Shqiptar apo musliman? Lufta për identitetin dhe protestat në Maqedoni

14/11/2014 1 koment

Ilirjan SHEHU

 

SHQIPTAR APO MUSLIMAN? LUFTA PËR IDENTITETIN DHE PROTESTAT NË MAQEDONI

Ilirjan Shehu

Ilirjan Shehu

Shqiptarët e Maqedonisë gjenden mes zjarrit të dy kampeve. As shteti maqedonas dhe as shtetet shqiptare të Kosovës dhe Shqipërisë nuk i pranojnë ata me identitetin e tyre të plotë si shqiptarë muslimanë. Nga njëra anë sllavët ortodoksë maqedonas e paraqesin konfliktin me ta si një konflikt fetar, si një përpjekje të tyren ndaj ekstremizmit islamik duke u mohuar pjesën shqiptare të identitetit. Nga ana tjetër, muslimanët shqiptarë të Maqedonisë e gjejnë veten nën trysninë e bashkëkombasve të tyre për të mohuar fenë ndërsa mbështetet fort vetëm demonstrimi publik i etnicitetit. Të zënë në këtë dilemë unike ata kanë dy zgjidhje, ose të ruajnë fenë e tyre në përballjen me shtetin maqedon dhe të rrezikojnë lincimin publik nga faktorët politikë dhe mediatikë shqiptarë si dhe braktisjen prej tyre, ose të sakrifikojnë pjesën tjetër të identitetit, pra fenë e tyre Islame, për të siguruar mbështetjen shqiptare.

Nga ana maqedonase, që në fillim rasti u paraqit si ekstremizëm islamik. Aksioni i arrestimit u zhvillua me praninë e forcave të mëdha policore, bastisje shtëpish, arrestime të shumta dhe zhurmë mediatike. Në këtë pikë, aksioni i koduar në mënyrë pexhorative “Monstra”, nuk ishte shumë ndryshe nga aksionet që shtetet shqiptare kanë zhvilluar ndaj muslimanëve në Shqipëri apo Kosovë. Paraqitja e rastit si ekstremizëm islamik i siguron palës maqedonase disa përfitime. Në këtë mënyrë ajo mund të justifikojë dhunën ndaj shqiptarëve dhe kufizimin e të drejtave të tyre politike si luftë ndaj ekstremizmit fetar. Kjo gjë e ndihmon atë që të evitojë presionin perëndimor dhe publicitetin e padëshirueshëm që vjen nga vënia e theksit në faktorin etnik. Dhuna etnike, mohimi i të drejtave politike të shqiptarëve në Maqedoni, shkelja e marrëveshjes së Ohrit dhe e garancive të dhëna për ndërkombëtarët, irritojnë faktorin shqiptar në rajon dhe sjellin problemet në vëmendjen e perëndimorëve. Të dy këto aspekte janë negative për politikën maqedonase pasi ndërhyjnë në axhendën e tyre për ruajtjen e dominimit të elementit sllavo-ortodoks në shtetin e Maqedonisë.

Theksimi i aspektit fetar nga ana e palës sllavo-maqedone u pa jo vetëm në mënyrën e arrestimit dhe persekutimit masiv ndaj muslimanëve shqiptarë, por edhe në reagimin e VMRO-DPMNE pas deklaratave të Edi Ramës në iftarin e organizuar prej tij ku ai u shpreh se shkak i protestave ishte moszbatimi i marrëveshjes së Ohrit nga pala maqedonase. Partia e Gruevskit në deklaratën e saj hodhi poshtë pretendimet se në Maqedoni kishte dhunë ndëretnike ndërsa theksoi se “Protestat radikale të cilat po ndodhin ditëve të fundit në Republikën e Maqedonisë nuk kanë asnjë lidhje me Marrëveshjen e Ohrit” duke hedhur më pas supozime se këto protesta po organizoheshin nga elementë fetarë radikalë dhe se ata nuk mund të gjejnë mbështetje nga askush. Pra, e thënë ndryshe, protestat e mijëra shqiptarëve muslimanë janë për VMRO-DPMNE asgjë më shumë se protesta fetare ekstremistësh të cilat nuk meritojnë mbështetje as nga shqiptarët e tjerë dhe as nga SHBA dhe evropianët.

Por ndërsa përpiqen që identitetin shqiptar-musliman t’ia mohojnë shqiptarëve, maqedonët nuk ngurrojnë të theksojnë identitetin e tyre sllavo-ortodoks. Në fjalën përmbyllëse të saj, prokurorja e cështjes, Gordana Geshovska e portretizoi krimin e supozuar të kryer nga shqiptarët e arrestuar si një krim të dyfishtë fetar dhe etnik. Gjatë fjalimit ajo tha se “Porosia është: Qëllojmë të enjten e madhe që tua përgjakim pashkët – përfundimi që tua zhdukim fenë. Qëllojmë mbi djem të rinj që tua zhdukim kombin – përfundimi qëllojmë mbi të ardhmen e shtetit.” Nga këto fjalë përmbyllëse të cështjes të thëna para dënimit nga prokurorja Geshovska, shihet se vrasja e të rinjve maqedonas konceptohet si një sulm fetar kundër ortodoksisë si dhe një sulm etnik kundër kombit sllavo-maqedon. Identiteti etnik sllav konceptohet si i pandarë nga identiteti fetar, pra nga ortodoksia. Ky aspekt fetar ortodoks i identitetit sllavo-maqeon është shumë i rëndësishëm. Pa lidhjen që siguron ky identitet sllavët do të përcaheshin në disa etni serbe, bullgare e maqedone dhe do të përfundonin në pakicë. Avantazhi i maqedonëve është se ata  mund t’a mbrojnë këtë identitet pa u merakosur se dikush do t’u kërkojë atyre të braktisin krishtërimin dhe të paraqesin vetëm identitetin sllav. Kjo kërkesë nuk u vjen atyre as nga ndërkombëtarët e aq më pak nga fqinjët dhe aleatët e tyre sllavo-ortodoksë. Prokurorja Geshovska është e lirë, kundër cdo ligji, që të dalë në mbrojtje të fesë së saj dhe të identitetit ortodokso-maqedon në një gjyq të një gjykate që supozohet laike.

Ndërkohë, nga ana shqiptare, trysnia ka qenë dhe mbetet e fortë nga zyrtarët dhe media që shqiptarët muslimanë të Maqedonisë të fshehin identitetin e tyre musliman dhe protestat ti organizojnë vetëm me simbole shqiptare. Në shtyp kjo kërkesë ka ardhur nga gazetarë me origjina serbe dhe greke si Ben Andoni, Aleksandër Cipa, apo nga mbështetës të zjarrtë të Janullatosit si Jordan Jorgji i cili ndërsa mbështet identitetin pan-ortodoks grek për ortodoksët shqiptarë dhe mbron cetnikët serb që protestojnë me tre gishta në Tiranë, mundohet t’u mohojë shqiptarëve të Maqedonisë përkatësinë muslimane. Në ballë të kërkesës për fshehjen dhe mosshfaqjen e identitetit musliman kanë qenë gazeta filo-katolike si Express apo Shqiptarja që është organ i propagandas italiane në Tiranë, të cilat në shkrimet e tyre të titulluara “A po protestojnë arabët a shqiptarët në Shkup” sulmuan muslimanët shqiptarë të Maqedonisë duke shprehur hapur një racizëm të pështirë jo vetëm kundër identitetit të tyre islam por edhe ndaj popujve arab, të dyja këto të dënueshme me ligj. Konotacioni i kësaj shprehje është se nëse proteston me simbole muslimane i përket Azisë, prapambetjes dhe dhunës. Identifikimi i muslimanëve shqiptarë si arabë, turq, aziatikë etj. është shumë popullor dhe i dashur për shkrimtarë fondamentalistë katolikë dhe mediat e tyre të cilët cdo shfaqje të identitetit islam të shqiptarëve e sulmojnë në këtë mënyrë. Ky lloj sulmi nga lobi laik-katolik shërben edhe si një kërcënim me anë të të cilit shqiptarëve muslimanë të Maqedonisë u thuhet se jo vetëm Perëndimi katolik por edhe ky lob që kontrollon mediat dhe politikën në Kosovë dhe të Shqipëri mund t’ju braktisim në dorë të sllavo-ortodoksëve nëse paraqisni të tilla identitete.

I njëjti kërcënim muslimanëve shqiptarë të Maqedonisë u erdhi edhe nga kryeministri Edi Rama i cili u shpreh në të njëjtin iftar në të cilin nxiti proklamimin e identitetit shqiptar duke thënë se ishte i pajustifikueshëm “… reagimi me flamujt e një radikalizmi fetar që i bie ndesh interesave shqiptare.” Pra, një ndarje e qartë e dy identiteteve: shqiptarë po, muslimanë jo. Kjo deklaratë e tij u parapri nga deklaratat e Kim Mehmetit i cili luan rolin e sabotatorit dhe në mënyrë të përsëritur u shpreh se nuk ishin shqiptarët që protestonin me identitetin e tyre islam, por shërbimet sekrete maqedone që nxisnin dicka të tillë për të dëmtuar interesat shqiptare. Pra, që të fitojnë interesat shqiptare, duhet sakrifikuar identiteti musliman. Kjo është kërkesa që Kimi i cili shërben si propagandist në Maqedoni dhe të tjerët i bëjnë muslimanëve shqiptarë.

Këto presione dhe kërkesa që u vijnë shqiptarëve muslimanë të Maqedonisë nga elitat politike dhe mediatike duken paradoksale po të kihet parasysh se operacioni “Monstra” kundër vendimeve të të cilit protestohet, i ka akuzuar ata si terroristë dhe ekstremistë islamikë. A nuk kanë të drejtë këta protestues shqiptarë që të tregojnë se nuk janë as terroristë dhe as ekstremistë dhe të kërkojnë ndryshimin e një vendimi të padrejtë që i etiketon si të tillë? A nuk kanë të drejtë ata të shpallin identitetin e tyre musliman për të cilin ata janë krenarë ndërkohë që ky identitet sulmohet nga ortodoksët-sllavë? Sigurisht që kanë. Ata janë shqiptarë dhe muslimanë; ky është identiteti i tyre dhe askush nuk ka të drejtë t’i etiketojë si ekstremistë dhe terroristë ashtu sic askush nuk ka të drejtë që të kërkojë copëtimin, fshehjen dhe mohimin e këtij identiteti të formësuar dhe të ruajtur me shekuj.

Por pse tremben kaq shumë udhëheqja politike dhe mediat e kontrolluara nga lobi laik-katolik Shqipërisë dhe Kosovës nga shfaqja e këtij identiteti? Një arsye kryesore është dëshira e këtij lobi që nacionalizmi shqiptar të identifikohet vetëm me mitet e tyre dhe hedhja poshtë e cdo identifikimi të tij me islamin. Ndaj cdo shfaqje e tij etiketohet prej tyre dhe mediave të tyre si arabe apo aziatike, pra ndryshe nga identiteti katolik. Në favor të këtij kërcënimi shpesh përdoret edhe argumenti i Europës katolike me të cilën nuk mund të integrohemi nëse paraqesim një identitet musliman. Për më tepër, shfaqja e një identiteti musliman në protesta mund të sjellë forcimin e këtij identiteti, njësimin e tij me nacionalizmin shqiptar dhe memorizimin e tij në historinë e kombit. Dicka e tillë mund të sjellë zbehjen apo rënien e miteve të Skënderbeut, nënë Terezës dhe shumë të tjerëve dhe ngritjen e miteve të reja muslimane. Ndaj ky lob e lufton fort një identitet të tillë.

Ndërkohë edhe politika shqiptare, ndoshta nën presionin jo shumë të hapur perëndimor, por edhe e influencuar nga këto mite dhe nga inferioriteti ndaj Perëndimit, kërkon fshehjen e këtij identiteti. Askund nuk mund të shihet më qartë kjo se sa në shprehjet e kryeministrit Rama i cili nga njëra anë hiqet si proklamues i hapur i identitetit musliman të shqiptarëve, sic deklaroi në përshëndetjen e tij të fillimit të muajit Ramazan në të njëjtën ditë me dhënien e statusit kandidat Shqipërisë, por nga ana tjetër kërkon fshehjen e këtij identiteti nga shqiptarët e Maqedonisë duke i quajtur flamujt që protestuesit mbanin në dorë si shenja të radikalizmit ekstrem. Por ndërsa politika shqiptare u kërkon muslimanëve shqiptarë të Maqedonisë të fshehin identitetin e tyre edhe kur ky identitet sulmohet haptazi dhe barbarisht nga sllavo-ortodoksët, presidenti i vendit Bujar Nishani, i cili iu bashkangjit këtyre deklarimeve, pa asnjë hezitim miraton si simbol të presidencës dhe të shtetit shqiptar një medalje me figurën kishtare të Nënë Terezës. Të tjerë persona publikë, përfshi dhe anëtarë të komuniteteve muslimane të Kosovës dhe Maqedonisë, për oportunizëm apo frikë nga sulmet e lobit laik-katolik, deklaruan se nuk duhej demonstruar me flamuj të Arabisë Saudite apo Iranit. Në fakt flamurët jeshil dhe të zinj me shprehjen e besimit në një Zot mbi to nuk janë prezantues të këtyre dy shteteve por flamuj tradicionalë islamikë që këto shtete moderne kanë adoptuar.

Por meqë këto flamuj i bezdiskan kaq shumë politikanët dhe mediat tona, atëherë ndoshta është më e udhës që shqiptarët muslimanë të Maqedonisë të protestojnë me flamuj të kuq me gjysmëhënë apo në të cilët është shkruar e njëjta shprehje e besimit në një Zot? A do i bënte kjo më të pranueshëm apo do ishin përsëri arabë dhe aziatikë, ekstremistë që punojnë kundër interesave shqiptare? Apo do ishin thjesht shqiptarë muslimanë të cilët ashtu sic kanë protestuar me flamuj të kuq kur u është prekur identiteti, ashtu sic kanë protestuar me flamuj amerikanë dhe europianë për të shprehur identitetin e tyre europian, po ashtu mund të protestojnë edhe me flamuj dhe simbole islame kur u sulmohet padrejtësisht dhe pabesisht identiteti dhe feja e tyre muslimane nga sllavo-ortodoksët maqedonë? Kërcënimet ndaj shqiptarëve muslimanë të Maqedonisë nga ata që duhet të jenë bashkëkombësit e tyre nuk janë shumë ndryshe nga kërcënimi sllavo-maqedon. Të dy këto grupime kërkojnë braktisjen e një pjese të identitetit të tyre. Nga sllavo-ortodoksët maqedonë kjo pritet, pasi është strategji e mirëmenduar e tyre. Por për të gjithë ata që deri tani nuk e kanë kuptuar, kjo është vëllazëria kombëtare e cila u afrohet muslimanëve shqiptarë të Maqedonisë nga lobi laik-katolik. Ata kanë një zgjidhje: ose shqiptar me simbole katolike dhe pjesë e kombit e vatanit, ose musliman dhe në dorë të dushmanit.

Mendimi i lirë dhe guximi i Galileit

13/11/2014 Lini një koment

Zekerija IBRAHIMI

 

MENDIMI I LIRË DHE GUXIMI I GALILEIT

Zekerija Ibrahimi

Zekerija Ibrahimi

Kur Galileo Galilei, pas disa eksperimenteve, doli në mbrojtje të mendimit të Kopernikut se toka rrotullohet rreth Diellit e jo Dielli rreth Tokës, kjo për shumë njerëz të shekullit XVI ishte naivitet, sepse ashtu e rrezikonte jetën e tij, ndërsa për shumë te tjerë kjo ishte blasfemi, sepse ashtu mohoheshin interpretimet zyrtare të Biblës nga Kisha. Për këtë arsye të fundit ai u dënua me burg të përjetshëm, që pastaj u zëvendësua me burg shtëpie, ku edhe vdiq. Por, nuk kaloi shumë kohë dhe hipoteza e tij u vërtetua dhe ai tashmë është ndër shkencëtarët më të mëdhenj të historisë. Tanimë edhe Kisha e pranoi gabimin e saj – më 1992, 359 vjet më vonë, e rehabilitoi. Po ashtu ishte i vonshëm edhe pendimi i atyre që e konsideronin naiv, sepse ai vdiq me statusin “i burgosur”. Dhe, askush në kohën e tij nuk mendoi ose së paku nuk ka shënime që të ketë menduar se a thua pse ai njeri i binte pingul qëndrimit të inkuizicionit dhe e vinte veten në rrezik të tillë?! Cila ishte ajo shtytje e brendshme që e bënte ta vë jetën në rrezik për ta mbrojtur një të vërtetë të pretenduar?
M’u kujtua kjo histori jo e panjohur për shumicën e njerëzve që kanë ndjekur pak shkollë, për arsye se sa herë që shkruaj, veçmas kur jam pak më shumë kritik ndaj figurave publike te ne, thuajse gjithnjë më paraqitet ndonjë nga miqtë e mi, kolegë, ish profesorë, shokë etj., duke ma tërhequr vërejtjen se “a jam i vetëdijshëm unë për atë që e shkruaj”, “a e di unë sa të fortë janë ata që i kam vënë në tapet”, ndërsa më të këndshëm janë ata që më thonë se “ti sigurisht e ke shpinën e fortë, që shkruan kaq lirshëm”. Kjo më ka bërë të mendoj se në cilën derexhe është sot një intelektual ose një njeri që dëshiron të mendojë me kokën e tij dhe për këtë të shprehet publikisht. Aq shumë janë trembur njerëzit, saqë ka filluar të krijohet përshtypja se ata që marrin guxim të kritikojnë ose janë naivë ose janë shumë të fortë. Ndryshe nuk bëhet! S’do mend se në këtë përshtypje kanë ndikuar “të fortët e pushtetit”, të cilët të gjithë ata që i kritikojnë nëpër media të ndryshme, ose i tallin ose u kanosen me pushtet, madje – kur kanë mundësi – edhe u hakmerren.
Për këto arsye në këtë tekst dëshiroj të flas për dy çështje që janë shumë të rëndësishme në lidhje me këtë temë: e para është nevoja e shoqërisë për ta kultivuar mendimin e lirë dhe e dyta është guximi për ta shqiptuar dhe për ta mbrojtur një të vërtetë.
Sa i takon nevojës për mendimin e lirë, mendimin ndryshe ose mendimin kritik, shoqëritë më të përparuara e kanë marrë vesh qëmoti se pa të nuk mund të imagjinohet prosperiteti shoqëror. Vetëm në saje të mendimit të lirë dhe mendimit ndryshe zbulohen gabimet që mund t’i bëjë një elitë politike, religjioze, arsimore a shkencore në veprimtarinë saj. Dhe, elitat e mençura janë, madje, falënderuese që ka njerëz që me aq përkushtim i zbulojnë gabimet e tyre, qoftë edhe më gjuhë të ashpër, sepse ashtu arrijnë ta përmbledhin veten dhe mos t’i përsërisin gabimet.
Ndërkaq në lidhje me çështjen e dytë – guximin e shprehjes së mendimit të lirë – vërtet është për t’u brengosur. Edhe ata pak njerëz, ama që vërtet janë pak, të cilët në shoqërinë tonë marrin guximin të shprehen lirshëm dhe pa drojë, vazhdojnë të trajtohen si njerëz që “flasin kot”, që “askush nuk ua var”, pra nuk përfitojnë së paku mirënjohjen shoqërore se i rrezikojnë privilegjet e tyre për shkak të mbrojtjes së një të vërtete. Në vend që të bëhen konformistë dhe ashtu të përfitojnë, si shumë njerëz të shoqërisë sonë – veçmas ata të botës së a.q. akademike – ata preferojnë të mos heshtin, të mos i thonë liderit “se ti je më i bukuri, më i dijshmi, më i mençuri, më patrioti, më i madhi”, sepse nuk mund të tallen deri në atë pikë me dinjitetin e njeriut. Kjo do të thotë se ata nuk janë intelektualë në shitje. Ata para së gjithash janë njerëz që i detektojnë të metat dhe mundohen t’i evitojnë ato, pavarësisht humbjes së përfitimeve personale. Dhe, nuk heshtin e të bëhen sikur gjithçka është në rregull. Sepse, kjo pastaj ua ngjall liderëve pasionin diktatorial, që ata ta mendojnë veten se janë të pagabueshëm, ndërsa gjithë kjo në fund të prodhojë një shoqëri moniste dhe diktatoriale.
Kur këtë e zbresim në rrafshin konkret, i bie që nëse i thua Ali Ahmetit se i tradhtoi 153 mijë votuesit e tij, duke pranuar inkuadrimin në qeveri pa realizimin e premtimeve të dhëna, ty të shpallin se je i PDSH-së, kur i thua Menduh Thaçit se ti e ke bërë partinë ndërmarrje private dhe tallesh në mënyrë jonjerëzore me votuesit e tu, ti shpallesh tradhtar, kur i thua kryetarit të Bashkësisë Islame se nuk duhet ta luajë rolin e palaços me veshje sulltanësh, ti je “gati se heretik” dhe “i nxitur prej qarqeve antiislame”, kur u thua profesorëve e akademikëve se “mirënjohjet i duan ata që nuk i meritojnë” dhe se “plagjiatura është perversitet intelektual”, ty të mbyllen dyert e shumë institucioneve dhe anatemohesh. Madje, aq larg shkon rezistenca ndaj mendimit të lirë, saqë nëse e kritikon veprimin e një politikani, të vihen në qafë të gjithë aktivistët duke të etiketuar si “i paguar nga partia tjetër”, si “shpirtshitur”, bile duke e shpjerë në perversitet akuzën e duke u tallë me fjalën analist, për të krijuar stilema me ngjyrime tejet ofenduese.
Dhe, krejt harrohet se, megjithatë, edhe në këtë shoqërinë tonë kaq të prishur, ka njerëz idealistë, që të vërtetën e tyre janë në gjendje ta mbrojnë edhe me çmimin e jetës dhe se këtë e bëjnë jo për shkak të mirënjohjes, as për shkak të ndonjë përfitimi tjetër, por thjesht sepse besojnë se ky duhet të jetë misioni i njeriut në tokë. Ata janë njerëz që nuk i druhen “burgut të Galileit”, sepse – siç thoshte Izetbegoviqi – burgu është izolim fizik, ndërsa lumturia shpirtërore asnjëherë nuk burgoset, ajo vazhdimisht “ikë në liri”. Prandaj, ma merr mendja, derisa Galilei qëndronte burg, megjithatë ishte njeriu më i lumtur në botë. Sepse e dinte një të vërtetë që atë e lumturonte, të cilën - për fat të keq – shumë njerëz do ta kuptonin shumë më vonë. Për shkak të këtyre njerëzve, thoshte Borhesi, Zoti i falë botës jetë.
Ndryshe, për bindjen e këtyre njerëzve të mëdhenj, qenia njerëzore nuk do të ishte më qenie humane, por një qenie që evolucionin e pretenduar do ta kthente drejt animalizmit. Mbase është ambicie e vështirë, por është mirë të jesh qeniet humane.

 

Burimi: http://www.koha.mk/index.php?news=28239

Psikologjia e hoxhës, Hasan Tahsini

12/11/2014 Lini një koment

PSIKOLOGJIA E HOXHËS, HASAN TAHSINI

Psikologjia e Hasan Tahsinit

S’ka shumë kohë që lexuesi ka marrë në dorë një libër shumë të vlefshëm për fillimet e studimeve shkencore në lëmë të psikologjisë, dhe po kaq të vlefshëm për çfarëdo lloj lexuesi që kërkon të pasurojë kulturën e tij në lidhje me njohjen e personaliteteve të rilindjes sonë Kombëtare.

Psikologjia e Hasan Tahsinit, i ofrohet lexuesit me shumë kulturë e stil prej Prof. Dr Nuri Abdiut. E veçantë në llojin e saj, jo vetëm se nxjerr në dritë një vepër të panjohur të rilindasit të madh, por ia sjell atij në formë bindëse, shkencore e tepër korrekte nga ana gjuhësore.

Më bindës bëhet pohimi i mësipërm kur mëson se këtë vepër e ka sjellë në gjuhën shqipe përkthyesi i shquar Vexhi Buharaja, qysh në qershor të vitit 1979.

Veç kësaj, autori i studimit, në vijimësi të korrektesës së tij shkencore, krahas përkthimit në gjuhën shqipe ka sjellë edhe veprën origjinale, ashtu siç është botuar në Stamboll, më 1894, në gjuhën osmane.

Botuesi i saj, Nadiri Fevzi, ndihet i nderuar që i jepet mundësia të botojë një vepër të tillë të një shkencëtari të shquar të kohës së vet, gjë që nuk e fsheh në parathënien që shkroi vetë.

Këtu po botoj veprën Psikologjia , d. m. th veprën plot vlera që ka shkruar mbi proçeset dhe gjendjet shpirtërore të njeriut , profesori i pashoq i filizave të letërsisë dhe të filozofisë që janë rritur në lulishten e kulturës , profesori i cili ka studiuar dhe ka hulumtuar veprat e vlefshme të dijetarëve të famshëm të Lindjes e të Perëndimit, të cilat mbushin bibliotekat, i ndjeri Hasan Tahsin efendi, i cili ka qenë njëri nga filozofët e shquar të shek të XIX( XII allaturka).

Këtë po e bëj që fletët si smeraldi të kësaj vepre të mos zhduken nga era e rrëmbyeshme e vjeshtës…..Gjer tani nuk qe botuar ndonjë vepër mbi shkencën e psikologjisë. Prandaj këtë boshllëk e plotësoi i ndjeri i sipërpërmendur…

Për të gjitha këto arsye, duke u rekomanduar këtë vepër të re , atyre që kanë pasion për shkencat e diturinë, i jap ngazëllimin e shpirtit të mësuesit tim të nderuar. Suksesi dhe mbarësia vjen nga zoti. Robi i përvuajtur Nadiri Fevzi.

 

Hasan Tahsini që na dhuron “smeraldë”

 

Po kush ishte Hasan Tahsini që na dhuron “smeraldë” me veprën e tij që është bërë objekt studimi i disa brezave të dijetarëve? Veç kësaj, ajo është bërë burim i pashtershëm pikëpamjesh të ndryshme shkencore, sociologjike, filozofike e psikologjike. Hasan Tahsini,( Hasan Osman Rushiti) lindi në fshatin Ninat të Konispolit më 7 prill të vitit 1811. Osman efendiu, i ati i Tahsinit, ishte njeri i arsimuar, me kulturë të gjerë , njohës i mirë i filozofisë dhe i letërsisë islame. Ai ishte një mësues i nderuar dhe i kërkuar. Mësimet e para të birit ia dha në medresenë më të mirë të zonës, në atë të fshatit Pandalejmon dhe më pas në medresenë e Mustafa Pashë Bushatlliut në Shkodër ( 1822- 1830 ). Shkollën qytetëse dhe atë fetare e vazhdoi në Janinë, dhe më pas, vazhdoi e përfundoi me sukses studimet në Medresen “ Fatih”, një ndër më të njohurat e Stambollit. Përveç vlerësimit “shkëlqyeshëm” që mori në këtë shkollë, atij iu atribua edhe epiteti “tahsin” prej dijetarit të njohur, mësuesit të tij, Mustafa efendi Vidini, që në gjuhën shqipe përkthehet , I nderuar, I fisnikëruar, etj. Pikërisht kjo fjalë u shdërrua në mbiemrin e tij.

Në vitin 1857, me dekret të Sulltanit, së bashku me disa dijetarë të tjerë të zotë të kohës së tij, dërgohet në Paris, në Universitetin prestigjoz të Sorbonës për të studiuar në fakultetin e shkencave të natyrës dhe më pas të shkencave shoqërore.

Sipas Dervish Himës , Hasan Tahsini “…për 16 vjet shërbeu si imam në ambasadën osmane në Paris.Gjatë kësaj kohe ai studioi me seriozitet të madh shkencat dhe filozofinë e Perëndimit.”

Hasan Tahsini dinte bashkë me shqipen 11 gjuhë. Tre gjuhë të lindjes: arabisht,persisht, osmanisht; greqishten e re, greqishten e vjetër e latinishten I përvetësoi në Sorbonë; frëngjishten e italishten dhe sipas të dhënave më të fundit, mendohet të ketë ditur dhe anglishten e gjermanishten. Dëshmia më e mirë për këtë janë veprat “ Shkrimet e Popujve” dhe Alfabeti origjinal i tij për gjuhën shqipe.

Në vitin 1869 kthehet në Stamboll dhe u emërua rektor i Universitetit , inagurimi i të cilit u bë në fillim të vitit 1870. Por në fund të po këtij viti e shkarkojnë sepse ai paraqiti në Universitet disa kumtesa publike nga fushat e astronomisë e të filozofisë, në të cilat flitej mbi hapësirën e pafund të botës së madhe dhe mbi “botën e vogël “ siç quante veprimtarimë psikike të njeriut, gjë që shkaktoi reagime të ashpra tek krerët fetarë të Stambollit. Më vonë jep mësime në një shkollë private. Biografët pohojnë se shtëpia e tij në Stamboll u shndërrua në një universitet të mirëfilltë, ku zhvillonte leksione mbi shkencat e natyrës,psikologjinë, filozofinë, mbi historinë , letërsinë, etj. ( Sipas Sejdi Kondit, Ylli i çamërisë Hasan Tahsini Tiranë 1998.)

Në historinë e kulturës shqiptare të Rilindjes sonë Kombëtare, Hasan Tahsini ka hyrë si një nga figurat më të shquara të shekullit të XIX, kurse në historinë e shkencës turke, si më i larti ndër të lartët dhe, në historinë e arsimit të lartë të Turqisë, si Rektori i parë i Universitetit të Stambollit, si ligjëruesi i parë në shkencat sociale e ato natyrore.

Tahsini punoi për alfabetin shqip dhe donte ta kishte të ndryshëm nga alfabetet e gjuhëve të tjera për të treguar personalitetin e popullit të tij. Tahsini qe mësues i Abdylit, Naimit e Samiut, Vaso Pashës, Jani Vretos, Ismail Qemalit e Daniel Oparakut.

Ai ka qenë mësues shtëpie i historianit zyrtar të famshëm osman, Hajrullah Efendi, i ati i dramaturgut e poetit me famë osmane, Abdulhak Hamit. Në Enciklopedinë turke , Hasan Tahsini cilësohet si njeriu që futi dijet e reja të Perëndimit në Perandorinë Osmane, pra edhe në Ballkan e në Shqipëri. Ai ndërroi jetë më 4 korrik 1881. Trupi i tij u vendos në varrezat e lagjes Eren Qoj në Ysqydar, në të njëjtat varreza ku do të varroseshin edhe dhe tre vëllezrit Frashëri. (Sipas Laurant Bicës, Revista Pedagogjike, nr 2 , fq 119, 1983)

Autori, Prof.Dr. Nuri Abdiu, me humanizmin që e karakterizon, krejt studimin e tij, një vend të posaçëm u ka rezervuar vlerësimeve të disa studiuesve, shqiptarë e të huaj, për personalitetin e Hasan Tahsinit. Po citojmë disa prej tyre: Sami Frashëri në veprën e tij Shqipëria ç’ka qenë, ç’është dhe ç’do të bëhet, duke folur për shqiptarët , për inteligjencën, mençurinë e veçoritë etnopsikologjiketë tyre , ndër të tjera ka shkruar: “ Prej këtij populli kanë dalë shumë dijetarë, shumica e tyre janë konsideruar se u takojnë popujve të tjerëqë flasin gjuhët në të cilat ata kanë mësuar e shkruar. Shumë shqiptarë, si ali Efendi gjakova e Hasan Tahsini …janë dalluar në mes të dijetarëve, për dijet dhe mendjemprehtësinë e tyre.”

Në artikullin e revistës Hafta ( Java) , kushtuar ish mësuesit të tij Hasan Tahsini, ka shkruar; “ nuk është një vlerësim i tepruar që të thuashse midis nesh ai ishte me të vërtetë një erudit, ishte më i larti ndër të lartët…”

Jani Vretoja, duke folur për nevojën e hartimit dhe të përdorimit të një alfabeti të vetëm të përbashkët të gjuhës shqipe ëhtë shprehur se këtë nevojë e ndjenë në vitin 1867 njerëz të shquar të kombit tonë si Mustafa Pasha…..Sulejman Pasha e Seit Beu …Rustem Pasha…..Kristaq Efendiu..Pashko Vasa …si dhe ligjëruesi Hasan Tahsini prej Filati, njeri me kulturë arabe, persiane, turke dhe franceze dhe Konstadin Kristoforidhi.”

Sipas Dr . Ramiz Zeka, në librin e tij Hoxhë Hasan Tahsini – Reformator i madh islamik “ Hasan Tahsini ishte filozof , enciklopedist i madh i shekullit XIX dhe kishte një kulturë aq të gjerë , saqë studionte me kompetencë në fusha të ndryshme, që nga logaritmet e deri tek astronomia. Ai njihte thellë filozofinë e iluministëve francezë, zotëronte teorinë e Dekartit etj , prandaj Sami Frashëri, me të drejtë e quante Ibni Sina i shekullit të XIX”.

Turkologu i shquar rus i fundit të shekullit të XIX, V.D. Smirnov, që pati bërë një vizitë në Stamboll, më 1875, në njërën nga veprat e tij titulluar “ Oçerk istorii tureckoj literaturi” ( Vështrim i historisë së literaturës turke) botuar në Petrograd më 1891, ka shkruar dhe për dijetarin tonë. Ai e ka vlerësuar Tahsinin si shkencëtar të madh, madje duke e quajtur” Lomonosovi i Turqisë”, duke e krahasuar kështu me shkencëtarin enciklopedist rus me famë botërore, emrin e të cilit mban Universiteti Shtetëror i Moskës, i themeluar në vitin 1775.

Ende pa u shkarkuar nga posti i Rektorit të Universitetit të Stambollit, shteti francez i propozoi postin e Rektorit të Universitetit të Bordosë. Hasan Tahsini këtij propozimi i dha një përgjigje dinjitoze “ …Mua më ka dërguar për studime shteti osman dhe unë kam detyrime ndaj tij, prandaj do t’i shërbej atij deri në fund…”

Tahsini kaloi një pjesë të jetës në perëndimdhe e përfundoi të në lindje, në Stamboll.

Ky botim ka shumë vlera, jo vetëm shkencore por edhe njohëse , e mbi të gjitha është modeli i studimit serioz, jovetëm nga prurjet , por edhe nga struktura e organizimit të tij, që i ngjan një arkitekture solide që koha nuk do ta vjetërojë.

Pjesë e dobisë së këtij botimi bëhen edhe dy shkrimet shoqëruese; njëri në vend të parathënies, prej Prof. Dr. Vehbi Hotit, ndërsa tjetri një pasthënie elegante e Dr. Laurant Bica, një tahsinian pasionant.

Sipas të parit: “ Monografia përfaqëson një studim serioz, të thelluar e tërësortë Psikogjisë së Hasan Tahsinit dhe përbën një ndihmesë të shquar, vetiake të autorit në studimet tona historiko- psikologjike. Ajo mbart vlera të shumanshme……përbën një apel për intelektualët shqiptarë, për rininë tonë që të rendin pas dijes, pas shkencës, pas së vërtetës, me guxim e vetëmohim, për t’i vënë ato në shërbim të atdheut, të shoqërisë, synimeve e përpjekjevepër demokratizimin dhe europianizimin e Shqipërisë.“

Sipas Dr. Laurant Bicës, kjo vepër është shenjë e respektit të tij (Prof. Dr. Nuri Abdiut) për këtë figurë të ndritur të kombit tonë… Ashtu si etnografi Prof. Dr. Mark Tirta e konsideron Hasan Tahsinin si “ i pari që flet për mbledhjen e objekteveetnografike e krijimin e muzeut antropologjik ( etnografik) shqiptar” apo si “babain”e etnografisë shqiptare edhe Prof. Nuri Abdiu e vlerëson po lart Hasan Tahsinin me Psikologjinë e tij si personaliteti me të cilin ze fill psikologjia e historia e psikologjisë shqiptare, bashkë me të dhe historia e psikologjisë turkoane, në gjysmën e dytë të shekullit të XIX.

Me krenarinë dhe optimizmin që na mbush vepra e Hasan Tahsinit, do të preferoja ta mbyllja këtë shkrim me krahasimin e merituar që i është bërë prej studiuesve të tij: Hasan Tahsini është një Sokrat shqiptar. Në dallim nga Sokrati grek I lashtësisë, që nuk la asnjë vepër, Tahsini ynë na la disa vepra. Ai na la dy nxënës “të hajrit” Naim e Sami Frashërin, që nën shembullin e tij u bënë maja të Rilindjes Shqiptare dhe një Namik Qemal e të tjerë, që u bënë maja të Rilindjes Osmane.

 

Tema

Si e përvetësuan serbët identitetin e vrasësit të Sulltan Murati-it

11/11/2014 Lini një koment

SI E PËRVETËSUAN SERBËT IDENTITETIN E VRASËSIT TË SULLTAN MURAT-it

Shtatorja e Millosh Obiliqit në Graçanicë

Shtatorja e Millosh Obiliqit në Graçanicë

Serbët vazhdojnë të pretendojnë se Kosova është tokë ku i ka themelet kombi serb. Sot shënuan përvjetorin e Betejës së Fushës së Kosovës, ku më 1389 u vra Sulltan Murati I, nga serbi Millosh Obiliq, të cilit edhe iu ngrit një shtatore në Graçanicë. Të paktën kështu pretendojnë serbët, pasi shumë historianë e kronist të kohës thonë se ai ishte shqiptar, me mbiemrin Kopiliq ose Kobila.

Historiani Shasivar Kabashi, që po ndjekë studimet pasuniversitare në Histori Bashkëkohore, në Universitetin e Stambollit, në një bisedë për lajmi.net, thotë se ndryshimi i mbiemrit nga Kopiliq ne Obiliq është bërë në XVIII-XIX, nga rritja e mitit dhe nacionalizmit serb.

Sipas Kabashit, këtë pretendim të serbëve, me shumë fakte e demanton edhe prof.dr. Jahja Dranqolli në një punim të tijin, të cilin e përmend edhe historiani anglez Noel Malcolm në librin e tij “Kosova një histori e shkurtër”.

Historiani Kabashi, për ta cilësuar si të pavërtetë pretendimin serb, përmend edhe detaje nga libri i një kronisti osman të kohës, i cili atë që serbët sot e quajnë Obiliq, në librin të shkruar para gati 600 viteve e quan si Kobila.

Por, ai thotë se, nuk duhet me patjetër të pretendohet se ai ka qenë shqiptar.

Sipas tij ai ka mundur të jetë edhe vllah, hungarez, e nuk mund të përjashtohet të ketë qenë edhe gjerman.

Por ajo çfarë është e qartë sipas Kabashit, është fakti se serbët i ndërruan emrin atij, për ta shpallur serb.

“Kronisti osman Aşikpaşoğlu, pjesëmarrës në Betejën e dytë të Kosovës e vitit 1448, në librin e tij të famshëm “Tavarih-i Al-i Osmai” – (Historia e familjes së Osmanit) e përmend atë si Kobilla.

Ai na tregon edhe pjesë nga libri, ku autori i bënë përshkrim betejës, e ku përmend edhe vrasësin e Sulltanit, të cilin e quan Kobila.

“Pabesimtarët (Qafirët) me të parë ushtrinë e islamit filluan të sulmojnë duke u afruar. Në të djathtë qëndronte Bejazit Hani. Në të majtë Jakub Çelebiu. Gazi-itë (luftëtarët në rrugën e Zotit) morën Tekbiret (brohoritjet Allahu Ekber). Vazhduan përballë pabesimtarëve. Luftuan deri në mesin e dy namazeve. Në të djathtë Bejaziti e në të majtë Jakubi. Serbët shpërthyen në krahun e Jakub Çelebiut. Në këtë krahë ushtria u thye. Në këtë anë kishte një pabesimtar (qafir) që i thonin Milosh Kobile, përballë Sulltan Muratit…”

Në betejën e vitin 1389 pranë Prishtinës, kundër Perandorisë Osmane, historiani Jahja Drançolli thotë se, krahas ushtrisë së Lazarit morën pjesë edhe arbërit, boshnjakët, vllehët, çekët, hungarezët, polakët dhe frëngjit; dhe nga grupi tjetër, pjesëmarrësit përcaktohen drejtpërsëdrejti, si më kryesorë serbët, arbërit dhe boshnjakët, duke i dalluar këta nga forcat e tjera ndihmëse. (lajmi.net)

Ullinjtë e xhaxhit Enver dhe Çarshia e Shkupit

10/11/2014 Lini një koment

Abdulla BERISHA

 

ULLINJTË E XHAXHIT ENVER DHE ÇARSHIA E SHKUPIT

Abdulla Berisha

Abdulla Berisha

Të gjithë e dimë se sa i egër ka qenë regjimi komunist i Enver Hoxhës dhe kur i qasemi nga ky prizëm kohor do donim që të mos kishte ekzistuar asnjëherë. Shyqyr Zotit që ai regjim tani më është hedhur në plehrat e historisë dhe mbetet të përmendet vetëm si i tillë. Dhe gjithçka do ishte në rregull sikur të ishte zëvendësuar sistemi politik totalitar me sistem politik pluralist, por ndodhën shumë më tepër gjëra se kaq. Përveç shkatërrimit të bustit të diktatorit, u shkatërrua gjithçka që njerëzve u asoconte në të, edhe pse disa gjëra fare nuk kishin të bënin me të dhe sistemin e tij totalitar, por përkundrazi ishin në dobi të shoqërisë. Shembull i shumëpërfolur janë ullinjtë e mbjellë gjatë kësaj periudhe, e që në vitet e 90-ta pas rënies së këtij regjimi disa thoshin se ullinjtë duhet shkatërruar se janë “të komunizmit”. Tani Shqipëria duhet të importojë ullinj nga vendet fqinje.

Por unë kësaj radhe dua të shkruaj për këtë nënqiell dhe për këtë kohë, vallë a kemi diçka të ngjashme ne me këto tregime? Te ne a ekzistojnë ullinj që shkatërrohen padrejtësisht?! Gjithsesi, për një gjë mund të pajtohemi, e ajo është fakti që te ne nuk ekziston regjim diktatorial si ai i xhaxhit Enver. (Sa do doja që plotësisht të kem të drejtë në fjalinë paraprake, por ja që tani mendjen e kam në disa gjëra tjera.) Dua të shkruaj për disa fenomene në shoqërinë tonë, që janë në “rolin e ullinjve”, pra paraqiten si të liga dhe si diçka me të cilën nuk mund të vazhdohet të jetohet, e në fakt fare nuk është ashtu.

Fatkeqësisht, popullata shqiptare ka fituar bindjen se ky shtet nuk i mbron interesat e tyre dhe si pasojë gjithçka që është “e shtetit” refuzohet. Si mund të komentohen ndryshe, për shembull, dëmtimet që u bëhen parqeve të Çairit dhe të Sarajit? Çfarë faji kanë ulëset dhe dritat nëpër parqe? Edhe sa herë duhet të rinovohen ato, e që renovimi bëhet me paratë nga taksat që i paguajmë ne. Nëse kërkojmë fajtor, atë duhet ta kërkojmë në mesin tonë. Ne kemi përfaqësues tanë në pushtet, prej tyre duhet të kërkojmë llogari. Por te ne nga të gjitha të drejtat demokratike, “konsumohet” vetëm e drejta e votës dhe pastaj mbizotëron heshtja. Asnjëherë nuk arrijmë që debatet rreth problemet prej “çajtoreve” dhe “odave” t’i bartim aty ku e kanë vendin, aty ku e kanë edhe zgjedhjen, në institucionet përkatëse. Mosintegrimi i shoqërisë në sistem dhe në vendimmarrje si dhe mospasja e një debati rreth probleme tona reale duhet të zëvendësohen me integrim dhe pjesëmarrje më aktive të shoqërisë në përgjithësi. Heshtja para problemeve, nuk do t’i zgjedh ato. As identifikimi i problemeve dhe debatet jashtë institucioneve përkatëse, nuk do t’i zgjidhin këto probleme. Në këtë rrugë të integrimit duhet të ndihmojnë të gjithë faktorët relevant, duke filluar nga partitë politike, institucionet shtetërore, mediumet, sektori civil, etj. Sa për ilustrim, partitë tona politike jo që e ndihmojnë këtë proces, por e bëjnë pikërisht të kundërtën. Ata shprehen se bashkimi i shqiptarëve do ndodh në Europën e bashkuar, ndërsa të rinjtë e po të njëjtave parti politike nuk ndalen së kënduari për Shqipërinë etnike. Ata i vazhdojnë koalicionet e tyre pa bërë ndonjë zë, ndërsa popullatës i thonë se tani do “t’ia thyejnë hundët” palës tjetër. Natyrisht që në këto rrethana populli e sidomos rinia do mbetet e hutuar dhe fiton mosbesim tek institucionet.

Pra nëse mendojmë se një institucion ka bërë ndonjë padrejtësi, atëherë nga ai institucion duhet të kërkojmë sqarime dhe përgjegjësi, dhe të jemi këmbëngulës në këtë, e jo nga ndonjë ulëse në park të cilën e kemi ndërtuar vetë ne.

Në këtë rast gjithashtu do doja të shkruaj edhe për bashkëqytetarët e mi maqedonas, sidomos pas ndodhive të fundit. Nga këndvështrimi im, besoj edhe nga këndvështrimi i të gjithë shqiptarëve, fitohet përshtypja se maqedonasit kanë një perceptim të gabuar, e ajo është se gjithçka që është shqiptare është e ligë dhe duhet të jetë e urryer. Sigurisht që kjo nuk vlen për të gjithë maqedonasit por vlen te një pakicë e vogël. Fatkeqësisht pakicë edhe më e vogël janë ata maqedonas që i kundërvihen këtij fenomeni. Ose ndoshta janë të shumtë, por zëri i tyre pak dëgjohet. Dhe përsëri faktorët relevant në vend që të ndihmojnë në proceset e bashkëjetesës dhe tolerancës, në mediume gjen fjalor të urrejtjes. Në këtë rast dua të theksoj se jo vetëm që nuk duhet të ketë “ullinj të regjimit” të cilët duhet të shkatërrohen, por në fakt asnjëherë nuk ka ekzistuar “regjimi”. Ndonjë kundërvajtje ose ndonjë krim i kryer nga ndonjë individ duhet të gjykohet dhe të merr dënimin në bazë të ligjit, e jo të pësojnë ‘ëmbëltoret shqiptare’.

Këta tema dhe këto probleme duhet të shqyrtohen mirë brenda secilit komunitet, unë më shumë do doja të flisja për një tjetër fenomen. Kësaj radhe për një ideal të bashkëjetesës dhe mirëkuptimit që frymon në rrugët e Çarshisë së Shkupit. Në fakt shumë do doja që shkrimin ta filloj dhe ta mbaroj për atë që ka filluar por që për fat të mirë ende nuk ka mbaruar në këtë pjesë të qytetit. Ky është vendi ku njerëzit e gjallë vlerësohen më shumë se ata që kanë vdekur, për atë secili që hyn në çarshi e ndjen veten më të gjallë, më të freskët. Ku e kaluara nuk shpërfillet, por të tashmes i kushtohet më shumë rëndësi me qëllim që të kemi një të nesërme më të mirë. Ku e shihni se një maqedonas i thotë fqinjit të tij ‘falemenderit usta’ (në gjuhën shqipe) për kafen e mëngjesit që e pinë së bashku. Dhe nuk mundet e mos të ndjeni ëmbëlsinë e këtij vendi ende pa u ulur në ndonjë nga ëmbëltoret e çarshisë. Nuk duhet të habiteni kur në “rrugën e jorganxhinjve” gjeni diçka më të butë dhe më të ngrohtë se batanijet, kur në “rrugën  e artarëve” gjeni diçka më me vlerë se ari. Po nuk janë vetëm rrugicat e shumta që e bëjnë këtë vend të veçantë. Vendi nuk do ishte i veçantë sikur në të të mos kishte njerëz të veçantë. Njerëz me mentalitet dhe botëkuptim të veçantë. Ndoshta këtë më së miri e shpjegojnë vet emrat e lokaleve të çarshisë. Ju mund të filloni ditën me çorbë te gjellëtorja “Saraevo”, pastaj me ndonjë mik tuajin të pini nga një çaj në çajtoren “Kairo”. Më pas të merrni ndonjë mysafir tuajin nga hoteli “Hamburg” dhe ta dërgoni në restorantin “Istanbull”. Në mbrëmje mund të relaksoheni në ndonjë nga restorantet italiane apo ndoshta te kafeneja “Zheneva”. Dhe posa të mbarojë ezani i muezinit të xhamisë “Murat Pasha”, dëgjohen këmbanat e kishës “Sveti Spas”, si duket ka ndonjë dasmë dhe përnjëherë i sheh që të gjithë duke duartrokitur dhe duke uruar të posamartuarit. Ja pra të gjitha këto toponime të mbledhura në një vend flasin për një botëkuptim ku bashkëjetesa, toleranca dhe mirëkuptimi janë përditshmëri.

Neve asnjëherë nuk na ka pushtuar  “regjimi i Enver Hoxhes”, andaj nuk ka kuptim të kemi as “ullinj të regjimit”. Po nga ana tjetër sa do doja që e gjithë bota “të pushtohej” nga Çarshia e Shkupit. Dhe nuk mund të mos i përmend fjalët që çdo ditë pëshpëriten nga kalldrëmet: njeriu nëse është njeri, nuk do të ketë problem me asnjërin. Po nëse do të bëhet shqiptar, maqedonas, turk; mysliman apo i krishterë para se të bëhet njeri, çdoherë do ketë problem me dikë.

 

Burimi: http://shenja.mk/index.php/opinion-analize/11788-ullinjte-e-xhaxhit-enver-dhe-carshia-e-shkupit.html

Kategori: Edukim, Maqedonia Etiketa: , , ,

Fjala e albanologut Dr. Robert Elsie me rastin e prezantimit të librit “Shkatërrimi i trashëgimisë islame në luftën e Kosovës”

09/11/2014 Lini një koment

FJALA E ALBANOLOGUT Dr. ROBERT ELSIE ME RASTIN E PREZANTIMIT TË LIBRIT “SHKATËRRIMI I TRASHËGIMISË ISLAME NË LUFTËN E KOSOVËS”

Robert Elsie

Robert Elsie

Më 27 Maj 2014 albanologu Robert Elsie, një zë i rëndësishëm në studimin e historisë dhe kulturës shqiptare, bëri prezantimin e mëposhtëm me rastin e promovimit të librit “Shkatërrimi i trashëgimisë islame në luftën e Kosovës”. Në vijim po e sjellim fjalimin e plotë të mbajtur nga Dr. Elsie para audiencës në Bibliotekën Kombëtare në Prishtinë:

Kam nderin dhe kënaqësinë të marr pjesë në promovimin e albumit tonë të shumëpritur që paraqet shkatërrimin e trashëgimisë islame në Kosovë.

Ky projekt filloi të realizohet dy vjet më parë, në pranverën e vitit 2012, kur Petrit Selimi më kontaktoi dhe më kërkoi nëse mund ta ndihmoja të përgadis një publikim për të regjistruar dëmet e tmerrshme që kishin pësuar monumentet kulturore islame gjatë luftës së Kosovës së viteve 1998- 1999.

Punën kryesore të regjistrimit të shkatërrimit e ka kryer Bashkësia Islame në muajt e parë të pasluftës dhe rezultatet u prezantuan nga Sabri Bajgora në vitin 2000 në një botim të parë në shqip dhe anglisht. Ndonëse ishte një libër i mirë, libri asnjëherë nuk arriti shtrirje ndërkombëtare.

E pranova punën sepse e ndjeva që kishte ende shumë për të bërë për vetëdijësimin e publikut ndërkombëtar për Kosovën dhe problemet e shumta që i ka trashëguar nga e kaluara e zymtë. Unë gjithashtu kam besuar që në një botim të dytë dhe të zgjeruar mund të arrihen përmirësime të rëndësishme dhe kam dhënë disa sugjerime për këtë qëllim të cilat bashkëredaktori im Petrit Selimi i ka pranuar pa hezitim. Një nga këto sugjerime ishte që të botohet libri vetëm në gjuhën angleze si një publikim i projektuar vetëm për publikun ndërkombëtar. Mua kjo më është dukur e rëndësishme sepse përderisa populli i Kosovës e di se çfarë ka ndodhur në vendin e tyre ne vitet 1998- 1999, shkatërrimi që i është shkaktuar arkitekturës dhe trashëgimisë islame ka mbetur kryesisht i panjohur në skenën ndërkombëtare. Është kurreshtare dhe irrituese për mua të vërej  se në diskutimet ndërkombëtare që janë mbajtur lidhur me dëmet që u janë bërë monumenteve të Kosovës, përmenden vetëm kishat ortodokse ndërsa shkatërrimi i trashëgimisë kulturore islame që ishte shumë më i madh, është ende pak i njohur. Ne kemi llogaritur që rreth 40 përqind e të gjitha xhamive janë dëmtuar ose shkatërruar qëllimisht. Këto janë statistika tragjike dhe është me rëndësi për botën për të parë dhe kuptuar çfarë ka ndodhur.

Informacionet dhe fotot në ketë volum ofrojnë prova dramatike të shkatërrimit që ka pësuar arkitektura islame si dhe komuniteti islam, e shqiptarët në përgjithësi, nga paramilitarët e shfrenuar serbë, nga policët dhe ushtarët serbë gjatë kohës së Millosheviqit.

Unë do të doja të theksoja në fillim, ashtu si autori i librit Sabri Bajgora dhe Kryeministri Hashim Thaçi kanë theksuar në parathëniet e tyre, që ky libër në asnjë formë nuk është menduar si një aktakuzë ndaj popullit serb ose Serbisë si komb edhe pse krimet janë kryer në emër të saj.

Çdo individ është përgjegjës për veprimet e tij e jo për veprimet e të tjerëve dhe unë e di se pavarësisht retorikës së vazhdueshme politike nga Beogradi, serbët në Kosovë dhe në Serbi janë po aq të tronditur dhe të trishtuar nga ngjarjet që ndodhën në këtë vend pesëmbëdhjetë vite më parë. Të gjitha komunitetet në Kosovë kanë pësuar gjatë luftës dhe jam i kënaqur të dëgjoj se të gjithë janë duke punuar tani së bashku, në mënyra të ndryshme, për të gjetur shtigjet e përbashkëta. Megjithatë, llogari duhet të jepet për shkatërrimin tronditës shkaktuar trashëgimisë kulturore të Kosovës dhe jam i bindur që ky publikim mund t’i shërbej këtij qëllimi.

Ka shumë njerëz dhe institucione që kontribuan për këtë libër e meritojnë të falënderohen. Midis tyre janë Bashkësia Islame e Kosovës, e përfaqësuar në mënyrë te veçantë nga autori i publikimit Sabri  Bajgora, Ministria e Punëve të Jashtme e Kosovës, e përfaqësuar këtu nga Zëvendësministri i Punëve të Jashtme Petrit Selimi dhe Ministri i Punëve të Jashtme Enver Hoxhaj dhe Qeveria e Kosovës përfaqësuar nga Kyreministri Hashim Thaçi i cili na dha mbështetje dhe inkurajim të plotë.

Falënderime të veçanta shkojnë edhe për András Riedlmayer nga Biblioteka e Arteve të Bukura në Universitetin e Harvardit të cilin arrita ta përfshij në projekt. Ai fatkeqësisht nuk ia doli të ishte pjesë e këtij promovimi për shkak të një angazhimi paraprak. András Riedlmayer është bashkëpunëtor i Qendrës së Dokumentimit të Programit Aga Khan për Arkitekturë Islame dhe sigurisht mund të konsiderohet ekspert kryesor i artit dhe arkitekturës islame në Kosovë dhe Bosnje. Bashkë me Andrew Herscher, ai ishte autor i një studimi të detajuar të shkatërrimit të trashëgimisë kulturore e në  veçanti të arkitekturës islame në Kosovë, publikuar në vitin 2001 si dhe ka ardhur të dëshmoj disa herë në këtë temë në Gjykatën Ndërkombëtare për ish-Jugosllavi në Hagë ku kam punuar dhjetë vjet. Duke poseduar njohuri të tilla, ai ka dhënë një ndihmë të çmuar në historinë e shumë xhamive të vjetra të Kosovës dhe rrethanat e sakta të shkatërrimit të tyre. Ai gjithashtu na ka pajisur foto-materiale shtesë të cilat ne i kemi përfshirë në këtë publikim.

Qëllimi i këtij vëllimi është të njoftohet opinioni publik për atë që i ka ndodhur arkitekturës islame të Kosovës si një komponent i rëndësishëm i trashëgimisë kulturore të vendit. Pjesa më e madhe e dëmeve janë të pariparueshme por disa ndërtesa sigurisht që mund të rimëkemben nëse arrihet të sigurohen fondet e nevojshme. Në të vërtetë, shumë xhami tashmë janë rinovuar në mënyrë adekuate dhe i janë kthyer aktivitetit. Qëllimi dytësor i këtij libri është që të njihet më mirë edhe vetë Kosova në arenën ndërkombëtare. Lidhur me këtë, do të doja të theksoj se shumë më shumë duhet të bëhet, në publikimin e librave, në prezantimet në internet, në spektrin e turizmit dhe shkëmbimit kulturor, për të bërë Kosovën, zemrën e Ballkanit, më mirë të njohur dhe më mirë të kuptuar në Europë dhe botë.

 

Faleminderit për vëmendjen,

27 Maj 2014, Prishtinë

Në vazhdim të arsyetimit të Prof. dr. Vedat Shehut

08/11/2014 Lini një koment

Prof. dr. Eshref YMERI

 

NË VAZHDIM TË ARSYETIMIT TË PROF. DR. VEDAT SHEHUT

Eshref Ymeri

Eshref Ymeri

Ditën e shtunë, më 14 qershor, prof. Nexhmedin Spahiu kishte botuar në internet njoftimin e mëposhtëm, të cilin po e riprodhoj saktësisht sipas origjinalit:

“Te enjten (19 qershor) ne ora 12.00 ne Sheshin 21 behet promovimi i librit tim te 8-te te sapo dale nga shtypi: FOSHNJERIA E KOMBIT KOSOVAR.

Ftoj miqte dhe dashamiret e mi te vijne ne kete promovim, t’i diskutojme shume gjera se bashku. Ne promovim do te jene shumica e ambasadoreve te akredituar ne Kosove. Ndonjeri prej tyre do te flase per kombin e sapolindur Kosovar.

juaji

Nexhmedin SPAHIU

cel: +377  44 147596”

 

Kurse sot, më 21 qershor, profesori i nderuar dhe intelektuali i shquar Vedat Shehu, kishte botuar në internet reagimin e mëposhtëm ndaj njoftimit të prof. Nexhmedin Spahiut:

“I dashur dhe i nderuar studiues Nexhmedin Spahiu,

Mos ndoshta ngatërrohet termi “komb foshnjor” me termin “shtet foshnjor”? Kombi është rrjedhojë natyrore dhe gjenetike e zhvillimit të një njësie shoqërore në një territor të caktuar. Shteti në vetvete është administrim i pushtetshëm i një territori me një apo më shumë njësi gjenetikisht kompakte. Pra, duhet thënë “shteti foshnjor i Kosovës”, konformë përcaktimit të Ahtisaarit, si shtet polietnik , shumëkombësh.

Të fala shqiptarisht.

Vedat Shehu”

 

Më poshtë unë kam bërë disa sqarime se çfarë fshihet pas termit të prof. Spahiut “komb foshnjor kosovar”, duke e vazhduar më tej arsyetimin shumë të drejtë të Prof. dr. Vedat Shehut.

Profesor Nexhmedin Spahiu nuk e ka fjalën absolutisht për “shtet foshnjor kosovar”. Ai e ka fjalën pikërisht për “komb foshnjor kosovar”. Dhe me këtë shprehje ai kërkon t’i imponohet mbarë opinionit publik shqiptar se ka bërë “shpikjen më të madhe” në historinë e njerëzimit, “ka shpikur kombin kosovar”. Ky “kombi kosovar”, tani është duke u nanurisur në “shpërgënjtë” e profesor Spahiut, sepse sapo ka lindur nga imagjinata e tij dhe pritet të mëkëmbet dhe të hedhë shtat. Domosdo që këtij “kombi foshnjor kosovar” i duhet edhe një gjuhë e re, në të cilën do të mund të belbëzojë. Dhe kjo gjuhë e re, sipas një aradhe intelektualësh nga Prishtina që përbëjnë taborrin e argatëve të kollarisur të Serbisë në Kosovë, do të na qenka “kosovarishtja” që nuk do të na paskej asgjë të përbashkët me gjuhën e njësuar shqipe të mbarë kombit shqiptar në Evropën Juglindore. Ideja e krijimit të “kombit kosovar” ka kohë që qarkullon në radhët e ca intelektualëve trumykur të Prishtinës, të cilët janë vënë kokë e këmbë në shërbim të grekosllavizmit, me të vetmin qëllim që të mos i tunden themelet veprës kriminale të Konferencës famëkeqe të Londrës në copëtimin e trojeve etnike shqiptare. Prof. Spahiu dhe bashkëmendimtarët e tij, si mercenarë të Serbisë që janë, me “kontributin e shquar” që po japin për “krijimin e kombit foshnjor kosovar” dhe të “gjuhës kosovarishte”, janë rreshtuar në të njëjtën barrikadë me ca të ashtuquajtur ndërakademikë në Prishtinë dhe në Tiranë që po rreken të përmbysin normën e njësuar të gjuhës shqipe dhe të nxisin lulëzimin e dialekteve. Ky është një shërbim shumë i madh që këta intelektualë-mercenarë po i bëjnë grekosllavizmit dhe konkretisht trekëndëshit Athinë-Beogradë-Moskë, qëllimi mbinjëshekullor i të cilit ka qënë: që trojet tona etnike të mos bashkohen kurrë, që kombi shqiptar të vazhdojë të zvarritet barkas dhe të mos ngrihet kurrë më këmbë. Dhe ilaçi më i mirë për arritjen e një objektivi të tillë është përçarja sa më e thellë e kombit shqiptar. Mëgjithatë, unë kam bindjen e plotë se ribashkimi i trojeve tona etnike është një domosdoshëri historike, është një proces që nuk mund të ndalet dot, që dikur do të jetësohet në praktikë dhe vepra e mercenarëve të grekosllavizmit me siguri që do të përfundojnë në koshin e mbeturinave të historisë.

Ndiqe

Merreni çdo postim të ri drejt e te email-et tuaja.

Bashkojuni 68 ndjekësve të tjerë

Këtë e pëlqejnë %d bloguesa: