ta paqyteteruara. Perveç gazetares se TV A1 Report, Erjona Rusi, nuk pame keto dite të tmerrit palestinez që dikush tjeter të ngreje zerin human të tradites shqiptare per viktimat e pafajshme, të shumta në numer e të shkaktuara nga politika dhe terrori shteteror i Izraelit në Palestine. Autocensura ka kapluar analistet, politikanet, qytetaret, organizatat jo qeveritare, gjithe opinionin publik, ndonese kudo flitet deri me nervozizem per aktet barabare të vrasjes se femijeve nga ana e grupit terrorist të Beniamin Netanjahut. Po pse kemi ardhur deri të ky transformim në 180 grade? Pse vlerat humane të trajtimit të hebrejve duam t’i mbrojme me servilizmin e pashoq ndaj Tel Avivit? Pse vlerat e brezit të gjysherve e baballarave tane po i shnderrojme në antivlera në rastin e qendrimit tonë në mbrojtje të lirise e të jetes se femijeve palestineze?! A nuk kemi në shqiptaret të drejten morale të Zotit e të Tokes që të behemi me shume se kushdo tjeter në bote kritiket me të rrepte të veprimeve terroriste të Izraelit kunder palestinezeve në Gaza?! Pse nuk e deshmojme forcen e ketij morali të mrekullueshem në mbrojtje të vlerave humane, me të cilat perfaqesohemi nepermjet shqiptares se Madhe, Nene Terezes?! Heshtja jone, heshtja e politikes, e qeverise, e opinionin publik, e medias, e qarqeve intelektuale dhe organizatave joqeveritare, kjo heshtje është vrasese dhe na çon në bashkefajesi. në kemi të drejten morale t’i kerkojme atyre që i mbrojtem me jeten tone, që të mos marrin jeten e të tjereve, veçanerisht femijeve dhe njerezve të pafajshem. Në duhet ta bejme kete në emer të forces se moralit tonë human. në duhet të ngrihemi se paku në nivelin e protestes se francezeve dhe popujve të civilizuar në Europe, të cilet nuk pajtohen me veprimet terroriste të Izraelit në Palestine. Dhe diçka tjeter: Kur flas per terrorizem shteteror të Izraelit në Gaza, kam parasysh faktin se në ate vend vriten femije, gra dhe njerez të pafajshem. Ky është krim kunder njerezimit. Nderkaq çdokush që ve në funksion logjiken e ftohte do të vepronte e gjykonte kesisoj: Ose Hamasi nuk duhet konsideruar si organizate terroriste, ose qeveria e Benjamin Netanjahut duhet konsideruar dhe marre në gjykim nderkombetar si organizate terroriste. Nuk është kriter të qenit qeveri e qeveritar per të menjanuar etiketen e terroristit. Jane aktet kriminale ato që të bejne terrorist ose jo. në kete pikepamje Netanjahu është 1000 here me terrorist sesa kreu i Hamasit! Por gjykatat nderkombetare të ngritura per keto krime heshtin e nuk veprojne. Edhe ato jane nen presionin e censures. Nje bote e tere e vene nen censure me çmimin e jetes se femijeve palestineze në Gaza. Dhe kjo jo per kater-pese vite sa zgjati Lufta e Dyte Boterore, por per dekada me radhe. Si shqiptar që mburrem me aktin e pashembullt në histori të dy brezave të mij të meparshem, pra me mbrojtjen brilante të hebrenjve në Shqiperi gjate Luftes se Dyte Boterore, do të isha krenar që të njejten ndjenje, të njeten gje ta benim dhe sot në mbrojtje të viktimave, të cilat i shkaktojne viktimat të cilat në i mbrojtem madje me sakrificen dhe jeten tone. Nderkaq nje popull e nje komb, i cili ka vuajtur aq shume nga krimet naziste, duhet të ndjehet shume here me shume se komet e tjera i turperuar kur ua shkakton të tjereve të njejtat vuajtje që i ka provuar vete në kurriz. Ngado që ta analizosh kete veper kriminale të Tel Avivit në Gaza, nuk mund t’i ikesh të vertetes me justifikimin “Izraeli ka të drejte të mbrohet”, kur në Izrael para fushates se terrorit të Netanjahut nuk pati asnje viktime, ndersa nder palestinezet viktimat e nje jave numerohen me qindra, gjysma prej të cileve femije. Izraelin nuk e rrezikon as Mahmud Abas, as Hamasi. Izraelin e rrezikon Izraeli dhe veprimet e tij të çmendura per ta çuar boten në nje konflikt planetar.

Davutollu: “Turqia është evropiane” (Intervistë)

10/09/2014 Lini një koment
DAVUTOLLU: “TURQIA ËSHTË EVROPIANE”
(Intervistë)
EU-Turqi
Ministri i Jashtëm turk, Ahmet Davutollu, i cili mori në dorëzim kryesimin e radhës së Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës tha se “kanë marrë fund debati lidhur me qenien apo jo të Turqisë evropiane”.

Ministri i Jashtëm Ahmet Davutollu, në Strasburg, kur erdhi për të marrë në dorëzim detyrën e kryesuesit të Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës, iu përgjigj pyetjeve tona në studiot e Këshillit.

Në fjalën e tij ministri tha se Këshilli i Evropës ka nevojë për një reformë rrënjësore për të siguruar përshtatjen e tij me kushtet e ndryshueshme në botë, ndërsa shtoi se “Turqia gjatë kryesimit të saj do të bëjë çdo përpjekje në këtë çështje”.

Këshilli i Evropës luan një rol të rëndësishëm në procesin e formësimit të nocioneve si të drejtat e njeriut, sundimi i ligjit, demokracia pluraliste. Turqia për 61 vjet merr pjesë në punimet e Këshillit. Cila është tabloja që na del përpara nëse do të bënim një fotografim nga e kaluara në të tashmen dhe nga e sotmja në të ardhmen?

Këshilli i Evropës, si një organizatë rrënjësore e ka bartur Evropën prej shekullit të 20-të në shekullin e 21-të. Lufta e Dytë Botërore kishte përvoja shumë të hidhura. Të gjithë evropianët nxorën mësime nga luftërat e shkaktuara nga regjimet autoritare dhe qeverisjet që nuk respektuan sundimin e ligjit. Këshilli i Evropës lindi pak mbi një bazament të tillë. Këshilli bëri përpjekje të mëdha për të parandaluar përsëritjen e këtyre përvojave të hidhura. Për 61 vjet kemi një proces, ku ka kontribuar edhe Turqia. Kështu, me pjesëmarrje të madhe të vendeve të Evropës, u formua organizata më gjithëpërfshirëse Pan-Evropiane. Numri i anëtarëve u shtua pas mbarimit të Luftës së Ftohtë. Pas Luftës së Ftohtë organizata u ballafaqua me ndryshime strukturore. Ky ishte fillimi i procesit të përshtatjes me kushtet e reja. Ndërsa në epokën e globalizimit Këshilli i Evropës ballafaqohet me sfida më rrënjësore. Kështu ne si Kryesues të Radhës së Komitetit të Ministrave mendojmë se duhet filluar një proces, i cili do ti krijonte mundësi Këshillit të Evropës të ballafaqohet sa më mirë me këto sfida të reja.

Më pas Ministri i Jashtëm, Ahmet Davutollu intervistën e vijoi duke renditur prioritetet e Presidencës Turke:

Ne i vendosëm vetes 5 objektiva të rëndësishme gjatë periudhës së kryesimit tonë të radhës:

E para është reformimi i Këshillit të Evropës. Të gjitha organizatat ndërkombëtare janë organizma të gjalla. Në rast të ndryshimit të kushteve organizata duhet të jetë e aftë t’ju përshtatet atyre. Në kuadër të kësaj duhet të iniciohet një procesi i ri. Duhet të largohemi nga funksionimi jonë rutinë.

E dyta është reforma e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Ky proces i filluar vitin që lamë pas në Interlaken do të vazhdojë në Izmir. Do të përpiqemi që të tregojmë rëndësi për të siguruar efektivitet afatgjatë të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Do të bëjmë përpjekje për ta bërë KiE më të prezent në kontekstin e përgjithshëm.

E treta: Funksionimi në mënyrë më efikase i mekanizmave të mbikëqyrjes dhe sigurimi i operimit më me efikasitet i shoqërive në bazë të këtyre nocioneve themelore.

E katërta: Mbyllja e procesit që do të mundësojë bërjen e Bashkimit Evropian palë në Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Për këtë temë vazhdojnë negociatat, por ne shpresojmë që gjatë kryesimit tonë të arrihet të paktën në fazën e përmbylljes së bashkëbisedimeve.

Në fazën kur u themelua Këshilli i Evropës, ekzistonte një sfidë që nuk ishte kaq e pranishme sa sot, por që vinte gjithnjë e duke u shtuar. E kemi fjalën për multikulturalizmin. Tashmë kulturat jetojnë në të njëjtin ambient, brenda dhe përkrah njëra-tjetrës. Bashkëjetesa midis kulturave dhe përbërjeve të ndryshme etnike, mbart një rëndësi të madhe nga këndvështrimi i së ardhmes së Evropës. Hapat që mund të hidhen në këtë drejtim janë evidente. Kur z. Jagland erdhi për vizitë në Turqi, unë personalisht i sqarova atij se formimi i një komisioni të të urtëve lidhur me këtë temë, do të ishte një ide e dobishme. Pas konsultimeve të mëvonshme, ky komision filloi punimet nën kryesinë e ish-ministrit të punëve të jashtme të Gjermanisë, Joshka Fisher. Kurse Turqinë në këtë komision e përfaqëson znj. Aishe Kadëollu.

Ne dëshirojmë që kur të vijë muaji maj, kryesia jonë e radhës të lërë gjurmë të përhershme. Dhe për të lënë gjurmë duhet operuar me një proces jashtë rutinës. Ne, më shumë se trajtimi veç e veç i problemeve, u orientuam drejt organizimit. Shpresojmë që në kontekstin e procesit të reformave të Këshillit të Evropës, samiti i muajit maj në Stamboll të jetë një pikë kthesë.

Konceptet si islamofobia dhe ksenofobia, në Evropë shënojnë rritje nga dita në ditë. Edhe grupi i të urtëve u krijua nën kapitullin “të jetojmë së bashku”. Cilat janë pritshmëritë tuaja nga rezultatet që do të dalin nga delegacioni i personaliteteve të zgjedhur?

Për të bërë zgjidhje të drejta, duhen bërë konstatime të sakta. Kjo shoqëri duhet të bëjë konstatime më sakta, në dritën e këtyre konstatimeve duhet të përcaktojë fushat problematike, për zgjidhjet e të cilave duhet të hartojë një plan-veprimi praktik, të zbatueshëm dhe me përmbajtje të një vizioni largpamës për të ardhmen. Një mekanizëm i caktuar do të formohet edhe për vënien në jetë e raportit që do të dalë në dritë. Nga kjo pikëpamje, sa më i zbatueshëm të jetë raporti dhe sa më shumë dobi të na sjellë për të evidentimin e drejtë të problemeve, që do të na ndihmojnë për të formuluar përgjigjet e sakta, aq më i rëndësishëm do të jetë progresi i arritur.

“Turqia është Evropiane.”

Turqit kryesojnë edhe Asamblenë Parlamentare edhe Komitetin e Ministrave të Këshillit të Evropës. Si do të reflektohet në politikën e jashtme të Turqisë ky “sovranitet turk” në Këshillin e Evropës?

Pozicioni i dy turqve në këtë strukturë, na bën të ndihemi krenarë si turq. Zoti Çavushollu është një miku im i vjetër. Por sigurisht që ne këtu punojmë me identitetin evropian dhe veprojmë në lidhje me të ardhmen e kontinentit të Evropës. Krahas kësaj, ekzistenca e dy turqve këtu, përmban një mesazh të mjaftueshëm nga pikëpamja e dukshmërisë. Mesazhi është ky: Turqia është Evropiane. Institucioni më rrënjësor i Evropës pasurohet edhe me kontributin e Turqisë. Marrja e detyrave të tilla nga një vend si Turqia, një vend me traditë rrënjësore në demokraci, një vend ku multikulturizimin ka ekzistuar dhe jetuar gjatë të gjithë historisë, do të kontribuojë për të kuptuar edhe më drejtë këtë temë dhe për të prodhuar zgjidhje më të drejta.

A mund të themi që ky është një sinjal që i dërgohet Bashkimit Evropian? Sepse Bashkimi Evropian është një institucion ku janë hedhur themelet e Bashkimit Evropian. Edhe Turqia për 61 vjet është pjesë e kësaj strukture. Si rrjedhojë, edhe Turqia ka kontribuar në krijimin e legjislacionit dhe detyrimeve që përbëjnë themelet e Bashkimit Evropian. Ndërsa tani ju punoni për të hyrë në BE. Nga ana tjetër, diskutohet nëse Turqia është apo jo evropiane. Ç’mund të thoni në lidhje me këtë?

Faktikisht tabloja që shfaqet këtu, tregon vetë se sa evropiane është Turqia. Ashtu siç e thatë edhe ju themelet e Bashkimit Evropian janë hedhur në Këshillin e Evropës. Nëse Këshilli i Evropës nuk do ti kishte vendosur në mënyrë rrënjësore konceptet demokraci, të drejtat e njeriut dhe sundimit të ligjit, progresi në Bashkimin Evropian nuk do të mund të ishte realizuar kaq lehtë. Por ne këtu kemi të bëjmë me dy institucione të ndryshme. Ne si kryesuese e radhës së Këshillit të Evropës, do të bëjmë ç’të jetë e mundur, që Këshilli të arrijë një nivel edhe më të përparuar. Ndërkohë do të plotësojmë kushtet edhe si një vend kandidat për në BE, edhe si një vend që vazhdon negociatat me Bashkimin Evropian. Por sidoqoftë, duke pasur një tablo të tillë asnjë mendje e kthjellët nuk mund të diskutojë më identitetin evropian të Turqisë. (TRT)

Maks Velo flet troç, por mendon si toç

09/09/2014 Lini një koment

Anton CARA

 

MAKS VELO FLET TROÇ, POR MENDON SI TOÇ

Maks Velo

Maks Velo

Gazeta MAPO ka kohë që është vitrinë e të gjithë mediokritetit së shtypit shqiptar. Ajo grumbullon të gjithë kenetën e penave vulgare dhe urrejtjen e të gjithë shpirtrave të helmatisur të gazetarisë shqiptare, duke derdhur vrer me faqet e saj. Thjesht po përpiqet të sjellë në Shqipëri modelin e gazetës Express, modelin më të shëmtuar të përhapjes së urrejtjes fetare në vend. Teksa rreket të konkurrojë 55-n e Fahri Balliut, duke ia rrëmbyer statusin e përfaqësimit të katolikocentrizmit, duket se ia ka dalë të ekstremizojë edhe më shumë diskursin antikombëtar promovimit të ekstremizmit ndërfetar, e shtyrë nga mendësia sipas të cilës urrejtja është mjeti më i mirë për t’u bërë më katolik se Papa.

Një intervistë e Maks Velos dhënë ndaj Alfred Lelës – i cili mund të thuhet se paraqet profilin më përfaqësues të gazetës MAPO, më shumë madje se edhe vetë pronari Henri Çili, emblema e shëmtisë intelektuale shqiptare dhe e përdorimit në mënyrën më të paskrupullt të fjalës dhe mendimit në pazaret e batakut politik – neveriti të gjithë opinionin publik me shpërfaqjen e një retorike radikale fashiste. Përveç myslimanëve urrejtja kësaj here përfshinte edhe racizmin krahinarist duke shpërthyer në fyerje e paragjykime kundër veriut të Shqipërisë.

“Tani vijmë në Veriu. Fushë-Kruja, a e pe si stafi sigurues i presidentit Bush i hoqi orën nga dora, nga frika se mos ia vidhnin fushëkrujasit? Laçi? Janë rrezuar ose dëmtuar 36 shtylla të tensionit të lartë, si është e mundur? Vrasjet, edhe ditën e zgjedhjeve të 23 Qershorit të kaluar? Bëj një listë sa kriminelë ka Laçi, Fushëkuqja, Lezha, Shëngjini, Rrësheni, Bajram Curri etj., etj. Shkodra kish 10 vrasje në 6-mujorin e parë, asnjë në Korçë. Kriminelë kombëtarë dhe ndërkombëtarë. Sa nga Veriu janë në burgjet shqiptare dhe të huaja? Veriu është bërë tmerri i Europës. Dukagjini kish mbjellë 115.000 rrënjë kanabis, gjuajti edhe policinë dhe dëmtoi helikopterin. Kukësi nuk paguan energjinë elektrike, e paguajmë ne për ta. Në Lurë kanë prerë gjithë pyllin. Tropoja ka mbi 150 vrasje, kanë vjedhur edhe një bankë në Angli. Vumë një verior, Berishën dhe na shkatërroi me themel.”

Vetëm një mendje e shthurur që njeh urrejtjen si të vetmen pikënisje për çdo mendim që shpreh mund të flasë në këtë mënyrë. E habitshme sesi këto lloj banalitetesh gjejnë strehë në retorikën publike të një vendi që pretendon të jetë europian. E kotë t’i kujtojmë autorit Lazaratin (për kundërpeshë ndaj Dukagjinit), e kotë të ndërmarrim një analizë për të shpjeguar nuancat e realitetit shqiptar në lokalitete të ndryshme, sepse nuk është arsyeja, por urrejtja, ajo që udhëheq arsyetimin e tij. Nuk është se autori nuk ka reflektuar për këto probleme. Duket qartë që ai është lodhur të kërkojë argumente, jashtë natyrës së tij të të diskutuarit. Pohimet e tij nuk janë të rastësishme për të qenë thjesht ekstravagante, produkt i një mendjeje që pret shkurt dhe flet marrëzira. Ai ka marrë mundimin të kërkojë të dhëna statistikore, t’i përzgjedhë e t’i rendisë ato në funksion të vrerit të tij.

Në këto kushte çdo analizë sociologjike, antropologjike a kulturore është e tepërt kur ke të bësh me këtë nivel shpërdorimi të qëllimshëm të fjalës dhe mendimit. Të diskutosh këtu mbi transformimet e mëdha demografike dhe heterogjenitetin e madh social të krijuar në Shkodër pas viteve ’90, si dhe radikalizmin me të cilin ky qytet u godit nga diktatura, në kontrast me Korçën e Velos, «Parisin e vogël» kompleksiv të tij dhe të vetë diktatorit, për të kuptuar shumë nga fenomenet që gjallërojnë paralelisht në këto dy qytete, është si t’i flasësh gurit e drurit.

Akoma më e vështirë bëhet të diskutosh autorin mbi ato që thotë për fenë islame dhe myslimanët shqiptarë. Vështirësia bëhet shumë herë më e madhe për shkak të fortifikimit të një retorike të ngurtë paragjykuese e stereotipizuese, që ka lëshuar rrënjë prej kohësh dhe ka pasur kohë të japë frytet e veta të prishura në trutë e shumë njerëzve.

“Po, jam antimysliman. Jam prej 500 vitesh. Kam qenë luftëtar krahas Skënderbeut dhe jam vrarë nga hordhitë osmane. Islami nuk ka ardhur si fe apostolike, paqësore në tokat e Arbërisë. Islami është fe që është përhapur me dhunë. Islamin e sollën Hordhitë osmane. E shënova me H të madhe se ato ishin hordhi të padëgjuara. Europa kish dëgjuar për hordhitë e Cingis Hanit, po ishin më të dëgjuar. Këta donin të gjunjëzonin kontinentin e vjetër, kulturën më të përparuar. Dëmi i tyre është kolosal. Dhe veçanërisht i yni. Osmanët për 500 vjet vetëm na shkatërruan dhe shkretuan. Prandaj jemi sot kështu që nuk po e marrim dot veten. Islami edhe sot është e vetmja fe e dhunës. Nga Afganistani në Libi. Gjithë ajo hapësirë nuk gjen dot paqe. Dhe po tmerron botën. Xhihadistët kosovarë na kanë poshtëruar si asnjë tjetër me Skënderbeun monstër. Këtë nuk ua fal dot kurrë. Kanë 500 vjet që e urrejnë Heroin tonë. Por nuk do të ngrihen kurrë dot mbi të. Nuk do të ndajnë kurrë dot prej tij. Sepse ai është garancia që na bashkon me Europën, me krishterimin. Prandaj ata duan ta presin këtë lidhje. Ata urrejnë dhe fyejnë Nënë Terezën, që është shenjtorja jonë, filozofja më e madhe që ka nxjerrë Ballkani. Ata duan shkatërrimin e çdo trashëgimie të krishtere. Po mos ishin ata, shqipja nuk do të ish një nga 5 gjuhët (e vetmja gjuhë e një populli të vogël) në përkthimin e deklaratës për formimin e Kalifatit. Nuk ka fyerje më të madhe për ne dhe për shqipen. Ata pretendojnë se Shqipëria është pjesë e Kalifatit.”

Autori në këtë rast, ripërsërit klishetë më të kalcifikuara të mendësive totalitare historiciste që na kanë rrëfyer të shkuarën tonë. Përveç kësaj, ai ofron lidhje pazgjidhshmërie midis momenteve të caktuara historike (të interpretuara nën verbërinë e këtyre stereotipeve) me Islamin si fe universale, duke mohuar çdo dallim midis Islamit, myslimanëve, Perandorisë Osmane, Lavdërim Muhaxherit e madje edhe të pikëpamjeve dekonstruktiviste e postmoderniste që ofrojnë kritikë ndaj mitografisë e megalomanisë që ai përfaqëson. Gjithashtu në mënyrën më qesharake Velo identifikon si një të vetme botën perëndimore katolike me atë bizantine ortodokse, pasi mendësia e kazermës, që ai ndërton nëpërmjet urrejtjes, i krijon identitetet në funksion të “armikut”. E nën diellin e armiqësisë me Islamin, bota ortodokse, që nga Rusia e deri në Ballkan, bëhet një me botën katolike duke u bërë “perëndimore”; Nënë Tereza bëhet mrekullisht “shenjtorja jonë” e përbashkët katoliko-ortodokse; ndërsa merr profilin e një filozofeje që i ndriçon rrugën Ballkanit, në të kundërt me Islamin, të përfaqësuar nga muhaxherët e ISIS-it.

Sidoqoftë broçkullat e Maks Velos nuk janë aspak gjë e re dhe nuk habisin askënd. Ai nuk mbahet për ndonjë prurje tjetër në opinionin publik, përveç histerisë antimyslimane, antikosovare, antishqiptare e tashmë antiveriore. Në fakt, edhe Maksi ia ka parë hajrin budallallëkut. Pikërisht për këtë e promovojnë, e ftojnë nëpër studio, i marrin intervista dhe i japin audiencë: sepse duhet gjithmonë një idiot për thënë hapur atë që të tjerët e lenë të nënkuptohet me skuthllëk. Ky idiot shërben për të përkthyer në gjuhën e vulgut nëntekstin e të tjerëve, por shërben gjithashtu si mjet legjitimimi për ta. Duke i çuar në ekstrem këto lloj marrëzish, i bën të tjerët të duken të moderuar. Për këdo që është i familjarizuar me debatet kulturore në këtë vend, e ka të qartë se Velo shërben në opinionin publik, si përkthyes i Ismail Kadaresëpërtej kufijve të gjuhës «politikisht korrekte», duke zbritur në masa mesazhin e vërtetë të agjendës kadareane mbi farkëtimin e identitetit të ri shqiptar nëpërmjet urrejtjes dhe përjashtimit.

Por Maksi nuk ka faj për këtë. Nuk i vemë faj njeriut pse aq mend ka dhe pse e oportunizon budallallëkun e vet me aq sa mundet. Maksi nuk ka pasur dhe nuk mund të ketë përgjegjësi për çfarë lëshon nga goja. E pafalshme është që një media mainstream shndërrohet në tribunë të një racizmi të tillë pervers duke prodhuar urrejtje fetare e krahinore. Në mënyrën më skuthërore Alfred Lela, ky senator i kristian-demokracisë, e paraqet Velon si një intelektual të guximshëm, që ka kurajë për të folur troç, përtej gjuhës ”politikisht korrekte”.

“Kjo intervistë do të mrrolë shumë fytyra ose do të anashkalohet me togfjalëshin “prapë ky i çmenduri!”.Sido që të jetë, Maks Velo është një nga të paktët, në mos i vetmi që i shpëton mbërthimit të hekurt të të qenit politikisht korrekt. Pra flet troç ose ‘speaks his mind’ për të përdorur një term të anglishtes.”

Lela shpreh në parantezë mosaprovimin e tij për racizmin ndaj gegëve në shkrim, duke larë gojën nëpërmjet një distancimi “politikisht korrekt” prej çmendurive të Velos, si për t’u fshehur pas gaxhiut – ndonëse në fakt, këtë e bën edhe për shkak se i gjithë katolicizmi shqiptar është i përqendruar në veri. Në fakt nuk ka asnjë përpjekje për t’u distancuar ndaj asaj që Velo thotë për Islamin dhe myslimanët, të cilat përmbledhin gjithçka që gazeta synon të farkëtojë në vetëdijen e lexuesve.

Vlerësimi që intervistuesi ka për “sinqeritetin” e të intervistuarit kërkon madje ta zgjerojë efektin e qëndrimeve të tij, duke dashur t’u thotë lexuesve se kështu mendojnë shumica e intelektualëve, por nuk kanë kurajë ta shprehin hapur. Por ai nuk na thotë se përse mungon kjo kurajë, çfarë i pengon ata të flasin hapur. E pra pikërisht, kjo vjen sepse racizmi është diçka e shëmtuar dhe fakti që shumë njerëz e fshehin është thjesht gjysma e të keqes. Kjo do të thotë se fakti që Maksi e shfaq, thjesht e bën të plotë të keqen.

Intervistuesi këtu ngatërron faktin se të flasësh troç ka vlerë kur mendon mirë. Kur your mind is pervert, ka më shumë vlerë heshtja. Fakti që Velo është nga të vetmit që ka kurajo të thyejë normat për t’i thënë hapur marrëzitë e tij, nuk e bën aspak më superior nga të tjerët, që arrijnë të kuptojnë të paktën vlerën e heshtjes apo të të shprehurit në mënyrë “politikisht korrekt”. Duhet thënë se po kaq troç dhe «politikisht jokorrekt» flet edhe Lavdrim Muhaxheri, por mendja e tij, ngjashëm me atë të Lelës dhe Velos prodhon perversione. Duke qenë se është vetë po kaq fashist dhe sa i intervistuari Lela e ka të vështirë të kuptojë se nuk ka vlerë të flasësh troç kur mendon si toç.

 

Burimi: http://www.e-zani.com/2014/09/07/maks-velo-flet-troc-por-mendon-si-toc/

Anarkizmi ex officio në Kosovë

08/09/2014 Lini një koment

Ditar KABASHI

 

ANARKIZMI EX OFFICIO NË KOSOVË

Ditar Kabashi

Ditar Kabashi

Në literaturë, anarkizmi njihet si lëvizje, filozofi politike a tërësi mësimesh sipas të cilave hidhet poshtë ideja e rendit dhe e autoritetit, duke mbrojtur kështu skajshmërisht vullnetin individual. Anarkizmi vepron kundër shtetit e pushtetit, kundër disiplinës dhe rendit publik. (…) Në shoqëri ku mbizotëron anarkizmi është më lehtë të merren vendime të përbashkëta, të përputhen dëshirat dhe nevojat e ndryshme.

Kjo është edhe ideja bazë e anarkizmit: çdokush duhet plotësisht t’i përmbushë nevojat e veta dhe duhet t’i jepet mundësia për të marrë pjesë në procesin e vendimmarrjes. (për më tepër shih: Ali Pajaziti, Fjalor i Sociologjisë, Logos-A, f.34)

Ky definim që ka të bëjë me veprimin kundër shtetit dhe dëshirën për të përmbushur nevojat (lexo: apetitet) dhe mundësinë e vendimmarrjes (më joshësen nga të gjitha: UNË do të vendosi, UNË, pastaj: ani në rregull pra; NE do të vendosim) mu dukën aq të afërta kur po e shfletoja fjalorin e sipërpërmendur, sa për një çast mendova se në dhomë më hynë të gjithë personat që me kravatat e tyre sikur donin të më ngufatnin, njëjtë sikur po bëjnë me këtë Republikë gjashtë-yjore që nuk po shndritë kurrqysh.

Në Jugosllavi kërkuam të drejta si shqiptarë, si Kosovë. Plenumi i Brioneve e pastroi Rankoviqin dhe e forcoi Titon. Fituam autonomi. Pas Titos nuk arritëm ta ruajmë as atë pozitë. Nuk ishim në gjendje të organizoheshim për ta mbrojtur. As intelektualisht, as forcërisht. Millosheviqi dëshmoi se donte spastrim etnik. Me humbje të rënda për popullin tonë, e tejkaluam edhe atë fazë.

Fati na kishte buzëqeshur, nuk e humbëm Kosovën. I organizuam zgjedhjet paslufte dhe mezi zgjodhëm President. S’ishte puna të zgjedhim dikë mes jugosllavëve apo të huajve. Njërin nga mesi ynë. Por, vetëm pas presioneve ndërkombëtare u formua një qeveri e koalicionit të gjerë. Po kështu edhe në 2007-tën, kur po përgatitej shpallja e Pavarësisë, ndërkombëtarët ndërhynë në krijimin e institucioneve.

Edhe viti 2011 ishte arenë e dorës së ndihmës që erdhi nga jashtë: na e zgjodhën presidenten e vendit, por natyrisht duke i parë duart e ngritura të deputetëve kosovarë. Tri vite më vonë, pra këtyre ditëve, me gjasë, ne prapë po presim ndërhyrje nga miqtë tanë.

Për besë, shyqyr edhe që janë. Që janë për të na rikujtuar se nuk jemi ne ata që krijuan shtetin, se nuk i ndërtuam vetë institucionet tona, se nuk dimë të sillemi me përgjegjësi shtetërore, se ne, shtetin e pushtetin i shohim një, se i duam kompetencat e privilegjet, por jo përgjegjësitë karshi popullit, se popullin (të ashtuquajturin sovran) e shohim numër që duhet përkthyer në ulëse komode përmes një sistemi të deformuar parlamentar, se ‘për t’i dalë zot vullnetit popullor’ duhet të merremi se a është shumicë ajo që del nga gara zgjedhore apo ajo që faktohet realisht në Kuvend… dhe ky rreth vicioz, ku askush nuk ta jep përshtypjen se harxhon naftën e veturës 3Z dhe 4Z (meqë shumë vetura zyrtare u bënë) apo benzinën e automjeteve të partive politike, për të nxjerrë vendin nga kjo pasiguri institucionale, që dikur, në një formë tjetër përdorej me termin status quo.

E për anarkinë që u përmend më lart, thuhet se grupe të margjinalizuara, veçanërisht majtiste në disa vende të botës, apo forca kryengritëse ndaj pushteteve gjatë historisë, e kanë si objektiv të veprimit. Por, përnjëmend se Kosova është sui generis: këtu, bllokadën, ngërçin, puçin… si do që ta quajnë nëpër media, e bëjnë pikërisht ata që thirren në shtet ligjor. Populli nuk ka vërshuar rrugët, nuk janë sulmuar institucionet (kujtojmë vetëm Greqinë viteve të fundit), nuk ia konteston askujt legjitimitetin, nuk e çoi shtetin buzë kolapsit. Ama ata që pohojnë se kanë delegimin e popullit për fuqizimin e institucioneve, ata janë që ‘po luajnë pingpong’ mes Kuvendit, Presidencës e Gjykatës Kushtetuese, duke akuzuar kështu akëcilin që mendon a interpreton sipas pikëpamjes së vet.

E shoqëria kosovare, e stërlodhur nga teket e të ledhatuarve që bëjnë hesape në emër dhe kurriz të saj, nuk ka më forcë as t’i hapë edicionet e lajmeve. Përjashto këtu militantët partiakë që presin me katër sy se a do t’ia shohin hairin këtij pështjellimi.

Krejt kjo, po bëhet me formalitete dhe ‘komfor’ procedurave ligjore. Kështu së paku pretendojnë të gjitha palët. Pra krejt, zyrtarisht, ex officio. Edhe kjo gjendje gati anarkike në kontekstin institucional, na qenkësh ex officio.

A e shkurton kjo rrugëtimin tonë drejt BE-së? S’është me rëndësi, ne aty e kemi synimin, sepse fundja “ne jemi evropianë, s’kanë çare pa na pranuar”.

 

Burimi: http://www.telegrafi.com/lajme/anarkizmi-ex-officio-ne-kosove-26-6995.html

Kategori: Kosova Etiketa: , , ,

Rëndësia e filozofisë islamo-iraniane dhe këndvështrimi i saj ndaj problemeve bashkëkohore

07/09/2014 Lini një koment

Seyyed Amir Hossein ASGHARI

 

RËNDËSIA E FILOZOFISË ISLAMO-IRANIANE DHE KËNDVËSHTRIMI I SAJ NDAJ PROBLEMEVE BASHKËKOHORE

Seyyed Amir Hossein Asghari

Seyyed Amir Hossein Asghari

Përmbajtja e artikullit:

Hyrje

Fillesat e filozofisë islame dhe çfarë është ajo në vetvete?

Tema e diskutimit në filozofinë islame

Filozofia islame, çështjet dhe krizat bashkëkohore

Çfarë janë duke kërkuar filozofët muslimanë

 

Hyrje

Faleminderit, o Ti që na dhe mendjen dhuratë! S’ka dyshim se të gjitha rrugët e jetës përfundojnë tek Ti!
Është e vështirë të flasësh në një kohë të kufizuar rreth filozofisë islamo-iraniane, që me përpjekjen e njerëzve si Fahrabiu, Avicena, Sabahudin Sohraverdi, Babafez Kashani, Mola Sadra, Molahadi Sabzvari, Alame Tababai dhe mijëra të tjerëve themeluan një shkollë të pashembullt të mendimit. 

Në filozofi janë diskutuar çështje që kanë të bëjnë me ekzistencën në tërësinë e saj dhe përzgjedhja e çështjeve për të cilat do të flas kërkon një kujdes të përpiktë, pasi me këtë artikull, në këndvështrimin e një hulumtuesi synoj të hedh një vështrim në atë ç’është filozofia islame në të vërtetë dhe cili është qëndrimi i saj ndaj problemeve të botës sot.

 

Fillesat e filozofisë islame dhe çfarë është ajo në vetvete? 

 

Përkufizimet që i jepen fjalës “filozofi” janë aq të shumta sa vetë filozofët apo shkollat që ata përfaqësojnë. Nëse pranojmë faktin se filozofia sipas Sokratit lindi me lindjen e pyetjeve, atëherë duhet të pranojmë se filozofia islamo-iraniane lindi paralelisht me lindjen e Islamit. 

Nëse përpjekjet e filozofëve si Shën Augustini në filozofinë e krishterë kishin për qëllim pajtimin e religjonit me dijen apo shfaqjen e dijes nëpërmjet fesë, në filozofinë islame filozofia nis me zanafillën e revelatës hyjnore me fjalën “mendo, hulumto”. 

Pra, thirrja hyjnore i fton njerëzit të mendojnë dhe të thellohen për ekzistencën dhe origjinën e saj. Për më tepër, edhe vetë shtyllat në të cilat bazohet feja islame duhet të zbatohen vetëm pasi janë kuptuar, pranuar dhe vërtetuar nga mendja e njeriut. 

Shkurtimisht mund të themi që fillesat e filozofisë islamo-iraniane i gjejmë me fillesat e islamit dhe urdhrit hyjnor për të menduar. 

Në Kuran ka shumë vargje që flasin për këtë, ndër të cilat përmendim:

“… a nuk po mendoni … ?”
“Kanë zemër, por nuk ndjejnë me të …”
“A janë të barabartë ata që dinë me ata që nuk dinë?!”

Gjithashtu pejgamberi islam (paqja qoftë me të) në një thënie profetike përmend faktin se një orë meditim ka më shumë vlerë se 70 vjet adhurim pa vetëdije. 

Nga ana tjetër, Ali ibn Ebu Talib përmend faktin se qëllimi i profecisë është hapja e thesareve të mendjes për njerëzit. 

Pra, të menduarit sipas filozofëve të shkollës filozofike islame nuk synon në shprehjen e aspektit shkencor të religjonit, por në zbatimin e urdhrit hyjnor, që nxit të menduarit, pasi ai është një detyrë thelbësore për njeriun, të cilën ai duhet ta përmbushë.

Njohja e vetes, krijimit, ekzistencës dhe marrëdhënies midis tyre, duke u bazuar në të drejtat dhe detyrat e secilit, janë detyra hyjnore. Njohja e fillimit dhe fundit të botës dhe mënyra se si ndodhin këto, janë pyetje që shqetësojnë filozofët. 

Përgjatë evoluimit të mendimit filozofik spikat një temë e rëndësishme që është marrëdhënia midis njeriut dhe ekzistencës e cila shihet si marrëdhënie mes mikrokozmosit dhe makrokozmosit. 

Pra, njeriu si mëkëmbës i Zotit në tokë mishëron ekzistencën në vetvete dhe ai është një mikrozmos në makrokozmos. 

Për këtë arsye, filozofët si Avicena dhe Mola Sedra Shirazi në përcaktimin e thelbit të filozofisë thonë se njohja çon në transformimin e njeriut në një botë subjektive si ajo e jashtme objektive. Pra, ata e shohin të bukurën absolute, të vërtetën dhe të mirën absolute dhe shkrihen me to, duke pranuar gjendjen dhe formën e tyre e duke përfituar prej vlerave të çmuara që ato kanë.

 

Tema e diskutimit në filozofinë islame 

 

Tema e diskutimit në filozofinë islame është vetë ekzistenca në thelb, e cila në arabisht njihet si “ekzistenca për shkak të ekzistencës”

Sipas filozofëve islamë, të kuptuarit e ekzistencës nuk ka nevojë për argumente. Baza e filozofisë së tyre bëhet diskutimi mbi ekzistencën, pasi ekzistenca është gjëja më e thjeshtë me të cilën mund të fillohet filozofia, sepse ajo nuk ka nevojë për argumente. 

Kjo ekzistencë përfshin si botën materiale ashtu dhe atë metafizike. Zoti, njerëzit, krijesat, qielli, toka, engjëjt, pra gjithçka materiale dhe metafizike janë bazë e diskutimit filozofik islam. 

Kjo do të thotë se filozofia islame për formimin e së cilës rol të rëndësishëm kanë luajtur filozofët iranianë, përmban përkrah elementeve llogjikë dhe racionalë dhe elemente teozofike dhe gnostike.

Pikë e rëndësishme në këtë filozofi është fakti se ajo nuk mund të mësohet nga librat, por njeriu duhet të ecë drejt rrugës së njohjes në mënyrë që ta kuptojë vetë atë. 

Këtë veçori e hasim në shumë fusha të tjera, p.sh nëse dikush dëshiron të mësojë notin nuk mund ta bëjë këtë në klasë, por në ujë. Po kështu të qenit filozof nuk arrihet nëpërmjet leximit të librave filozofikë, por pas njohjes së shtigjeve që të prezanton filozofia, njeriu duhet të hedhë hapat e tij në to duke e transformuar brendinë e tij. 

Rëndësia e këtij lloj transferimi qëndron në faktin se filozofi ndërton për veten e tij një botë idesh dhe në momentin që flet për ekzistencën dhe kozmologjinë, ai flet sipas pikëpamjes dhe njohjes së tij mbi këtë. 

Pra, njohja në filozofi është tepër e rëndësishme dhe ajo që qëndron në anën e kundërt të saj është imitimi, i cili në filozofi është i papranueshëm. 

Hulumtimi sipas këtyre filozofëve nënkupton njohjen në vetvete dhe jo marrjen e informacioneve të gatshme si dije. Kjo e fundit përbën angazhimin tonë në botën moderne sot. 

Pikërisht për këtë Sohraverdi, filozof i shekullit të XII dhe themeluesi iranian i filozofisë eshrake, thekson me këmbëngulje: “Të bëhesh një filozof do të thotë të përkushtohesh ndaj perfeksionit moral dhe shpirtëror.”

Termi “tahghigh” i përdorur në gjuhën arabe dhe perse që do të thotë “kërkim” ka si rrënjë të saj fjalën “hagh” që do të thotë “e vërtetë, e drejtë”. 

E vërteta është gjithçka, që është reale dhe ka një realitet, si rrjedhojë “muhghegh” që në shqip do të thotë “hulumtues” është ai person që njeh të vërtetën e kulluar ose që bën përpjekje për ta njohur atë. 

Sipas kësaj shkolle, filozofi duhet të jetë në ndjekje të mendimit të vërtetë.

Format e ndryshme të mendimit islam e marrin si të mirëqenë faktin se Zoti është burim i të gjithë realitetit. 

Universi dhe gjithçka në të shfaqen nga Zoti në stade të ndryshme, ashtu si drita e diellit shfaqet gradë-gradë. 

Bota shpirtërore që në Kuran quhet “bota e së padukshmes – al ghajb” është bota e kësaj jete, ndërgjegjshmërisë dhe inteligjencës, ndërsa jeta trupore e materiale të cilën Kurani e quan “e dukshmja – al shahada” është bota e vdekjes, pandërgjegjshmërisë dhe injorancës. 

Sa më pranë Zotit të jetë një krijesë, aq më thellë është e pozicionuar ajo në dritën e inteligjencës, ndërgjegjshmërisë dhe mendimit. 

Engjëjt dhe shpirtrat që i përkasin botës së padukshme janë shumë më tepër të thellë në shkëlqim dhe inteligjencë se pjesa më e madhe e banorëve të botës reale. Parë në këtë këndvështrim, qenia njerëzore që është zëvendës i Zotit në tokë, (khalifa), nuk është asgjë veçse mendim. 

Ndërgjegjja e njerëzve dhe vetëdija e tyre përcaktojnë realitetin e tyre. Mendimet e tyre zbusin natyrën dhe formësojnë fatin e tyre. 

Poeti i madh pers Rumiu, një kolos i traditës intelektuale, na kujton rëndësinë e mendimit nëpërmjet vargjeve të tij:

Vëlla, ti je siç do ta shohësh veten vet’
Se, sa për kock e mishra – dheu do t’i tretë
Nëse mendon për lule, kopësht me lule je,
Nëse mendon për gjemba, shkarpa për zjarrin je 

Nëse mendimi është ai që përcakton situatën prezente në të cilën ndodhemi dhe rezultatin tonë final, çfarë mund të themi për përmbajtjen e mendimit dhe ku duhet të orientohet ai vetë? 
Qëndrimi i traditës islame ndaj mendimit është se ai duhet të fokusohet tek e vërteta dhe asgjë nuk është më e vërtetë se Zoti (E Vërteta – Al Hak). 

E gjithë veprimtaria e mendimit duhet të orientohet dhe rregullohet në mënyrë të tillë që të nisë e të përfundojë me realitetin suprem. Për më tepër, nga çasti në çast, mendimi duhet të mbështetet nga ndërgjegjja e së Vërtetës.

 

Filozofia islame, çështjet dhe krizat bashkëkohore 

 

E veçanta e filozofisë islame është fakti se ajo është e gjallë dhe nëse shohim ithtarët e kësaj filozofie që nga Irani, vendet e ndryshme aziatike, e deri në Evropë dhe Amerikë e ndjejmë praninë e saj. 

Në shekullin XX filozofi i njohur francez, Henri Korbin përktheu pjesë të rëndësishme nga veprat e filozofit Sheikh Sabahudin Sohraverdi-ut e më pas ato vepra u përkthyen dhe u botuan në shumë gjuhë të tjera. 

Përpjekjet e thella intelektuale të profesor Seyyed Hossein Nasr në gjysmën e dytë të shek XX dhe tani kanë luajtur rol të rëndësishëm në njohjen e filozofisë islamo- iraniane. Vlen të theksohet fakti se disa nga librat e këtyre filozofëve të mëdhenj janë përkthyer edhe në gjuhën shqipe.

Këndvështrimi ynë për cilësimin e filozofisë islame si e gjallë nuk ka të bëjë me botimin e një numri të madh të librave filozofikë, por me faktin se sa këto shkolla mendimi kanë dhënë rrugëzgjidhje për problemet kaotike me të cilat përballemi sot. 

A kanë këto shkolla një përcaktim ekzakt për ekzistencën se çfarë është njeriu dhe a mund të na tregojnë raportin midis njeriut dhe ekzistencës?

Një ndër problemet pështjelluese me të cilat përballet sot njerëzimi është problemi i mjedisit. 
Sipas filozofëve muslimanë dhe atyre iranianë natyra shihet si pjesë shumë e rëndësishme e ekzistencës, e cila ka kuptim dhe jetë dhe se marrëdhënia e njeriut me natyrën rregullohet në bazë të ligjeve të qarta. 

Në qytetërimin e sotëm sipas filozofisë moderne nuk ekziston më ky përkufizim për natyrën dhe marrëdhënia midis njeriut dhe natyrës nuk përcaktohet më nga rregullat. Për këtë ne bazohemi në një thënie të një filozofi bashkëkohor që thotë: “Natyra sipas traditës është një zonjë e nderuar, ndërsa sot ajo shihet si një prostitutë”.

Të gjitha zhvillimet teknologjike me të cilat ne bashkëpunojmë sot janë ngritur nga shkolla mendimi dhe pas të gjitha zhvillimeve qëndrojnë shkollat e mendimit filozofik. 

Sipas mendimtarëve të shquar, në qoftë se krizat me të cilat përballemi arrijnë në fazën e tyre kritike, për shpjegimin e tyre duhet të rikthehemi tek rrënja e mendimit filozofik mbi të cilën ato mbështeten.
Filozofia mbi të cilën është ndërtuar teknologjia e sotme, në vend që t’i diktojë njeriut përgjegjësitë që ai ka mbi ekzistencën dhe natyrën, indukton tek ai egoizmin dhe ambicien e pangopur për të përfituar sa më shumë nga natyra. 

Me këtë filozofi në të cilën mbështet sot njerëzimi si mund të pretendohet të zgjidhet kriza e mjedisit? 

Ndërsa në folozofinë islame kur flitet për bërjen, transformimin e njeriut në një botë subjektive mendimesh, nënkuptohet fakti se ai njeri duhet të zbulojë të drejtat e ndërsjellta si edhe limitet që caktohen mes tij dhe natyrës, mes Zotit dhe njerëzve. 

Filozofi sipas traditës mendimore iraniane islame nuk nënkupton atë person që di filozofi, por atë person i cili duhet të njohë të drejtën dhe të vërtetën e të merret me kozmologjinë e të ketë njohuri mbi shkenca të ndryshme.

Për këtë arsye, mendimtarë si Avicena, Fararabi, Sohra Verdi, Mola Sedra, etj., ishin njohës të shumë dijeve shkencore dhe shoqërore dhe ata duhet të kenë pasur mjaft njohuri për kozmologjinë dhe zanafillën dhe fundin e botës. 

Pikërisht për këtë shumë nga filozofët kanë shkruar libra rreth fillimit dhe fundit. Edhe sot një ndër çështjet më të diskutuara të fizikantëve bashkëkohorë është diskutimi mbi fillimin e krijimit dhe, deri tani janë hedhur teori të ndryshme rreth kësaj çështjeje. 

Teoria e pranuar më së fundmi është teoria e Big Bang apo shpërthimit të madh. Ndryshimi thelbësor që qëndron në konceptimin mbi fillimin e ekzistencës mes shkollave filozofike islame dhe mendimtarëve të sotëm, qëndron te fakti se sipas filozofëve islame ekzistenca nuk shihet vetëm në formën e saj materiale, duke e kuptuar atë si rrjedhojë e një shpërthimi të madh. 

Sipas këtyre filozofëve bota është e ndarë në disa nivele, në majë të të cilave qëndron bota shpirtërore dhe ajo e engjëjve dhe në fund të saj qëndon bota materiale. 

Edhe nëse ky shpërthim i madh ka ndodhur, ai nuk mund të shënojë fillim e ekzistencës, sepse kjo botë materiale qëndron në nivelin më të ulët e cila është e rrethuar nga nivele të tjera më ta larta.
Mendimi islam i bazuar në Kuran e ka konsideruar gjithnjë çështjen e kozmogjenezës si çështje fetare dhe metafizike, përgjigje tek e cila arrihet nëpërmjet vërtetësisë së revelatës dhe jo thjesht nga një zgjatim apo tejpolarizim i shkencave natyrore dhe fizike. 

Në këtë mënyrë qëndrimi islam ndaj kësaj çështjeje qëndron në antipodet e pikëpamjes shkencore moderne perëndimore, e cila e konsideron kozmologjinë dhe kozmogjenezën thjesht si zgjerim të fizikës, astrofizikës dhe degëve të tjera të shkencave natyrore.

Këto shembuj dhe plot e plot shembuj të tjerë të cilët nuk janë sjellë në këtë artikull dëshmojnë për vitalitetin e kësaj filozofie në çështjet dhe shqetësimet aktuale. 

Kthimi i njerëzve drejt kësaj filozofie do të ndihmonte në zgjidhjen e shumë prej këtyre problemeve.

 

Çfarë janë duke kërkuar filozofët muslimanë?

 

Ashtu sikur ekzistenca sipas mendimit filozofik islam nuk është e kushtëzuar vetëm me botën materiale, edhe dija e njohuritë nuk janë të kufizuara vetëm me të. 

Rrethi i njohjes së filozofit islam është e gjithë ekzistenca dhe filozofi në udhëtimin e tij filozofik të kozmologjisë arrin në atë pikë sa të shkrihet me ekzistencën, pra subjekti dhe objekti të bëhen një, në mënyrë që të mos ketë asnjë ndryshim midis tyre. 

Në të vërtetë kemi shkrirjen e mikrokozmosit në makrokozmos, duke përsosur kështu njohjen.
Filozofi islam me dijen e tij synon në një qëllim që është njëjtësimi dhe ai s’mund të jetë gjë tjetër veçse teuhidi, i cili shërben si burim për të gjitha të vërtetat e tjera. Synimi i këtij filozofi në kozmologji është njëjtësimi i tij me teuhidin, arritja te e vërteta absolute, dija absolute, pastërtia absolute, e bukura absolute. 

Kjo është detyra më e madhe që i caktohet vetëm njeriut në mes gjithë krijesave. Sipas parimeve të këtyre filozofëve dhe mendimtarëve detyra më e rëndësishme për njeriun është arritja në këtë stad dhe injoranca apo padija rreth këtij qëllimi do të thotë padije ndaj detyrës dhe mundësive të tij më të larta.
Rumiu flet shumë bukur rreth kësaj çështjeje, kur thotë: Ka diçka në botë që nuk duhet harruar kurrë; nëse harroni çdo gjë tjetër por jo atë, nuk keni  pse të keni frikë dhe, nëse përmbushni, kujtoni e s’lini në harresë të gjitha gjërat, me përjashtim të kësaj gjëje të vetme, atëherë s’do keni bërë gjë prej gjëje”. 

Mendoni sikur një mbret ju çon diku me një detyrë të caktuar e pasi shkoni atje e bëni njëqind detyra të tjera, lini pa bërë detyrën për të cilën keni shkuar. Në fakt kjo është njësoj sikur të mos keni bërë asgjë.

Qeniet njerëzore kanë ardhur në këtë botë për një detyrë që është qëllimi i tyre. Në qoftë se nuk e realizojnë atë qëllim, ato nuk do të kenë bërë gjë prej gjëje. “Ne ua ofruam besën qiejve, tokës dhe maleve, por ato nuk pranuan ta mbanin dhe u trembën prej saj; dhe qenia njerëzore e mori përsipër. S’ka dyshim se ajo është mëkatare, e paditur” (Kurani 3:72).

Qiejt, dheu e malet shërbejnë për shumë gjëra, por ka një mision që ata s’e mbartin dot, ka një përgjegjësi që ata se mbajnë dot mbi supe.

Vetëm qenia njerëzore ofrohet për këtë mision të veçantë. Zoti na thotë: “Ne i kemi nderuar fëmijët e Ademit” (Kurani 17:70), e jo “Ne kemi nderuar qiejt dhe tokën”.
Rrjedhimisht detyra që nuk mund të përmbushet nga qiejt, toka dhe malet mund të përmbushet vetëm nga qenia njerëzore. Ajo do ta ketë kryer këtë mision të saj pasi të ketë mohuar “mëkatimin” e “padijen”.
Në qoftë se thoni “Edhe në mos e bëfsha këtë detyrë, bëj shumë të tjera!”, qeniet njerëzore nuk janë krijuar për detyra të tjera.

Për të bërë një paralelizëm është njësoj sikur të merrnit një shpatë shumë të çmuar prej çeliku indian, si ato që gjenden ne thesaret mbretërore, dhe ta përdorni si hanxhar për të prerë mish të qelbur duke thënë: “S’do ta lë këtë shpatë të ndryshket kot. Mund të bëj gjithë ato punë të dobishme me të!” ose të merrnit një kupë të artë dhe të gatuanit rrepka në të, ndërkohë që me një thërrime të saj mund të blinit 100 tenxhere ose të përdornit si gozhdë një kamë të veshur me ar dhe gur të çmuar për të varur në të një pagure të thyer me arsyetimin se “Po e përdor për të pasur dobi prej saj e po var në të një pagure, nuk po i lë të shkojnë kot këto tehe të saj.” 

Çfarë inteligjence ka këtu që të futet në punë në këtë mënyrë një kamë që vlen njëqind dinarë?! 
Mos e shisni veten kaq lirë, ju keni një çmim të lartë!

 

Ky shkrim është botuar në revistën “Perla”, kulturore-shkencore, 2010, Nr. 1, Tiranë

Manifestimi i krimeve ndaj shqiptarëve dhe boshnjakëve shënohet pa pjesëmarrjen e shqiptarëve

06/09/2014 Lini një koment

Ismet AZIZI

 

MANIFESTIMI I KRIMEVE NDAJ SHQIPTARËVE DHE BOSHNJAKËVE SHËNOHET PA PJESËMARRJEN E SHQIPTARËVE

Ismet Azizi

Ismet Azizi

Me manifestime të shumta në Pazarin e Ri po shënohet 70 vjetori i krimeve të tmerrshme të kryera nga autoritetet komuniste ndaj popullatës myslimane të Pazarit të Ri. Edhe pse në mesin e viktimave ka pasur shumë shqiptarë, ky përvjetor po mbahet pa pjesëmarrjen e tyre.

“Haxheti nuk është e drejtë e askujt, Haxhet i nuk mund të jetë objekt i pazarllëqeve. Haxheti është vend i të gjithë boshnjakëve të ndërgjegjshëm. Para 70 viteve ishte vendi i skllavërimit, sot mund të jetë vendi i fillimit të ngritjes sonë. Kësaj here varet nga ne”.

Bashkësia Islame e Sanxhakut në bashkëpunim me Bashkësisë Demokratike Boshnjake dhe Universitetin Ndërkombëtar të Pazarit të Ri organizojnë manifestimin shumë-ditor “Ditët Haxhetit”, gjegjësisht 4 shtatorit ditës së dëshmorëve të Sanxhakut.

Manifestimi disa ditorë “Ditët e Përkujtimit të shehitëve të Haxhetit”, u hap në Sallën e Madhe të Meshihatit të BI me  promovimin e romanit “Hera e tretë” të autorit Nijaz Turkoviq.

Në promovim përveç përfaqësuesve të bashkësisë islame, të udhëhequr nga presidenti Meshihatit, Dr. Mevlud  Ef. Dudiq, morën pjesë edhe përfaqësues të BDB të Sanxhakut, i kryesuar nga Dr. Jahja Fehratoviq, si dhe përfaqësues të Partisë së Aksionit Demokratik (SDA) të Sanxhakut, të kryesuar nga Sekretari i Përgjithshëm Vasvi Gusinac, përfaqësues tjerë fetarë, politik dhe publik të Sanxhakut. Tubimi filloi me këndimin e El-Fatih-hasë, për të gjithë dëshmorët e ekzekutuarit në Haxhet. Në tubim mori pjesë edhe Sulo Muratovi i cili ishte edhe ai vetë viktimë torturës policore të viteve të nëntëdhjeta.

Bashkësia Islame në bashkëpunim me BDB-në, me seri të manifestimeve do të tregojnë se sanxhaklinjtë nuk do të lejojnë veten të jenë viktima të askujt.

Presidenti i Meshihatit, Dr. Ef Mevlud Dudiqe hapi manifestimin dhe theksoi se pas 70 viteve të krimit në Haxhet  secili njeri që është i vetëdijshëm do të merr pjesë në këtë manifestim. Ekzekutimi i njerëzve të pafajshëm në Haxhet ka ndodhur vetëm pse ishin myslimanë

“Ne sot nga këtu bëjmë me dije se jemi pjesë e tyre, pjesa mbi të cilën ata kaluan e që është trupi jonë. Ne sot i përkujtojmë me dhimbje,trishtim dhe vuajtje. Ne si myslimanë, të kombit boshnjak, kurrë nuk do të heshtim për ateqë ka ndodhur para 70 viteve në Haxhet, në vitete90-ta dhe për atë që po ndodhë sot. Do ta ngrisim zërin tonë kundër gjithë atyre të cilët duan të rrënojnë”.

Ajo që ju ka ndodhë atyre është sfidë e cila zgjatë 100 vite. Muftiu u bëri thirrje të gjithëve për të kuptuar këtë manifestim si një projekt të myslimanëve, ymetit të Profetit, dhe fateve të tyre.

Ata që nuk janë të vetëdijshëm se çka ka ndodhur në Hadxhet atëherë nuk është diçka në rregull me të. Jam shumë i sigurt se shumica e boshnjakëve janë të vetëdijshëm për atë që ka ndodhur në Haxhet dhe se kemi dhimbje të madhe për këto padrejtësi që na ka ndodhur.”

Dr. Admir Muratovi tha se libri iu referohet boshnjakëve, Peshterit, atyre të cilët qëndruan drejtë përballë kriminelëve, siç qëndrojnë minaret e xhamisë në Delimegjë. Romani bënë fjalë për torturat policore të vitit 1953, e që njësoj është përsëritur edhe në vitin 1993.

Shkak i gjenocidit është vetëm urrejtja, në përhapjen e së cilës rol të madh ka luajtur Kisha Ortodokse Serbe.

Autori i librit, Nijaz Turkoviq,u shpreh së është shumë i emocionuar për shkak të vizitës së vendlindjes së tij. Ai të pranishmëve iu rekomandoi :

“Askush nuk kërkon nga ne që të jemi të një bindjeje politike, por ka diçka që është identitet kulturor dhe shpirtëror, mos lejoni për allahun, që dikush tua prekë.”

Dr.Mevlud Ef.Dudiq dhe BDB bënë thirrje,pa marrë parasysh bindjeve politike, dhe shumë ndasive, që sa më shumë njerëz të marrin pjesë në manifestimin e organizuar me rastin e ditës së dëshmorëve 4 shtatorit.

Ditën e Dytë të Manifestimit u dëshmua se dëshmorët Haxhetit nuk janë harruar dhe kurrë nuk do të harrohen.

Të enjten nga sheshi i Gazi Isa Beut u marshua  drejt Haxhetit, në vendin ku janë kryer ekzekutimet komuniste, nga mijëra myslimanë të Sanxhakut për të kënduar lutjen të ekzekutuarve.

Pikërisht para 70 viteve në këtë vend u ekzekutuan njerëz të elitës vetëm për shkak se nuk ishin serbë!

Në krye të kolonës ishin përfaqësuesit e lartë të Bashkësisë Islame. Kolonën e kanë përcjell të rinj të veshur me uniforma ushtarake të kombinuar me ato kombëtare boshnjake me fesa të kuq në kokat e tyre për ti dhënë një pamje solemne.

Manifestimi vazhdon edhe ditën e premte me promovimin elibrit e librit  “Festat e Përgjakshme ” të autorit Murat Mahmutoviq. Me këtë rast do të flasin Malik Nuroviq, Dr. Admir Muratoviq dhe autori Murat Mahmutoviq.

Ndërsa ditën e shtunë do të shfaqet premiera e filmit “ Sa i lartë është qielli” (“Koliko visiko je nebo”), i reporterit të luftës Sulejman Muolomeroviq.

Dita e Marshimit në Haxhet është përcaktuar para katër viteve. Popullata e Sanxhakut, nën udhëheqjen e prijësve fetar, më 4 shtator të viti 2010, u përplasen me forcat speciale policore serbe, me qëllim të mbrojtjes së pasurisë së vakëfit nga grabitja dhe në mbrojtje të hapësirës ku të parët e tyre janë ekzekutuar dhe varrosur në një varr masiv.

Të përkujtojmë se pas depërtimit të forcave partizane-jugosllave në këto treva, prijësi kryesor i kësaj treve, Aqif Efendi Blyta, me prejardhje nga Gjakova, iu dorëzua organeve të pushtetit partizan në Gjakovë, të cilët pastaj e dërguan në Pazarin e Ri dhe pas torturave mizore, bashkë me bashkëpunëtorin e tij më të ngushtë, Ahmet Dacën, dhe tre djemtë e tij dhe shumë përkrahës dhe të afërm të tij, u ekzekutuan në Haxhet (pra në lagjen e sotme të Pazarit të Ri) me 21 janar 1945 nga OZN-a jugosllave.

Të shpresojmë se në të ardhmen, në shënimin e kësaj date shumë të rëndësishme për të kaluarën tonë historike, të marrin pjesë, nëse jo nga strukturat qeveritare të Shqipërisë dhe Kosovës, të paktën pasardhësit, gjegjësisht, familjarët e këtyre viktimave.

Përsiatje për një deklaratë të shkrimtarit amerikan Glen Donovan

05/09/2014 Lini një koment

Prof.dr. Eshref YMERI

 

PËRSIATJE PËR NJË DEKLARATË TË SHKRIMTARIT AMERIKAN GLEN DONOVAN

Eshref Ymeri

Eshref Ymeri

Në ditët e para të Vitit të Ri 2014, në faqet e internetit qe botuar një deklaratë e shkrimtarit amerikan Glen Donovan (Glenn Donovan), lindur në Nju Jork në vitin 1962. Me sa duket, deklarata e tij lidhet me zhvillimin e ngjarjeve në Ukrainë, të cilat gjatë janarit dhe shkurtit patën zhvillime shumë dramatike. Deklarata e tij titullohet “I hate the Russian people” (Unë e urrej popullin rus).

Para përsiatjeve të mia për deklaratën në fjalë, lexuesve të nderuar po iu përcjell fillimisht përkthimin e plotë të saj:

“Ju ende nuk e keni takuar kurrë një njeri si puna ime që e urren kaq shumë popullin rus, për faktin që ai e ka braktisur lirinë, të cilën ne, gjatë shumë dhjetëvjeçarëve, patëm synuar aq shumë për t’ia dhënë.

Që ta merrni vesh, në vitin 1973, kur isha 11 vjeç, unë pata lexuar “Arkipelagun Gulag” të Aleksandër Solzhenjicinit. Unë u rrita, duke vëzhguar baraspeshën e forcave në botë, e cila po kolovitej mbi tehun e thikës dhe e dija se sa i tmerrshëm ishte Bashkimi Sovjetik, si për vetveten, ashtu edhe për gjithë të tjerët në botë.

Unë ndihesha krenar për faktin që ndodhem në anën e duhur, përballë sovjetëve, dhe herë-herë mendoja se populli rus do t’u jetë mirënjohës Shteteve të Bashkuara të Amerikës për lirinë e vet. Mua nuk më pati shkuar kurrë ndër mend që Shtetet e Bashkuara të Amerikës do t’i nënshtrohen (si tani gjatë qeverisjes së BO – kështu e quajnë amerikanët Barak Obamën – KC) vetëkënaqësisë së pamoralshme të një batakçiu të KGB-së, i cili, çdo ditë, na fyen dhe na provokon dhe qeveris popullin rus. Ky batakçi që ka një pushtet total, drejton një popullsi analfabete, raciste, inatçore dhe antiliberale. Unë rri e vras mendjen herë-herë: mos ndoshta rusët e kanë pas merituar Stalinin? Ka mundësi që, si në rastin e Sadamit në Irak, ky popull, brenda sekondës, kur t’ia heqin çizmen nga qafa, do të fillojë nga vrasjet me njëri-tjetrin për shkaqe nga më të papërfillshmet. Kjo për mua është diçka vërtet e parëndësishme. E qartë është një gjë: që Rusia dhe populli i saj nuk janë të denjë të ulen në një tryezë si të barabartë me vende, shoqëri dhe njerëz të qytetëruar dhe të lirë. Unë e urrej popullin rus për faktin që ai e ka lejuar një gjë të tillë. Ne duhej t’i kishim atomizuar ata me bomba dhe Rusinë ta kishim degdisur drejt mosqenies dhe natyra atje të riniste nga fillimi.

Ajo që për dikë tingëllon si propagandë, për dikë tjetër është e vërtetë. Qeveria jonë duhet të jetë plotësisht jashtë lojës, përderisa ne nuk jemi në gjendje lufte me vendin përkatës, siç kemi qenë në kuptimin më konkret me Bashkimin Sovjetik gjatë dyzet vjetëve.

Për mua nuk ka rëndësi se çfarë po bën Rusia tani dhe nëse janë të lira ose jo masat e saj të çmenduara. Kjo nuk është punë për mua. Mua më shqetëson vetëm fakti se çfarë po bën Putini kur një gjë e tillë ndikon mbi interesat tona kombëtare. Për ne nuk është e nevojshme të mundohemi “të përhapim kulturën tonë”, duke ndikuar përmes mjeteve të informimit masiv. Kultura jonë tashmë njihet mirë. Unë kam ardhur në përfundimin se rusët janë të mangët në aspektin filozofik, ata vetë nuk janë të aftë për të qeverisur dhe ata këtë e dinë: këtu e ka zanafillën dashuria e tyre për tiranët. Ata kanë qejf të kenë gjithçka, të shtypin dhe të shfrytëzojnë njëri-tjetrin, deri sa t’u mbushen zemrat me kënaqësi. Unë nuk dua të harxhoj as edhe një santimë në përpjekjen për ta ndryshuar një gjë të tillë. Ne kemi harxhuar miliarda dollarë për shembjen e Bashkimit Sovjetik, kurse rusët na kthyen krahët shpejt e shpejt dhe vendin e tyre, me vullnetin e vet, e lanë në dorën ish-kreut të KGB-së. “Boll më!”, si i thonë një fjale. Nuk duhen harxhuar paratë për gjëra të liga. Populli rus e meriton gjithçka që mund t’i ndodhë” (Citohet sipas: Glenn Donovan. “I hate the Russian people”. Marrë nga faqja e internetit “KAVKAZCENTER.com”. 03 janar 2014).

Që ta duash apo ta urresh një popull të caktuar, në këndvështrimin tim, duhen ndjekur rrugët e zhvillimit historik, nëpër të cilat ai ka kaluar në rrjedhën e shekujve. Sepse në këtë mënyrë mund të krijohet një ide më e plotë për formimin psikologjik të tij. Sepse kështu do të kuptohen dhe do të interpretohen drejt raportet e popullit me pushtetin, me elitat drejtuese, me mbretërit apo me diktatorët.

Në këtë aspekt, dëshiroj të theksoj se duhen parë etapat historike të formimit psikologjik të popullit rus, i cili ka ndikuar drejtpërsëdrejti edhe në ndërtimin e raporteve të tij me pushtetin.

Kjo për faktin se populli rus asnjëherë nuk ka qenë i lirë: në fillim ka qenë nën shtypjen e bujarëve dhe të oborrtarëve, nën zgjedhën tataromongole që vazhdoi 250 vjet, nën vargonjtë e çifligarëve në kuadrin e të drejtës së bujkrobërisë që zgjati disa qindra vjet dhe nën diktaturën komuniste, e cila rusët i shndërroi në bujkrobër të shtetit.

Pikërisht në kushtet e një shtypjeje të tillë, në psikologjinë e popullit rus ka ardhur e është formuar këndvështrimi i tij rreth mitit të pushtetit.

Për pasojë, krejt historia e Rusisë përfaqëson në vetvete historinë e autokracisë në njërën ose tjetrën formë. Njerëzit e kanë shtyrë dhe vazhdojnë ta shtyjnë jetën me shpresën tek agai “zemërmirë”, te cari, te sekretari i përgjithshëm i partisë apo te presidenti. Shumicës dërrmuese as që i bie ndër mend fare se në këtë jetë punët mund të ecin ndryshe. Se fati i tyre nuk mund të varej dhe nuk mund të varet as nga Jelcini dhe as nga Putini, por nga vetë ata.

Një dukuri e tillë sot vihet re sheshit. Opinioni i njerëzve duket në pëllëmbë të dorës, prirja e tyre e jashtëzakonshme për autoritarizmin e pushtetit bie menjëherë në sy. Pra, sipas mendësisë së rusëve, problemi qenka më i thjeshtë kur dikush tjetër përkujdeset për ta. Nën peshën e një mendësie të tillë, njerëzit nuk janë në gjendje të vetëdijësohen se ndokush do të kujdeset më shumë për vetveten sesa për të tjerët.

Sipas Nina Shçerbinës, profesore e politologjisë në Universitetin e Tomskut (qytet në Siberi), “në traditën politike të Rusisë “modeli i pushtetit” ka ardhur e është formuar nga tiparet e mëposhtme: nga fryma hyjnore (fetare, qiellore, përtejtokësore, irracionale, mistike që ndryshon nga gjërat, nga nocionet, nga dukuritë e zakonshme), nga fryma personifikuese, nga fryma e barazimtarisë dhe nga etatizmi apo nga ideologjia absolutizuese e rolit të shtetit në shoqëri… Në “Rregulloren Klerikale” të Pjetrit I (1672-1725), cari emërtohej drejtpërsëdrejti si “Krishti Perëndi”. Më vonë, në fjalët e lutjeve me rastin e kurorëzimit të shenjtë, çdo car i ri që hipte në fron, quhej, gjithashtu, “Krisht”. Madje qe ndaluar zyrtarisht “që t’i kushtohej vëmendje seksit dhe moshës të sovranit dhe të sovranes”, se, demek, cari, si njeri-perëndi, nuk mund të kishte tipare “tokësore”! Jo më kot portretet e perandorëve zakonisht vendoseshin në ikonostasin e qoshes së shenjtë të shtëpive fshatare, kurse pas Luftës Patriotike kundër Napoleonit, në radhët e fshatarëve patën një përhapje të gjerë ikonat që pasqyronin Krishtin me fytyrën e sovranit-perandor” (Citohet sipas: Anton Çablin.“Rezervati i liberalizmit. Aktiviteti përmes protestave në Rusi ka arritur një minimum historik. Cila është arsyeja që shoqëria “ka rënë në gjumë”?”. Marrë nga faqja e internetit “kavpolit.com”. 26 janar 2014).

Me sa duket, kjo duhet të jetë edhe arsyeja që në gjuhën ruse haset një shprehje kuptimplote: “Zoti është lart, cari është larg”, që do të thotë: njeriu i thjeshtë e ka të vështirë ta gjejë të vërtetën (drejtësinë). Sipas mendësisë popullore, njeriu i thjeshtë, për të zgjidhur një hall, Zotit nuk i qahej dot se ky ndodhet lart, në qiell, dhe ishte e pamundur ta takoje. Por edhe për të takuar carin (mbretin), ai, po ashtu, e kishte të pamundur, meqenëse cari ndodhej shumë larg. Kësisoj, sipas kësaj mendësie, cari nuk na qenkej fajtor për padrejtësitë që njeriu i  thjeshtë provonte mbi kurriz, meqenëse shërbëtorët e tij e quanin si zëdhënësin e Zotit mbi dhé.

Nga sa më sipër, rezulton se rusët heqin dorë me vetëdije nga vetvetësia (individualiteti) në të mirë të një të tillë pushteti “të hyjnizuar”, i cili, në historinë ruse quhet “pushtetbesnikëri” ose besnikëri ndaj pushtetit. Prandaj edhe populli është i gatshëm t’i durojë të gjitha fatkeqësitë që i bien përsipër për faj të pushtetit.

Duke pasur parasysh këndvështrimin mitik të popullit rus ndaj pushtetit, vjen e krijohet një situatë e tillë, në të cilën etatizmi merr sipërinë, domethënë interesat e shtetit janë gjithmonë mbizotëruese në raport me interesat e individit. Por një gjë e tillë është e pamundur të arrihet pa shfaqje të qëndrimeve të egra ndaj individit. Sepse pushteti gjithmonë është autoritar.

Nga një sondazh që është bërë para disa vjetësh, rezultoi se  “njerëzit që e konsideronin veten klasë të mesme në vitin 2008, përbënin 20% të popullsisë, kurse në vitin 2011 kjo shifër zbriti në 12%. Megjithatë, nuk ndodhi asgjë për t’u shënuar sepse kur njerëzit u pyetën nëse do të dilnin në rrugë për të protestuar, 73% e tyre dhanë përgjigje negative” (Citohet sipas: Sean Guillory. “Pse nuk e prekën Rusinë protestat e vitit 2011” (“Al Jazeera”, Katar). Marrë nga faqja e internetit “inosmi.ru”. 22 nëntor 2011).

Prandaj me shumë të drejtë mund të arrihet në përfundimin se prirja instinktive e rusëve për të pasur një “dorë të fortë”, mund ta shpjegojë dështimin e Jelcinit, i cili, mbi mbeturinat e mitit komunist, u mundua të ngrinte një “botë” liberale. Dhe, në heshtjen e tij dëshpëruese, jo rastësisht një ditë para Vitit të Ri 2000, ai iu drejtua rusëve nën zë:

“Ju nuk më deshët mua, atëherë e gëzofshi dorën e fortë të pushtetit të Putinit”.

Për studimin e psikologjisë së popullit rus janë marrë sociologë rusë dhe të huaj. Ndër më kryesorët mund të përmendet Nikollaj Berdjajev (1874-1948), Ksenia Kasjanova (1034-2010) etj. Në njërin nga studimet e veta, Kasjanova shkruan:

“Para nesh shfaqet një kulturë shumë e hershme dhe e rreptë, e cila kërkon nga njeriu një vetëkufizim të fuqishëm, një represion të impulseve të brendshme dhe të qëllimeve të veta të drejtpërdrejta, në të mirë të vlerave kulturore globale” (Citohet sipas: Prof. Ludmilla Poçebut (1949). “Psikologjia e popullit rus”. Marrë nga faqja e internetit “rosbalt.ru”. 05.03. 2014).

Mes studiuesve të huaj që janë marrë me këtë temë, mund të përmendet antropologu social amerikan Klajd Klakhon (Clyde Kluckhohn1905-1960). Në veprën e vet me titull “Pasqyra për njeriun. Hyrje në antropologji”, ai thekson se për rusët është karakteristike “nevoja për t’iu nënshtruar pushtetit” (Citohet sipas burimit të lartpërmendur).

Një psikolog rus në moshë të re nga qytetit i Novosibirskut, shkruan:

“Populli rus, psikologjikisht, është gati t’i nënshtrohet nje pushteti të fortë dhe madje diku thellë, në nivelin e nënvetëdijes së vet, ai e kërkon një gjë të tillë. Si provë e këtij fakti mund të sillet dështimi i plotë i reformave demokratike perëndimore të njëzet vjetëve të fundit. Dhe po të sjellim ndër mend historinë, atëherë mund të thuhet se periudhat më të mira, kur Rusia ka qenë “në ngritjen” e vet, janë pikërisht ato periudha, kur pushteti ka qenë i përqendruar në një mënyrë monarkiste” (Citohet sipas:Pjetër Zarubin. “Psikologjia karakteristike e popullit rus”. Marrë nga faqja e internetit “peter-zarubin.ru”. 06.03. 2013).

Në fjalët e këtij psikologu të ri bie në sy një e vërtetë e pamohueshme, të cilën e pati pohuar edhe politikani i shquar britanik Çurçilli (Sir Winston Leonard Spencer-Churchill1874-1965) që dikur pati deklaruar:

“Stalini ishte diktatori më i madh që nuk mund të krahasohej me askënd në botë, por që Rusinë  e gjeti me parmendë dhe e la me armatim atomik”.

Popullit rus, gjatë shekujve, i kanë futur në gjak “shenjtërinë” e pushtetit, para të cilit duhet të jesh i bindur dhe i nënshtruar, sepse, sipas politikës zyrtare, cari na qenkej “vetë Jezu Krishti” dhe prandaj, “kur pushteti të shuplak njërën faqe, populli duhet të kthejë faqen tjetër për të pritur shuplakën e radhës”.

Duke pasur parasysh qëndrimin nënshtrues të rusëve ndaj pushtetit, kreu i bashkësisë moskovite të tatarëve të Krimesë Ernest Kudusovi, deklaroi publikisht se rusët janë skllevër brez pas brezi. Këtë deklaratë ai e lëshoi në studion e televizionit publik rus. Duke iu përgjigjur pyetjes së drejtuesit të emisionit se në ç’masë Krimeja, sipas mendimit të tij, është e ndarë mes pjesëve të popullsisë rusishtfolëse dhe të tatarëve të Krimesë, ai deklaroi:

“Ne duhet t’i kthehemi një çikë historisë. Së pari, populli tatar i Krimesë është popull rrënjës. Së dyti, ai është popull i përndjekur. Domethënë, në vitin 1944 atje nuk mbeti asnjë tatar për be. Stalini vendosi t’i zhdukte tatarët e Krimesë sepse ai nuk është popull që përulet si skllav, ai asnjëherë nuk e ka njohur skllavërinë. Kurse Stalini ishte mësuar të qeveriste skllevër. Prandaj ai i donte aq shumë rusët, ish-skllevërit, skllevër brez pas brezi. Është një skllavëri mijëshekullore, nuk ke ç’i bën” (Citohet sipas: “Kreu i bashkësisë së tatarëve të Moskës: “Rusët janë skllevër brez pas brezi”. Marrë nga faqja e internetit “smi2.ru”. 21 janar 2014).

Por dikush mund të pyes se ku ka qenë dhe çfarë ka bërë inteligjencia, e cila duhej të kishte marrë përsipër me kohë rolin e vet historik për emancipimin e njeriut rus, në mënyrë që ky të ndërtonte të tjera raporte me elitat qeverisëse, jashtë bindjes dhe nënshtrimit kristian para autoritarizmit të pushtetit? Pyetja është me vend, por halli është se edhe inteligjencia ruse, e dalë nga gjiri i popullit rus, ka qenë dhe vazhdon të jetë viktimë e po të njëjtit mentalitet që mbizotëron në formimin psikologjik të popullit rus në apektin e marrëdhënieve me pushtetin. Prandaj edhe ajo ka rënë në gjunjë para pushtetit.

Politologu, analisti, gazetari dhe publicisti ukrainas Viktor Kaspruk, duke u ndalur në qëndrimet e fundit të Putinit ndaj Ukrainës, shkruan:

“Gjithë vitet e qeverisjes së tij, janë vitet e turpit të popullit, janë vitet e heshtjes së turpshme, janë turpi i inteligjencies, e cila, në shumicën e vet dërrmuese, është tërhequr zvarrë para këtij njeriu pa kurrfarë vlere”(Citohet sipas: Viktor Kaspruk. “Putini gaboi rëndë me Ukrainën”. Marrë nga faqja e internetit “argumentua.com”. 07 mars 2014).

Qëndrimi i inteligjencies ruse të ditëve të sotme ndaj pushtetit, zbulon po të njëjtin qëndrim që ajo ka mbajtur tradicionalisht ndaj tij edhe në kohën e carit. Prandaj edhe Anton Çehovi (1860-1904) e stigmatizon me rreptësi një qëndrim të tillë:

“Unë nuk i besoj inteligjencies sonë, një inteligjencie kjo hipokrite, e paqenë, histerike, e paedukuar, mashtruese, nuk i besoj madje edhe kur ajo vuan dhe ankohet, sepse përndjekësit e saj dalin po nga radhët e saj”. (Citohet sipas: “Letër N.I. Orllovit”. 22 shkurt 1899. Marrë nga faqja e internetit “livejournal”. 22 mars 2009).

Nga sa vërehet, mund të thuhet pa mëdyshje se fatkeqësia e popullit rus qëndron në faktin se ai është i prirur për t’i besuar shumë më tepër propagandës së pushtetit, sesa bëmave të tij. Një dukuri e tillë nuk mund të mos i binte në sy fiziologut të shquar rus, akademikut I.P. Pavllov (1849-1936), i cili, katër vjet  para se të kalonte në pasjetë, ka shkruar:

“Më duhet të shpreh pikëpamjen time të trishtuar për njeriun rus: ai ka një sistem trunor kaq të dobët, saqë nuk është i aftë ta rrokë realitetin si të tillë. Sipas këndvështrimit të tij, ekzistojnë vetëm fjalët. Reflekset e tij të kushtëzuara janë të bashkërenduara jo me veprimet, por me fjalët” (Citohet sipas faqes së internetit “censor.net.ua”.  15 shkurt 2010).

 

Santa Barbara, Kaliforni

25 mars 2014

Ndiqe

Merreni çdo postim të ri drejt e te email-et tuaja.

Bashkojuni 67 ndjekësve të tjerë

%d bloggers like this: