Tre plagët e Blushit dhe shtatë hënat e Shqipërisë

17/04/2014 Lini një koment

Vehap KOLA

 

TRE PLAGËT E BLUSHIT DHE SHTATË HËNAT E SHQIPËRISË

Vehap Kola

Vehap Kola

Në vitin 1924, intelektuali dhe kleriku i madh shqiptar Hafiz Ali Korça shkroi esenë e tij të mirënjohur “7 Ëndërrat e Shqipërisë” që në vitin 1944 do ta zgjeronte në një libër me të njëjtin titull. Edhe Hafizi e shihte me frikë të ardhmen e vendit, ndaj vendosi t’ua bënte dhuratë deputetëve të asaj kohe, që kishin marrë udhën e ujqërve që nuk të çonte në Qabe, por të qorrollepste nëpër shkretëtirë. Ankthi më i madh i Hafizit ishte bolshevizmi. Këtë ankth-mynxyrë ai e dëshmoi edhe njëherë kur shkroi veprën tjetër të madhe të tij “Bolshevizma a Çkatërrimi i Njerëzimit”, duke i bërë zbulesë katrahurës ku mund ta theqafte shoqërinë shqiptare skenari i ardhjes së mundshme të komunistëve në pushtet. Komunistët erdhën në pushtet dhe fatkeqësisht ëndrra më marrafrymëse e Hafizit u bë e vërtetë. Kuçedra që digjte ç’kishte rrotull dhe që rrekej përdhunisht të ngadhënjente mbi të tjerët i shkaktoi Shqipërisë jo pak, por 3 plagë të thella, që zor se mund t’i mbyllin shekujt: turrja verilindore drejt Moskovit, rindarja e Kosovës dhe sheshimi i strukturave sociale.

Janë pikërisht këto tre gjëndrra-zhgjëndrra lebetitëse, të cilat aktivizohen saherë në trupin e sëmurë të kombit shqiptar futet thika e helmuar e bolshevizmit. Në një situatë të tillë gjendet Shqipëria sot. Ish-Partia e Punës është ngjitur në pushtet me një votë të gjerë popullore dhe ka rrokur skeptrin e rindërtimit të shtetit dhe shoqërisë nën logon e Rilindjes. E përdhunshme dhe urrejtëse, natyra bolshevike e Rilindjes është shumë flagrante. U desh vetëm një hop majtist që politikani i majtë Ben Blushi të botonte traktatin e tij “Hëna e Shqipërisë”. Me synimin të parathotë Shqipërinë e pas 100 apo 200 viteve, rilindasi Blushi shpall një garë me rilindësin Sami Frashëri. I zënë në panik për mundësinë e dështimit të atyre tre projekteve bazë të marksizmit shqiptar, autori është vënë në punë për të sugjeruar një trajektore vetëpërmbushëse të profecive të tij.

Turrja verilindore drejt Moskovit ka 22 vite që është ndërprerë nga një zvarritje e sforcuar e shqiptarëve drejt Europës. Natyrisht, për autorin, kjo zvarritje është aq sizifiane sa ç’është orientale Shqipëria. Po për ç’arsye është Shqipëria orientale? Për fetarizmin politik dhe pabarazinë. Ja ky, bash ky, është pistili revolucionar i Blushit, ku pjalmohen idetë e tij të majta me dashurinë për Moskovin. Sekularizmi teorik i implementuar përmes asgjësimit të fesë edhe në sferën individuale nuk ka mjaftuar për çrrënjosjen e gjallnisë shpirtërore tek shqiptarët. Lufta me Zotin duhet të vazhdojë – mëton libërshkruesi – sigurisht, e sofistikuar me nocione, në dukje demokratike dhe plurale. Frymëzimi erdoganian, kërcënimi gylenist dhe politicizimi i Islamit janë thjesht disa cytje tinzare për myslimanët naivë, që mund të jenë inkurajuar nga konsiderata për perspektivën politike të këtij komuniteti. Politika religjioze është një kërcënim për bashkëjetesën fetare dhe një skenar i pamundur në Shqipëri. Është në misionin përçarës të së majtës dhe majtistëve shqiptarë që të ngjizin çdo ide të konfliktit me baza fetare, krahinore, ideologjike dhe sociale. Myslimanët shqiptarë e kanë të qartë tashmë vizionin e tyre për Shqipërinë dhe ai është: Shqipëria një vend i mirëqenë dhe i radhitur në krah të atyre që kanë ndihmuar ekzistencën e shtetit tonë, pra SHBA-ve dhe BE-së. Ndryshimi i kësaj kahjeje përnga Rusia, ëndrra në sirtar e majtistëve si Blushi, është tërësisht antikombëtar, një dhéshitje e njohur e internacionalistëve komunistë, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në Europë e Amerikë.

Bashkimi i Kosovës me Shqipërinë është sot një mundësi reale dhe më e afërt se kurrë. Nacionaliste apo jo kjo deklaratë, komunistët e treguan me sa dashuri e shihnin këtë mundësi, kur e krisën ashtin e kombit në konferencën e Bujanit. Paniku që zë të majtën shqiptare nga opsioni i bashkimit me Kosovën nuk është thjesht elektoral. Ai është gjenetik. Është në palcën ideologjike të saj. Lufta e brigadave partizane ne Kosovë kundër shqiptarëve atje dhe masakra e Tivarit formësuan skeletin politik të komunistëve dhe vazhdojnë të ushqejnë qëndrimin e ashpër kundër çdo mundësie bashkimi.

Një ndër dëmet më të mëdha që i ka bërë diktatura komuniste Shqipërisë është shkatërrimi i konfigurimit social dhe sheshimi i çdo qelize të autoritetit në vend. Zhdukja e pronës private, shtetëzimi i ekonomisë, asgjësimi i autoritetit fetar dhe shpërbërja e familjes krijoi një kamp të madh përqëndrimi dhe maksimizoi mundësitë e skllavërimit dhe kontrollit nga shteti. Në emër të Barazisë Jakobine, diktatura qëllimisht i la shqiptarët pa lidership, që të endeshin si çifuti në shkretëtirë për 45 vite. Vetëm në atë derexhe, Shqipëria nuk do të ishte e aftë ta kundërshtonte dhe t’i rezistonte regjimit komunist. Po ç’barazi e brengos Blushin: ajo e shqiptarëve apo ajo e grupit të tij parlamentar? Me të drejtë, pabarazia e atij rendi rrezikon ta lerë pa parti.

Libri i Blushit “Hëna e Shqipërisë” orvatet t’u imponojë shqiptarëve parimet komuniste si vlera universale dhe t’i frikësojë nga statusi i zhvillimeve të deritanishme. Larushia socio-ekonomike përkeqësohet qëllimisht duke e shëmbëllyer me pabarazinë (lexo: padrejtësinë dhe shtypjen) dhe duke diktuar inversen e saj, barazinë, si synim të dëshirueshëm dhe moral. Askund nuk paraqet ndonjë shqetësim Blushi për krizën morale të shoqërisë shqiptare, që është vërtet një errësirë ku vendin e krodhi ai deformim shpirtëror-etik i komunizmit dhe prej nga nuk po del dot edhe pas 23 vitesh. Pragmatizmi dhe relativizmi moral kanë shërbyer si vatra të qelbëzuara në trupin social shqiptar për t’u shfrytëzuar nga çdo sulm majtist që, prej së andejmi, të rrëmbejë frerët e fuqisë dhe pushtetit. Por kjo nuk është plaga e tij. Kjo është preja e tij. Ky është altari i tij. Plagët e tij janë të qarta dhe të kuqe. Edhe ëndrrat e tij janë të njohura, të parashikuara dhe të interpretuara me kohë. Shqipëria ka ëndrrat e saj. Sepse fle gjatë. Nuk i ka ikur gjumi Shqipërisë, që të mbesë në shpresë të ëndrrave-plagë të tij.

 

Burimi: http://www.e-zani.com/2014/04/08/tre-plaget-e-blushit-dhe-shtate-henat-e-shqiperise/

Antiturqizmi, maskë e antishqiptarizmit të serbo-rusofilisë

16/04/2014 Lini një koment

Abdi BALETA

 

ANTITURQIZMI, MASKË E ANTISHQIPTARIZMIT TË SERBO-RUSOFILISË

Abdi Baleta

Abdi Baleta

Tani vemi re fare mirë se është përsëri acari rus që vërshon drejt Ballkanit si në kohën e luftrave kundër Perandorisë Osmane që të ngrijë edhe një herë zgjidhjen e çështjes së Kosovës, të çështjes kombëtare shqiptare në tërësi. Këtë ka bërë Rusia Cariste në kohën kur ishin krijuar Pashallëqet e Mëdha shqiptare dhe shqiptarët ishin më afër krijimit të shtetit të tyre, para shteteve serbe e greke në Ballkan.

Këtë ngrirje solli Rusia për çështjen shqiptare edhe në kohën e “Kongresit të Berlinit”, kur duhej njohur kombi shqiptar në Europë dhe duheshin bashkuar në një të katër vilajetet shqiptare, në rrethanat e dobësimit të Perandorisë Osmane. Të njëjtën gjë bëri Rusia kur duhej njohur shteti i pavarur kombëtar shqiptar në vitet 1912- 13, kur duhej zbatuar parimi i vetëvendosjes së popujve edhe për shqiptarët në Ballkan pas LDB. Të njëjtën gjë kërkon të bëjë edhe së fundmi, në kohën kur duhet njohur pavarësia e shtetit sovran shqiptar të Kosovës. Më 9, 10 dhe 11 Janar 2008 në gazetën “Republika” është botuar studimi i Pr. Eshref Ymerit mbi politikat e veprimtarinë e tërbuar armiqsore shumëshekullore të armikes së betuar të shqiptarëve, Rusisë. Analiza që bëhet në këtë studim i jep lexuesit e opinionit publik shqiptar(madje dhe politikanëve e intelektualëve që dëshirojnë) një udhërrëfyes publicistik për të kuptuar edhe më mirë materialin e gjërë faktik që përmban libri i Shaqir Vukajt “Kosova dhe Rusia”. Kurse shkrime si ai i Engjël Koliqit, ai i Gjetë Kolës dhe i disa të tjerëve janë në frymë e kahje krejt të kundërt, shkojnë në vazhdën e rrymës që njihet prej kohësh si serbo-rusofile.

Këta shkrime duken të ndikuar nga demagogjia e Beogradit dhe e Moskës, posaçërisht nga intervista e ambasadorit të Rusisë në Tiranë, zotëri Prishepovit, botuar në gazetën “Shqip” më 23 Dhjetor 2006, në të cilën jepej si verdikt i prerë se nuk mund të ketë zgjidhje tjetër për Kosovën veç asaj që do të pëlqejë edhe Beogradi dhe çështja e Kosovës nuk duhet lidhur me marrëdhëniet e Rusisë e të Shqipërisë, pasi këto marrëdhënie duhet të vështrohen vetëm në prizmin e “miqësisë së popujve”.

Nuk ka si të mos bjerë në sy për keq kur dhe autorë shumë të pranishëm në botimet e në publicistikën shqiptare, me studime e shkrime që shpesh kanë mjaft peshë, si Pr. Hulusi Hako, që shpalos dhe mendime për patriotizmin që duhet të kenë shqiptarët, pikërisht në këtë kohë e gjen me vend të derdhë nostalgjitë e tij për kohën e shkuar si student në Rusi, madje të kapërcejë masën duke shpërfaqur e reklamuar me krenari rusofilinë e tij. Në pjesën e serialit nostalgjik “Ditari i Moskës” (të cilën autori e përmend dhe me termat “Moska ime”) të botuar më 13 Dhjetor 2007 në “Telegraf” autori ka shkruan: “U mbushën plot 50 vjet që kur jam ndarë nga Moska! Nostalgjia veçse është shtuar… kujtimet e atyre viteve nuk janë thjesht një moment përjetimesh turistike… por u bënë vizioni më dimensional për të qenë i dobishëm për Atdheun tim”. Nuk do t’i jepja vetes të drejtën të shprehesha për këto ndjesi të autorit, po të mbeteshin ato thjesht vetanake të Antiturqizmi, Te tij, edhe pse unë si ish-student në Rusi, në Moskë, në Institutin e Marrëdhënieve Ndërkombëtare ( Diplomacisë) nuk kam përjetuar kurrë ndjesi të ngjashme dhe nuk kam asnjë nostalgji për ato dy vitet që kalova atje midis rusëve, ndonëse kam kujtime të mira nga shkolla, nga bashkëstudentët. Por autori i “Ditarit të Moskës” ka shkuar më tej, ka hyrë në terren me interes publik, ku na takon të gjithëve të ngulim belin e lopatën për të shkulur barërat e këqija dhe për të kultivuar bimësi shqiptare; ka hyrë në terrenin e vlerësimit politiko-diplomatik të marrëdhënieve shqiptaro-ruse, madje me një qasje që përputhet shumë me intervistën e para një viti të ambasadorit rus në Tiranë.

Unë kam reaguar ndaj asaj interviste të ambasadorit rus nëpërmjet një “kartoline të hapur” për vitin e ri, sepse dhe intervista ishte si një mesazh drejtuar shqiptarëve në vigjilje të vitit të ri 2007. Shkrimi “S novim godom-gëzuar vitin e ri” është botuar në “Rimëkëmbja” më 26 Dhjetor 2006. Në mënyrë të veçantë theksoja së është e natyrshme dhe e domosdoshme për shqiptarët (pavarësisht si mendojnë e veprojnë pushtetarët e tyre) që në vartësi të qëndrimit të Rusisë për çështjen e Kosovës shqiptarët të ndërtojnë marrëdhënieve ruso-shqiptare. Këto marrëdhënie duhen parë siç janë në realitet, si marrëdhënie midis shteteve e qeverive dhe jo sipas tezës së rreme demagogjike sovjeto-komuniste për “miqësinë e popujve”, që na e kishin trumbetuar deri në mërzi në vitet e shkollimit në Moskë dhe që në fakt asnjëherë nuk ka gjetur zbatim konkret për shqiptarët, kur bënin miqësira të mëdha me jugosllavët, rusët, kinezët, apo kur themi të njëjtën gjë me grekët tani. Mund të themi se vetëm marrëdhëniet me Turqinë kanë në bazë të tyre edhe miqësi popujsh. Por disa janë të prirur t’i trajtojnë si armiqësore pikërisht këto marrëdhënie.

Prof. Hako ka shkruar: “Kanë hyrë në pasurinë time edhe rusofonia edhe rusofilia”. Kuptohet se rusofonia ka hyrë në pasurinë e të gjithë shqiptarëve që kanë studiuar në Rusi, apo që mësuan gjuhën ruse në Shqipëri. Kurse me rusofilinë puna qëndron krejt ndryshe. Ajo nuk duhet të hyjë tek asnjë shqiptar, qoftë dhe tek ata që kanë studiuar në Rusi dhe nuk nxjerrin dot nga vetja nostalgjitë për atë vend. Rusofonia dhe rusofilia janë e duhen trajtuar si dy gjëra të ndryshme.

Rusofonia është thjesht fakt jete. Rusofilia është ndjesi, madje politikë e mirëfilltë e vetëdijshme. “Filitë politike” kanë implikime politike për individin dhe shoqërinë e vendin që i përket individi. Këtë e di dhe profesori që ka shkruar “Ditarin e Moskës” me nostalgji, sepse është munduar që ta përligjë rusofilinë e tij me një argument të shpëlarë fund e krye demagogjik : “Se Putinët venë e shkojnë, pavarësinë e Kosovës shqiptarët do ta gëzojnë, por dashurinë e veçantë të popullit rus për ne, edhe ndihmesat as i harrojmë , as i ngatërrojmë me putinarinë e llavrovshmërinë! Se tek logjika e hekurt e jetës, drejtësia dhe dashuria e popujve dhe e njerëzve të thjeshtë në fund të fundit do të thyejnë turinjt gjithë politikat e vogla dashakeqe në qoftë se njerëzimi do të hyjë vërtetë në erën e demokracisë”.

Ndaj mendimeve të tilla nuk mund të qëndroja pa reaguar për dy arsye: 1-Për arsyen e përmendur më lart se jam bërë palë, qysh në Dhjetor të vitit 2006, në debatin se a mund dhe a duhet të vështrohen marrëdhëniet shqiptaro-ruse sëpari e kryesisht nga këndvështrimi i “miqësisë së popujve”

2- Për arsyen parimore e politike se nuk pajtohem dot me prirjet që midis shqiptarëve të kultivohet rusofili në kohën kur Rusia dhe rusët po bëjnë një veprimtari tejet armiqësore ndaj shqiptarëve ( siç e kanë vërtetuar kohët fundit edhe Shaqir Vukaj me libër prej qindra faqesh dhe Eshref Ymeri më një shkrim të kondensuar publicistik).
Mund të shtoj dhe një shkas të tretë për këtë reagim: zotëri Hako si Kryetar i Shoqatës Atdhetare për Identitet dhe Bashkim Kombëtar ka marrë fjalën përshëndetëse dhe ka përgëzuar “manifestimin madhështor… Vlora Heroike valëvit flamurin e Pavarësisë së Kosovës”, ku ndër të tjera,(sipas gazetës “Ndryshe” të datës 13 Dhjetor 2007) ka thënë: “Ka ardhur koha të rimarrim atë që na përket, zemrën e shpirtin tonë Kosovën, sepse ndryshe trupi nuk ka jetë. Europa është e jona dhe ne jemi Europa”. Kjo është thënie e bukur. Por nuk kemi si të mos vëmë re një kontradiktë të madhe ideore dhe politike. Rusia, jo vetëm politikanët , por edhe opinioni publik rus janë kundër bashkimit të shqiptarëve. Kurse zotëri Hako pretendon se identiteti shqiptar dhe bashkimi kombëtar shqiptar mund t’u bëkan duke kultivuar, ushqyer e reklamuar rusofilinë midis shqiptarëve.
Kjo nuk shkon, ose njëra, ose tjetra. Rusofilia nuk të ndihmon të ruash identitetin e të bësh bashkimin kombëtar shqiptar, por të tërheq drejt një qëndrimi kobtar për këtë identitet e këtë bashkim. Kush të dojë le ta besojë, kush të dojë të mos besojë, por unë kam bindjen se faktet që i kemi ditur dhe ato që kanë renditur tani vonë Vukaj dhe Ymeri këtë na mësojnë. Ai arsyetimi se Putinët e Llavrovët vinë e shkojnë që e ka bërë Hako si argumentin kryesor për të besuar tek miqësia e popujve shqiptaro-ruse nuk pi ujë fare, sepse kjo miqësi nuk ka ekzistuar ndonjë herë dhe as që mund të krijohet përderisa gjithë sunduesit, politikanët, qeveritarët, intelektualët e Rusisë në opinionin publik, tek njerëzit e thjeshtë rusë, kanë përçuar e përçojnë vetëm shovinizëm, përbuzje, mllefe e urrejtje për shqiptarët. Është e vërtetë se Jelcinët, Putinët, Ivanovët, Llavrovët, Medvedievët do të shkojnë e të vinë në Rusi, siç kanë ardhur e kanë shkuar në shekuj carë, bojarë, gjeneralë, admiralë, hierarkë komunistë.

Por këtu qëndron dhe keqja më e madhe se gjithmonë, të paktën gjatë 3 shekujve të fundit, në drejtimin e Rusisë e të rusve kanë ardhur pa anjë përjashtim komandues e drejtues që ndaj shqiptarëve kanë treguar vetëm armiqësi. Kështu ka ndodhur edhe kur Carë të Rusisë ishin burra, edhe kur ishin gra; edhe kur në krye të Rusisë ishte një careshë gjermane (Jekaterina II) edhe kur padron i Kremlinit bëhej një gjeorgjian (Josif Stalini); edhe kur ministri i jashtëm quhej Sazonov, Litvinov, Molotov edhe kur quhej Shevarnaxe (gjeorgjian); edhe kur poste të tjera me rëndësi i mbanin rusë, edhe kur titullarët e ndihmësit kryesorë ishin çifutë, armenë, gjeorgjianë, polakë, balltikas, dikur më herët dhe ndonjë arvanitas nga Greqia (Kapodistria). Ajo “miqësia e popujve” që do të frymëzoka një ditë rusët ndaj shqiptarëve do të vijë për “Bajramin rus” (kalendat greke) që e përmend Eshref Ymeri dhe që vetë Hulusi Hako e ka bërë me një ekuivalent kushtëzues shqiptar “në qoftë se njerëzimi do të hyjë në rrugën e demokracisë”. Kurse populli e ka thënë me kohë më thjeshtë “prit gomar të mbijë bar”, që duhet kuptuar në këtë rast “prit shqiptar sa të ngrenë rusët kopshtin e miqësisë për ty”.

Po ç’e do se rusët vazhdojnë të edukohen më shumë me Tolstoin, i cilingushëllimin e heroit të tij të dhëmbshur, Vronskit (në romanin Ana Karenina), e ka lidhur me nisjen e tij “heroike” për të ndihmuar serbët në luftën kundër osmanëve.
Shumë rusë në vitin 1999, siç dëshmon Shaqir Vukaj, ndiqnin shembullin e Vronskit, regjistroheshin vullnetarë për të masakruar bashkë me serbët shqiptarët në Kosovë. Është mirë që “Vlora heroike e ka valëvitur flamurin e pavarësisë së Kosvës” në dhjetor 2007, se kështu bëhet një hap për të shlyer kujtimet e këqija që na kanë mbetur nga tundja e tre gishtave serbçe në Sheshin e Flamurit në Vlorë në pranverën e vitit 1997, kur serbët kishin nisur valën e madhe të gjenocidit në Kosovën.
Do të bënin mirë edhe nostalgjikët për Rusinë që ta flaknin rusofilinë dhe të mbeteshin tek shqiptarizmi. Do të bënin mirë t’u largoheshin marrëzisë ata shqiptarë që pa pushim mallkojnë e fajsojnë Perandorinë Osmane për gjithë vështirësitë që provojnë shqiptarët brenda trojeve e shoqërive të tyre dhe në marrëdhëiet ndërkombëtare edhe 100 vjet pas shpërbërjes së saj. Me (a) logjikën e tyre të çuditëshme njerëz të tillë ka të ngjarë të fajsojnë ndonjë ditë Sulltanin edhe për aksidentet e rëndë që ndodhin në furrnaltat e shfrytëzuara nga kompania turke “Kurum” në kombinatin metalurgjik kinezo-shqiptar në Elbasan.

Antiturqizmi sado të mbështetet me propagandë nuk maskon dot armiqësinë serbo-ruse ndaj shqiptarëve, as e përligj rusofilinë e serbofilinë midis shqiptarëve. Cilatdo të kenë qenë marrëdhëniet shqiptaro-osmane në kohën e Perandorisë 600-vjeçare të Sulltanëve, Turqia e re, që nisi jetën si shtet kombëtar në vitet 1920, doli si mike e madhe e shqiptarëve dhe e Shqipërisë. Duan apo nuk duan disa shqiptarë të trullosur nga antiosmanizmi e antimyslimanizmi, Turqia e re dhe kombi i sotëm turk e kanë dëshmuar veten si miqtë më të sinqertë të shqiptarëve gjatë gjithë kohës. Edhe sot Turqia është i vetmi vend që dyert i saj i mban të hapura me dashamiërsi për shqiptarët, i vetmi vend ku po të thuash se je shqiptar (arnaut) rrethohesh menjëherë me kujdes e dashuri, i vetmi shtet që nuk mendon si të izolojë shqiptarët e zakonshëm në botë. Dhe pikërisht me këtë vend duan t’i armiqësojnë shqiptarët njerëzit që u japin “këshilla Djalli” në shkrime si ai mbi “borxhet historike të Turqisë ndaj Kosovës”. Pikërisht këtij shteti e kombi i dërgojnë herë pas here mesazhe provokuese disa shqiptarë që duan të njollosin në sytë e turqëve gjithë shqiptarët e tjerë si “mosmirënjohës” ndaj mikut, që të kënaqen hasmit e shqiptarëve.

Islami, shqiptarët dhe feja e të parëve tanë

15/04/2014 Lini një koment

Qemal STAFA

 

ISLAMI, SHQIPTARËT DHE FEJA E TË PARËVE TANË

Qemal Stafa

Qemal Stafa

Temë diskutabile mes akademikëve, intelektualëve, historianëve apo popullatës së thjeshtë, është edhe çështja e ardhjes së Islamit në trojet tona. Na quajnë tradhëtorë, ne kemi lënë fenë e të parëve dhe se Islamin e pranuam ngaqë ishim të detyruar nga dhuna e skajshme.
Duke hulumtuar në arkivat e historisë gjeta shumë fakte të ndryshme të cilat shpresoj se do ju servojnë si argument në debatet e ardhëshme.
Fillimisht, shqiptarët jemi pasardhës të pellazgëve dhe ilirëve. Pos gjuhës dhe kulturës unike që trashëguam nga ato, na lidhin edhe shumë fakte të tjera historike.
‘’…Gjatë kohës së depërtimeve romake, në trojet iliro-shqiptare dhe vendosjes së tyre në këto troje, ilirët shtriheshin në Shqipërinë e sotme, në Dardani (Kosovë), Serbinë Jugore, në krahinat perëndimore të Maqedonisë së sotme¹ (gjë që vërteton se ne shqiptarët si pasardhës të tyre, shtrihemi ende në këto troje etnike), dhe se ata ishin politeistë…’’²
Me këtë fakt, na bëhet e kjartë se ‘’feja e të parëve’’, apo më mirë thënë ilirët aso kohe ishin pagan si shumë popuj tjerë mbarë botën.
Me ardhjen e romakëve në Ballkan, gjatë sundimit të tyre, ndryshuan shumë gjëra në sistemin e jetës, mes tjerash edhe fenë.
‘’…politeizmi ilir filloi të i’a lëshojë vendin kristianizmit, që me Ediktin e Milanos, në vitin 313 e cila u shpall fe zyrtare, institucionale, shtetërore…’’³

Saipërket thirrjes, apo pranimit të fesë nga këndvështrimi biblik, është i tmershëm fakti, ngaqë në ‘’Beslidhjen e re’’ gjejmë fjalë nga të cilat pësuan shumë artistë shkenctarë e njerëz të dijshëm gjatë periudhë së zymtë mesjetare europiane. Mes të tjerave në shkrimet biblike thuhet:
‘’…E kush më pranon mua, e pranon atë që më dërgoi mua…’’ (Luka, 9:48)
‘’…Kush më përbuzë mua, e përbuz atë që më dërgoi mua..’’ (Luka, 10:16)
Saipërket atyre që mohojnë, apo kundërshtojnë fenë krishtere, në tekstet ungjëllore thuhet:
‘’…Kush nuk është me mua, është kundër meje, dhe kush nuk mbledh me mua, shkapërderdh…’’ (Mateu,12:30)

Me shkatërimin e perandorisë romake dhe ardhjen e sllavëve në Ballkan ndryshoi edhe sistemi jetësor, njëashtu edhe feja e popullatës vendase nga katolike në atë ortodokse. Kjo u arrit njëlloj sikurse pushtuesit e mëparshëm, me legjistlativën cariste, si nen të posaçëm për konvertimin e popullatës vendase si dhe masat ndëshkuese për ato që refuzonin. Konvertimi i të gjithë ”të pafeve” duhej zbatuar detyrimisht: ”…edhe neni #6 i kodit të Car Dushanit (1336-1356) parashikonte që ”autoritetet duhet të përpiqen t’i konvertojnë të gjithë të tillët në fenë e vërtetë. Nëse një i tillë nuk dëshiron të konvertohet, ai do të dënohet me vdekje… Pasuria e të gjithë të tillëve do të konfiskohet…”
Nga këto të dhëna historike, shohim se ardhja e rrymave fetare krishtere u vendos me dhunë dhe detyrim, duke mos u zgjatur me faktet e konvertimeve tjera të dhunshme të cilat shënon historia ndër shekuj.
Duke shikuar nga këndvështrimi Islam, fillimisht do ta përmend ajetin Kur’anor, ku All-llahu i Gjithdijshëm në Kur’anin Famëlartë na drejtohet me porositë hyjnore:
‘’ Në fe nuk ka dhunë. Është sqaruar e vërteta nga e kota. E kush nuk i beson të pavërtetat e i beson All-llahut, ai është kapur për lidhjen më të fortë, e cila nuk ka këputje. All-llahu është Dëgjues i Dijshëm.’’ (Kur’an 2,256)
Me këto porosi, nënkuptojmë se Islami është fe e paqes, e cila nuk imponohet me dhunë.

Më pas etika Islame, mbështet njëashtu në fjalët hyjnore të Kur’anit Famëlartë, ku All-llahu i Gjithdijshëm na drejtohet:
1. Thuaj: “O ju jobesimtarë!
2. Unë nuk adhuroj atë që ju e adhuroni!
3. As ju nuk jeni adhurues të Atij që unë e adhuroj!
4. Dhe unë kurrë nuk do të jem adhurues i asaj që ju adhuroni!
5. Por edhe ju nuk do të jeni adhurues të Atij që unë e adhuroj!
6. Ju keni fenë tuaj (që i përmbaheni), e unë kam fenë time (që i përmbahem)!
(Kur’an 109,1-6)

Me këtë, tanimë na bëhet më se e kjartë thirja në Islam, si dhe qëndrimi ndaj atyre që nuk besojnë All-llahun e Madhëruar. Andaj çdo akt dhe vepër tjetër e dhunshme, nuk ka të bëj me Islamin dhe etikën myslimane. Saipërket Islamit dhe rrolit në trojet tona, do t’i referohem sërish burimeve historike dhe shkrimeve nga poet të njohur shqiptarë. Siç e ceka edhe më lartë, shumica e Islamofobëve na akuzojnë se jemi tradhëtorë të fesë (tezë e cila u hodh poshtë).
Megjithatë, faktet e burimeve krishtere thonë ndryshe: ”…s’janë vallë muslimanët shqiptarë që mbajtën në këmbë gjer më sot ato zakone të të vjetërve tanë që çuditën botën…? Të mos ishin këta ‘tradhtarë’ të fesë, si dhe mëmëdheut, Shqipëria nuk do të ishte aq e madhe sa është sot, do të ishte përgjysmë, një e katërta, nga shkaku i Shqevet… Myslimanët shqiptarë i vunë frenë përhapjes së detit shqah…myslimanët e sotëm janë ata që i apin Epirit karakter shqiptarë.” 4
Shqiptarët gjithashtu njihen për trimërinë e tyre, ardhja e Islamit vetëmse përmbushi dinjitetin tonë. Mes shkrimeve të Sami Frashërit kolosit tonë, ai thotë: ”…Ata janë si barinj delesh. Feja e tyre e sotme nuk i shtyn në luftë, trimëri apo qytetërim, kështu që nëse e pranojnë Islamin dhe ndjekin fenë që i urdhëron për luftë e i përgëzon dëshmorët që vdesin për fe e atdhe, atëherë kush mund të mbrohet prej tyre?…”[5]
Si fakt të fundit, do të sjell një thënie, e cila është e njohur në mesin tonë. Bëhet fjalë për Faik Konicën, shkrimtarë i njohur shqiptarë, i cili dëshmon se në mbrojtjen e identitetit tonë kombëtarë faktorë i rëndësishëm ishte pikërisht konfesioni Islam : ‘’Po të mos ishte feja Islame, kombi shqiptarë do të ishte më i madh, po nuk do të ishte më shqiptarë’’.

Referenca:

¹ – Bahri Beci, ‘’Marrëdhëniet e hershme shqiptaro-sllave në dritën e të dhënave të dialektologjisë sonë historike’’.
² – Gjerësisht për ilirët shih: Aleksandër Stipevçeviq, ‘’Ilirët, historia – jeta – kultura- simbolet e kultit’’, botimi i II faqe 508, viti 1990 Prishtinë.
³ – Ali Bulaç, ‘’Islam I demokracija, teokracija I totalitarizam’’ Sarajevë-Ljubljanë faqe 74, botuar më 1995.
4 – ”Kalendar kombëtar, mot’i i gjatë, Sofje, 1902, f.61-72
5 – ”Përpjekja e heronjve në përhapjen e Islamit” faqe 32 -Sami Frashëri.

Burimi: http://qemalstafa.net/2014/02/28/islamishqiptaret-dhe-feja-e-te-pareve-tane/

Parvin Etesami

14/04/2014 Lini një koment

PARVIN ETESAMI

Parvin Etesami

Parvin Etesami

Rakhshande Etesami, e njohur ndryshe me emrin Parvin Etesami, është një prej poeteve më të mëdha bashkëkohore. Ajo lindi në muajin Mars të vitit 1906 në qytetin Tabriz. Që në fëmijëri ajo u edukua nga babai i saj dijetar, i cili me botimin e librit të tij (Edukimi i ..) kishte treguar bindjen e tij për edukimin e vajzave.

Në fëmijëri së bashku me babain e saj  u shpërngul në Teheran. Letërsinë arabe dhe atë perse e mësoi pranë tij. Ajo përfitoi shumë edhe nga elita e shkencëtarëve të cilët grumbulloheshin në shtëpinë e babait të saj, dhe mahniteshin nga talenti i jashtëzakonshëm i Parvinës. Në moshën 8-të vjeçare filloi të bënte poezi; ajo ushtronte talentin e saj duke i përshtatur në rimë fjalët e bukura që përkthente i ati  nga libra të huaj(perëndimorë,turqisht dhe arabisht).

Në vitin 1924 ajo përfundoi me sukses kolegjin amerikan të vajzave në Iran, që drejtohej nga Mis Shuler, dhe në ceremoninë e diplomimit mbajti fjalimin me titull “Gruaja dhe historia”.

Në fjalim ajo foli për dhunën që ushtronte burri ndaj shoqes të tij të jetës edhe pse e ka pranë në gëzime dhe në hidhërime. Znj. Mis. Shuler, shprehet kështu në kujtimet e veta për kohët kur Parvin Etesami mësonte në kolegjin amerikan që drejtohej prej saj:

“Parvini ndonëse që në fillim kur erdhi në shkollë kishte shumë njohuri, ajo ishte shumë entuziaste për mësimin e gjërave të reja.”

Znj. Server Mahkameh Mohases , një nga shoqet e saja të ngushta, që  ka shkëmbyer për më shumë se 12 vjet korrespondencë me Parvinin, e kujton atë si një njeri të pastër, me ide të shëndosha, e ndershme, e sjellshme, e dashur.

Parvini merrte pjesë në të gjitha udhëtimet e babait të saj si brenda ashtu edhe jashtë Iranit. Kjo poete e lirë nuk pranoi të bëhej pjesë e oborrit mbretëror duke refuzuar medaljen e Ministrisë Iraniane të Kulturës të asaj kohe.

Parvini u martua me djalin e xhaxhait të saj, në vitin 1934 dhe katër muaj pas aktit të celebrimit shkoi në shtëpinë e burrit  që ndodhej në qytetin Kermanshah (qytet në perëndim të Iranit).

Burri i saj ishte oficer policie, dhe në kohën që ajo u martua me të ai ishte komandanti i policisë për qytetin Kermanshah. Morali policor i tij ra ndesh me shpirtin e butë dhe të lirë të Parvinit. Ajo ishte  rritur në një shtëpi me shpirt letrar,  dhe larg çdo papastërtie, por pas martesës, ajo hyri në një shtëpi ku bëheshin vetëm qejfe dhe dëfrime. Është e natyrshme që këto dy natyra, krejt të kundërta me njëra- tjetrën,  nuk mund të rrinin së bashku për një kohë të gjatë  dhe më në fund kjo martesë përfundoi me ndarje.

Ajo e përballoi me durim dhe gjakftohtësi hidhërimin e humbjes dhe tërë jetën e saj nuk foli asnjë fjalë për ndarjen, madje nuk u ankua asnjëherë.

Në vitin 1935 me ndihmën e të atit u botua vëllimi i parë poetik i Parvin Etesamit.

Parvini punoi për një kohë në bibliotekën  e njërës prej qendrave universitare të Teheranit,, por duke mos lënë pas dore poezinë. Ajo vdiq në moshën 34 vjeçare, në vitin 1941, nga sëmundja e tifos. Ajo u varros në qytetin Kom,( një prej qyteteve fetare të Iranit) pranë varrit të babait të saj të dashur. Në Teheran dhe në krahina të tjera të Iranit, letrarët, poetët , shkrimtarët si gra dhe burra botuan shkrime në shtyp për të; ata organizuan ceremoni përkujtimor për nder të saj. Parvini, po ashtu ,shkroi dhe një epitaf të pikëlluar për gurin e  varrit të saj. Ja teksti i epitafit:

Ky njeri që ka për shtrat dheun e zi,
Është Parvini, ylli shkëlqimtar i letërsisë Ndonëse jeta i kaloi në pikëllim,
Ajo flet me fjalë të ëmbla Folësja e gjithë atyre fjalëve,
Sot lyp Fatihan dhe Jasinin (Lutje për shpirt) Shokët të më kujtojnë, ku ka më mirë,
Zemra pa shok, është zemër e trishtuar Dheu i varrit mbi sy kur të bie, të shkakton tmerr dhe zymtësi,
Guri mbi gjoks, si mal rëndon, çdokush që më shikon, nxjerr mësim Kushdo qofsh, ngado që të vish,
Ta dish, shtëpia e përjetshme është këtu Njeriu sado i fuqishëm dhe i pasur qoftë,
I mjerë është kur të futet në gropë Kur të vijë koha për të ikur,
Nuk ka zgjidhje tjetër, veç dorëzim dhe bindje Është rregull i vjetër i kësaj bote, 
Lindja, vdekja dhe varrimi Lumi ai njeri i cili në këtë botë, plot dhimbje dhe vdekje,
Kënaq zemrat dhe shpirtrat e të tjerëve.

Kategori: Iranologji Etiketa: ,

Janullatosi dekorohet se Shqipëria është vend pa zot

13/04/2014 Lini një koment

Prof. dr. Eshref YMERI

 

JANULLATOSI DEKOROHET SE SHQIPËRIA ËSHTË VEND PA ZOT

Eshref Ymeri

Eshref Ymeri

Në gazetën internetike “Tribuna Shqiptare” të datës 25 janar lexova shkrimin me titull “Shoqata Kombi bashkohet me zërin e protestës kundër dekorimit të Janullatosit”. Është fjala për protestën e Shoqatës “Kombi” Worchester në Massaçusetts. Në atë shkrim, ndër të tjera, thuhej:

“Dekorimi i Janullatosit me titullin “Peace of Honor” nga presidenti i Fordham University në New York zoti Joseph M. McShane S.J. është një provokim i hapur për ndjenjat tona kombëtare sepse është i pamerituar. Shoqata “Kombi” e Worcester, Massaçusetts, nënvizon se kjo ceremoni në New York, në metropolin e Lirisë Amerikane, shënohet pikërisht në prag të 100-vjetorit të masakrave greke në Shqipërinë e Jugut më 1914 kur qeveria dhe ushtria greke martirizuan për vdekje me torturat më çnjerëzore kanibaliste në kishën e Hormovës, Kuqar, Peshtan, Odriçan, Panarit e Grabockë, dogjën vendin në emër të fantazmës Vorio Epir, për të cilin punon hapur edhe kreu i Kishës Ortodokse sot”.

Me këtë rast, shoqata në fjalë, është solidarizuar me zërin e protestës së shoqatave shqiptaro-amerikane në Çikago dhe në Nju Jork.

Po mbushen havash-havash 22 vjet që Janullatosin vazhdojmë ta kemi peshqesh nga krimineli Ramiz Alia, i cili, në fillim të vitit 1991, i dha fjalën kryeministrit grek, Micotaqisit, që Kisha Ortodokse fanoliane të pushtohej nga Janullatosi, koloneli i shërbimit sekret grek (siç e ka quajtur shqiptaro-amerikani Gary Kokalari në një artikull të botuar në gazetën “Shekulli” të datës 6 qershor të vitit 2006, f. 6), me kamillaf dhe me veladon të kishës shoviniste greke. Në projekt-kushtetutën e hedhur në referendum në vitin 1994, Presidenti Berisha pati përfshirë një nen, sipas të cilit krerët e komuniteteve fetare duhet të jenë me gjak dhe me prejardhje shqiptare. Por opozita socialiste e asaj kohe, e cila bëri kauzë me shovinizmin grekomadh, u ngrit peshë më këmbë dhe s’la gur pa lëvizur, e hapi dheun me thonj, vetëm e vetëm që projekt-kushtetuta të rrëzohej. Dhe projekt-kushtetuta u rrëzua. Dhe, për pasojë, Janullatosi i nguli kthetrat përfundimisht në krye të Kishës Ortodokse fanoliane. Pas ardhjes në pushtet në vitin 1997, Partia Socialiste filloi përgatitjet për Projektkushtetutën e re, të cilën e hodhi në referendum në vitin 1998. Në atë projekt-kushtetutë, Partia Socialiste e hoqi nenin e presidentit Berisha për kryetarët e komuniteteve fetare me gjak dhe me prejardhje shqiptare. Partia Demokratike dhe elektorati i saj, e bojkotuan referendumin e projekt-kushtetutës progreke, të aprovuar fillimisht nën rrogoz nga Athina zyrtare. Pra, Partia Socialiste, me kauzën që bëri me shovinizmin grekomadh për shkeljen me këmbë të veprës së Mbretit Ahmet Zogu dhe të Fan Nolit që e pavarësuan kishën tonë ortodokse, duke e shkëputur një herë e mirë nga thonjtë e Patrikanës dhe të kishës shoviniste greke, ka fyer rëndë dhe ka shkelur mbi gjakun e martirëve të ortodoksisë shqiptare, si Papa Kristo Negovani, Naum Veqilharxhi, Koto Hoxhi, Anastas Kullurioti, Petro Nini Luarasi, At Stath Melani etj., që sakrifikuan jetën në mbrojtje të identitetit tonë kombëtar, përballë egërsisë së shtetit shovinist grek dhe të komisarit të tij politik – kishës shoviniste greke.

Pra, për dijeninë e mbarë kombit shqiptar në krejt trojet tona etnike, për dijeninë e rinisë shqiptare në këto troje, për dijeninë e të gjitha familjeve shqiptare që kanë humbur njerëzit e tyre të dashur në përballjen me shovinizmin grekomadh, Janullatosin Shqipëria e ka dhuratë nga Partia Socialiste e Shqipërisë, kur kishte Fatos Nanon në krye.

Shoqatat shqiptaro-amerikane duhen falënderuar ngrohtësisht për protestat që kanë organizuar kundër nderimit të një shovinisti me damkë, siç është Janullatosi, i cili, me bekimin e Partisë Socialiste, na ka poshtëruar veprën e shenjtë të Ahmet Zogut dhe të Fan Nolit. Por, për fatkeqësinë tonë kombëtare, tërë shoqatat ekzistuese në Shqipërinë Londineze, janë bërë shurdhmemece para pushtimit të Kishës Ortodokse fanoliane prej një kleriku të huaj, si shovinisti Janullatos, që vjen nga një shtet tradicionalisht armik i kombit shqiptar, siç ka qenë dhe vazhdon të jetë Greqia, e cila, me hipokrizi, kërkon të na shtiret si një shtet “dashamirës”. “Dashamirësinë” e tij Republika e Shqipërisë e ka parë në qëndrimin që ai ka mbajtur ndaj emigrantëve tanë. Asnjë shoqatë e Shqipërisë Londineze nuk u ngrit peshë më këmbë dhe të protestonte kundër Presidentit Topi, i cili, i zhveshur tërësisht nga ndjenjat e dinjitetit kombëtar, shovinistin Janullatos, me rastin e 80-vjetorit të tij, e dekoroi me urdhrin e lartë të Skënderbeut, duke na fyer rëndë edhe figurën e heroit tonë kombëtar. Kërkesën për anullimin e këtij urdhri e bëri vetëm Aleanca Kuq e Zi.

Klasa politike e Tiranës, për turpin e saj, lejoi ngritjen në Shqipërinë e Jugut të varrezave dhe të memorialeve në nderim të ushtarëve kriminelë grekë. Por në Shqipërinë e Jugut nuk ka asnjë memorial dhe asnjë shtatore të nderim të figurave të shquara të ortodoksisë dhe të atdhetarisë shqiptare që përmenda më lart, nuk ka asnjë memorial në kujtim të masakrave çnjerëzore të andartëve grekë në vitet e Luftës së Parë Botërore dhe të ushtrisë fashiste greke në vitet e Luftës së Dytë Botërore, e cila objektet e kultit me vlera të pazëvendësueshme të kulturës sonë kombëtare, na i pati kthyer në stalla kuajsh.

Partia Komuniste e Enver Hoxhës dhe klasa politike që ka hipur e ka zbritur nga pushteti pas shembjes së sistemit komunist, ka heshtur në mënyrën më paradoksale dhe më të padenjë për Çështjen Çame. Ajo nuk ka dashur të përgatitë me kohë Dosjen Çame dhe ta dorëzonte në Senatin amerikan, në Kongresin amerikan, në Departamentin e Shtetit dhe në Kancelaritë e vendeve kryesore evropiane. Në atë dosje, ajo duhej të kishte argumentuar me fakte krimet barbare që bisha shoviniste greke pati kryer kundër popullsisë së pafajshme të Çamërisë dhe duhej ta akuzonte shtetin shovinist grek si bashkëpunëtor të ngushtë të nazifashizmit në vitet e Luftës II Botërore, duke kërkuar ndëshkimin e tij.

Në këto kushte, unë i bëj thirrje publikisht Shoqatës së nderuar Kulturore Atdhetare “Labëria” që t’i drejtohet Kuvendit të Republikës së Shqipërisë me një Përkujtesë, në të cilën t’i kërkojë largimin e Janullatosit nga Shqipëria përmes një shtojce në Kushtetë. Po ashtu, i bëj thirrje publikisht Bordit të Drejtorëve të Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane, si edhe Kryetarit të saj, zotërisë shumë të nderuar dhe shumë të çmuar Joseph J. DioGuardi, me bashkëshorten e tij, zonjën e respektuar Shirley Cloyes DioGuardi, që të solidarizohen me protestën e shoqatave të lartpërmendura shqiptaro-amerikane kundër nderimit të Janullatosit. Në të njëjtën kohë, u lutem atyre që t’i drejtohen Kuvendit të Shqipërisë me një Përkujtesë, në të cilën t’i kërkojnë largimin e Janullatosit nga Shqipëria përmes një shtojce në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë.

Në mbyllje, dëshiroj t’i kujtoj mbarë popullit shqiptar dhe veçanërisht rinisë shqiptare të Shqipërisë Londineze, Shoqatës Kulturore dhe Atdhetare “Labëria”, Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane dhe personalisht zotit dhe zonjës DioGuardi se historiani grek Nikolas Stavros ka deklaruar:

“Futja në dorë e kishës shqiptare është fitorja më e madhe e jona në Shqipëri në shek. XX”.

Këtë thënie të Nikolas Stavros, po e citoj sipas deklaratës së zotit Petrit Bidoshi, Kryetar i Komitetit për Mbrojtjen e Autoqefalisë, në emisionin “Shqip” të zonjës Rudina Xhunga në kanalin TV “Top Channel” të datës 04 dhjetor 2004 dhe të botuar në gazetën “Shqip” të datës 06 dhjetor 2004, f. 6. Citatin e mësipërm zoti Bidoshi e kishte nxjerrë nga libri me titull “Grekët dhe ballkanasit e rinj” të historianit të lartpërmendur.

Kjo deklaratë e historianit grek tingëllon tepër poshtëruese për nderin dhe për dinjitetin e Republikës së Shqipërisë që e ka nëpërkëmbur Greqia shoviniste përmes lëshimeve që Partia Socialiste, me Kushtetutën e vitit 1998, i bëri për pushtimin e kishës ortodokse fanoliane prej Janullatosit, i cili e ka kthyer atë në një filial të kishës shoviniste greke. Kryeministri Rama ka shprehur dëshirën që të hyjë në histori dhe unë ia dëshiroj me gjithë zemër të hyjë në histori. Por në historinë e kombit shqiptar ai do të hyjë me të vërtetë nëse do të kontribuojë me tërë energjinë e tij për largimin e Janullatosit nga Shqipëria dhe ripavarësimin e Kishës Ortodokse fanoliane, për abrogimin e Ligjit të Luftës me Shqipërinë që Athina e ka në fuqi që prej vitit 1940, dhe për zgjidhjen e Çështjes Çame. Në histori Kryeministri Rama nuk mund të hyjë me nisma për të vizituar Beogradin, i cili nuk ka dalë dhe as që s’ka ndër mend të dalë ndonjëherë me pendesë publike për krimet që shovinizmi serbomadh ka kryer gjatë një periudhe mbi një shekullore kundër popullit shqiptar të Kosovës.

 

Santa Barbara, Kaliforni

25 janar 2014

Ambasadori i poezisë shqipe

12/04/2014 Lini një koment

AMBASADORI I POEZISË SHQIPE

Fahredin Shehu

Fahredin Shehu

Shkrimtari i lidhur me traditën ezoterike të Orientit dhe Oksidentit, Fahredin Shehu, u lind më 1972 në Rahovec. Kreu studimet universitare dhe pasuniversitare në Universitetin e Prishtinës, në Orientalistikë dhe Letërsi. Është autor i shtatë librave me përmbajtje të lartë artistike dhe të shumë punimeve në gazeta e revista, shumica prej tyre janë të përkthyera në 20 gjuhë të botës.

Intervistoi: Albana Haxhimustafa – Murseli

Fahredin Shehu është Ambasador i Poetëve për Shqipëri “Poetas del Mundo”, Santiago de Chile, anëtar i Asociacionit Botëror të Poetëve, Greqi, Anëtar i Këshillit të librit dhe Botimeve pranë Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sporteve dhe Anëtar i PEN Qendrës së Kosovës. Poezitë e tij janë të botuara në Antologji botërore, revista letrare, kulturore dhe shkencore si Mobius Magazine në New York, Istanbul Literary Review në Stamboll, World Poets Quarterly në Pekin ehe World Living Poets Lexicon financuar nga UNESCO, poashtu në Pekin, Kinë, Auillrelle në Bruksel, RAL, M Magazine në Paris, Gray Scale në Nigeri, në Antologjnë Spanjolle, Brazil, Kil, Portugali etj, shumë Antologji…; nga Festivali i Poezisë në Lodeve, Francë, Strugë, Malta, Nazareth, Ballkan Poets në Beograd e kështu me radhë. Ka kumtuar shumë referate në shumë kongrese botërore lidhur me Filozofi, Letërsi dhe Misticizëm, si në Kajro, Teheran, Qom, Isfahan, Bruksel, Shkup, Stamboll, Canakkale etj. Mbi të gjitha është baba i dy fëmijëve të mrekullueshëm, Tamarës dhe Reisit.

 

Do t’i shtonit edhe diçka këtij prezantimi? 

Po do të shtoj edhe diçka që duhet të potencohet për ta respektuar lexuesin tuaj. Kam ekspozuar kaligrafi në Kajro dhe shkruaj vështrime estetike për Artin pamor. Jam i katalogizuar në Bibliotekën Kombëtare të Kosovës, Shqipërisë, Kroacisë, Serbisë, Bayern dhe Egjiptit.

Arti i kaligrafisë dhe poezia mistike shpirtërore janë pothuajse të panjohura në Kosovë, ndërsa ju konsideroheni mjeshtër i këtyre dy fushave. Si arrini t’i kultivoni paralelisht të dyja?

Shumë natyralisht. Flas për traditën shpirtërore të trashëguar, kujtoj se para më se 300 vitesh stërgjyshi im ka shkruar poezi mistike, po ashtu jam rritur në Rahovec, ku ka disa tradita mistike, andaj në këtë garë mendimesh dhe doktrinash, mendësia e njerëzve dallon nga ato të rajoneve tjera të Kosovës. E gjithë kjo ka ndikuar në formimin tim shpirtëror dhe me hulumtime të mëtejme, lexime të shumta, observimet dhe kontemplacionet sigurisht se krijohet një mundësi për kultivimin e një arti më të veçantë. Ndoshta ka ndikuar edhe trashëgimia e lashtë ilire e kultivimit të hardhisë së rrushit, pastaj edhe preparatet kozmetike, e shumë e shumë zeje tjera, sigurisht se ndikon në formimin e një mendësie dhe vetëdije më të qytetëruar. Shpesh edhe nga metodologjia e kultivimit të hardhisë kam bërë analogji edhe me poezinë, se një poezi që të jetë më cilësore nuk duhet të ngarkohet me fjalë, figuracione, motive, etj. Një lloj si një lastar i hardhisë i cili për të dhënë frutin më cilësor të rrushit duhet të shartohet, kitet, lihet në gixhë, apo herret nga tepricat, madje edhe të largohen kokrra nga kalaveshi, që kokrrat tjera të jenë më të mëdha, më të shijshme etj. Prandaj kur këtë e aplikoj në Poezinë time, ajo ndodh që të absorbohet aq mirë sa që njerëzit e përvetësojnë dhe shpesh citojnë madje pa ma përmendur emrin, një varg u bëhet pjesë e vokabularit më tej edhe të diskursit të përditshëm.

Lidhur me Kaligrafinë po them se edhe ajo rrjedh në mënyrë fluide nga shpirtënia ime. Poezinë të cilën dua ta krijoj në një moment kur më paraqitet një vizion, unë e transformoj në pikturë, duke e kristalizuar në poezi, andaj kam thënë se Kaligrafia për mua është kristalizimi i fluidit kreativ poeti. Krahas frymëzimit, dijes dhe observimit duhet edhe një dozë bajagi e madhe e mbëltimit të Hyjnorës dhe Pasioni që të krijohet një Poezi apo madje edhe një Kaligrafi dhe kjo në mënyrë paralele.

 

Njiheni si ekspert i letërsisë transcendentale dhe hulumtues i trashëgimisë shpirtërore botërore. Çfarë do të thotë për ju kjo eksperiencë dhe ku fshihet misteri i shpirtërores?

Kjo temë është aq e gjerë dhe aq komplekse sa që duhet një hapësirë shumë e madhe për t’u elaboruar dhe më vonë për t’u kuptuar. Unë do të përpiqem që sa më thjeshtë dhe më qartë të shpjegoj nëse e arrij këtë, në vetëm disa fjalë.
Kam studiuar mjaft dhe në të gjitha traditat shpirtërore kam gjetur esencën e misterit shpirtëror. Prandaj asgjë njerëzore nuk është e huaj për mua, është një thënie latine ‘Nilil Humani ame alienum puto’. Flas në kontekstin e vërtetësisë shpirtërore.
Gjithsesi është një përvojë interesante duke pasur parasysh kohën dhe vendin në të cilin po jetojmë, pastaj trendi i dinamikës jetësore, zhvillimi teknik e teknologjik, etj.
Unë konsideroj se misteri i shpirtërores fshihet në quintesëncën njerëzore. Njeriu është e vetmja krijesë e Zotit e cila e ka vullnetin e lirë dhe ka aftësi të vendimmarrjes, ka aftësinë e krijimit dhe rikrijimit, ka aftësinë e të folurit dhe kjo ndoshta është kryevepra e evolucionit madje edhe të involucionit human. Unë konsideroj se është fjala, diskursi, fenomen më i abuzuar nga vet njeriu. Këtu qëndron Gënjeshtra dhe Plagjiatura.

Një matematikan më pat pyetur, lehtë e keni ju shkrimtar, me fjalë mund të thoni çka të doni, por në matematikë 1+1 është 2. Po kjo është vetëm një pjesë e së vërtetës, por sado që dikush thotë që e ka mendjen praktike, është ateist apo materialist, matematikan dhe ithtar i shkencave ekzakte, ai prapë flet me grema dhe fjalë e jo me numra e formula matematikore. Madje kur flasim për ekzaktësinë matematikore, unë nuk e ndal asnjë matematikan ta mas + – infinitivin apo ta imagjinoj një numër, sepse e dimë se ka numër imagjinar. Nëse ai ka të drejtë ta imagjinoj një numër, atëherë unë kam drejtë po ashtu të imagjinoj se ka Zot, dhe të besoj e krijoj gjërat e bukura, sepse Zoti është i bukur dhe e do bukurinë.

Shkenca ende duhet të emancipohet që të kuptoj kuintesencën e realiteti kozmik. Ashtu si nga Ligji i Njutonit është mbi ndërtuar ligji i fizikës kuantike dhe asnjëra e as tjetra nuk mohohen, por jetojnë në simbiozë. Për këtë duhet implikuar Inteligjencën intuitive e cila duhet të emancipohet nga Inteligjenca aktive e deri tek niveli i Inteligjencës së Adeptit.

 

Botimet tuaja, çfarë kanë të përbashkët dhe çfarë i dallon me njëra-tjetrën?

Oqeani i shpirtërores është shumë më i madh dhe më i gjerë se Oqeanet të cilat ne mund t’i navigojmë apo masim. Prandaj unë kam shumë hapësirë për të krijuar dhe secili botim dallon njëri nga tjetri, sepse edhe unë psikologjikisht, mentalisht dhe shpirtërisht jam në një meditim aktiv e dinamik dhe në evolucion permanent, andaj edhe mund të vërehen nuancat; natyrisht për ata të cilët i dallojnë mirë ngjyrat dhe nuk janë të ftohur, por erëmojnë parfumin e këtij lloji të vargut.
E përbashkët është platforma shpirtërore e paeksploruar dhe refleksionet e kësaj platforme në rastin tim, në trajtë të fjalës së shkruar, poezi prozë, apo fjalës së pikturuar, qëndisur, gravuar, në trajtë të kaligrafisë.
Dallimi është në senzibilitet, në çastin “Tash” dhe “Këtu”, etj.

 

E veçanta e krijimtarisë suaj është se, i thërrisni poezisë transcendentale, mistike, e jo asaj epiko-lirike siç jemi mësuar t’i dëgjojmë rëndom. Është ky fakti që veprat tuaja janë më të njohura jashtë vendit se sa në Kosovë, apo…?

Po, pikërisht kjo. Në botë emrat si nga Lindja ashtu edhe nga Perëndimi, janë të njohur, tek ne këto janë të panjohur andaj kultivimi i një poezie/arti të tillë tek në krijon refuzim. Dua të them se realiteti im është shumë ngjyrësh, shumë dimensional, dhe shumë lëndor, unë nuk shoh bardh e zi, por është paleta e gjerë e ngjyrave, ngjyrave bazë dhe nuancave, madje dalloj edhe humnerën e cipërs dhe sipërisë, bazën, mesin dhe kulmin, si tek parfumi simfonikisht i kompozuar, ku ka esencën bazë, esencat e mesit dhe esencat sipërore. Prandaj themi se një parfum është cilësor, ai që i ka këto shtresa dhe nuanca. Një poezi e tillë e cila ka shtresa dhe nuanca, ku implikohet dashuria ndaj të gjitha krijesave të Perëndisë, ku matematikisht përdoret secila fjalë dhe asaj i kushtohet vendi dhe hapësira adekuate sa që shndërrohet në simbol dhe ikonë.
Tek ne kurrë nuk është përkthyer poezia e Solomon Ibn Gabriolit, Henry Thorreu, Upanisada, poezia e Galibiut, Enuma Elish, poezia e Hafizit, poezia e Alistair Crowley, Imrul Qaisi, Libri tibetan i të vdekurve, Kebra Nagast e Etiopisë, e shumë e shumë të tjerë, prandaj edhe lëngon formimi shpirtëror dhe intelektual tek artistët tanë. Fatkeqësisht poezia është shndërruar në estradë dhe këtu përfundon.

 

Çfarë i bën të veçantë botimet tuaja dhe çfarë shtrirje territoriale kanë arritur ato deri tani – ku janë botuar dhe lexuar?

E veçanta kryesore është origjinaliteti, përkatësia etnike, formimi intelektual shumë dimensional, meditimi, që të gjitha këto ndikojnë në gjithë këtë veçanti. Një krijesë komplekse për dallim nga amebat janë shumë qelizore andaj sinergjia e të gjitha këtyre krijon harmoninë dhe unitetin në llojllojshmëri.

Kur jemi tek origjinaliteti them se duhet të jesh vetja jo sikur pula e dekoruar me puplat e palloit. Por llojllojshmërinë e ngjyrave të puplave tuaja duhet ta arrish vetë e vetë të bëhesh palloi. Kur jemi tek palloi unë kam be një poezi të mrekullueshme të cilën e ka përkthyer akademiku francez Athanase Vantchev de Thracy, në gjuhën frënge dhe botuar në mëse 20 revista elektronike frankofone nga kritiku dhe botuesi francez Marc Galan. Është fjala për poezinë Palloi i bardhë, ku flas për puplat, bardhësinë dhe se si ai transfomohet dhe fiton ngjyrat e mrekullueshme të puplave të tij.
Ai që ka lexuar librin tim ‘Shumësi e padukshme’ e di për çka e kam fjalën. Madje kam krijuar edhe poezi të nivelit nano, nano/ poezi, kur vetëm titulli dhe një fjalë e vetme apo grafikon krijon tek lexuesi portal të ri kontemplacioni.
Gjeografikisht mund të them se kanë shtrirje interkontinentale, në Lindjen e largët Mongoli, Kinë, Indi, pastaj në Turqi, në Evropë, në Amerikën Veriore dhe Jugore, në Afrikë.

 

Sipas jush, sa përkon me realitetin thënia: “Individi është ai që e çon botën përpara”?

Po është individi ai që e ka çuar botën përpara, prej Steve Jobs, nëpërmjet Anjshtajnit, Galileos, Van Ghog, Da Vinci, Amenhotep, Bhudda, e deri tek Adam Kadmon dhe vet Adami, është individi ai i cili fillimisht ka qenë i përbuzur për idetë revolucionare që më pastaj nga po këta të paemancipuar, përbuzës permanent, janë mbëltuar si Hyjni. Jezuin e gozhduan, Muhamedin e përzunë nga Mekka, Giordano Brunon e dogjën.

 

Krijimtarinë e shikoni si një rrugë drejtë karrierës, apo nevojë shpirtërore?

Jam shumë rehat në këtë pikëpamje. Më kohë i kam dalluar këto të dyjat dhe për secilën e jap nga një tas të peshores, të majtin dhe të djathtin. Vetë fakti se nuk jam në asnjë antologji të Kosovës dhe të Shqipërisë, gjë më krijon satisfakcion të veçantë, është dëshmi se nuk po krijojë karrierë me shkrimet dhe librat e mi. Nuk shkruaj për sot, as për pas dhjetë vitesh. Kritikët në Serbi kanë thënë: ”kjo është fjala e përhershmërisë, këto nuk janë vargje të cilat do të lexohen sot, por në të ardhmen”.
Unë punoj ashtu që poezia ime siç lexohet sot nga disa pas disa shekujsh do të lexohet me të njëjtën freski, si Haiku i Issa dhe Basho, apo Kasida e Imrul Qaisit, Masnavi e Rumiut, apo Rubaira e Khajamit. Sepse ka imazh, figurë stilistike, metër dhe ritëm i cili është kardiak dhe i cili e përcjell vetëm impulsin kozmik kreativ dhe ky reflekton në qenësinë time e cila më vonë ato i përçon në fjalë.

 

‘…Neve na mungon vokabulari tokësor për çështje qiellore’. Është motoja e juaj e preferuar. Çfarë dëshironi të thoni me këtë fjali?

Vetëm të vërtetën, asgjë më shumë. Kjo thënie tek unë ka eruptuar ka një kohë të gjatë. Tek romani ‘Nektarina’ të cilin e kam punuar plot 4 vjet, për shembull kur kam dashur ta përshkruaj personalitetin e Jezuit, nuk kam gjetur fjalë adekuate, prandaj është dashur ta farkoj vetë, kur një krijesë e Zotit si Jezui, në tërësi e shuan epshin dhe arrin nivelin e engjëllit, pra shuarja totale e libidos, unë kam gjetur një fjalë për të cilën kam shkruar edhe një poezi, e ajo fjalë është “Angeloid”, një entitet gjysmë njeri gjysmë engjëll.
Tevona, për përshkrimin e vizioneve dhe të përsiatjeve të mia më mungon vokabulari, nuk kam fjalë dhe në fjalorët e gjuhës shqipe nuk ka fjalë që do ta përshkruaja saktë atë që shoh dhe po këtë kur dua t’u transmetoj të tjerëve. Të gjithë të tjerët që hasin në këtë problematikë, përdorin analogji, por larg është analogjia nga realiteti, një fëmije nuk mund t’i flasësh për kënaqësinë gjatë aktit seksual, por i thua se është sikur çokollata, apo ndonjë kënaqësi që ai e ka të njohur dhe më të përafërt. E sa larg është akti seksual prej kënaqësive të fëmijës para pubertetit e dimë në të rriturit. Edhe në Zhvillimin shpirtëror, deri tek arritja e Matanoia-s, respektivisht pjekurisë shpirtërore, doemos duhet të përdoret analogjia, me diçka më të përafërt për t’u receptuar më lehtë një fenomen i tillë.
Kur’ani është përplot me analogji, aty thuhet se në botën tjetër do të ketë verë nga e cila nuk dhëmb koka dhe nuk të deh, apo qumësht që nuk prishet, apo mjaltë me bollëk, po çka i duhet shpirtit vera, mjalti apo qumështi. Drita ushqehet vetëm me dritë dhe asgjë nuk humb nga vetvetja.

A keni diçka të veçantë që dëshironi t’i thoni lexuesve tuaj?

Po. Kam. Madje. Shumë. Por. Do. Të. Ndalem. Në. Vetëm. Disa. Pika. Me qëllim kam vënë pikë mbas secilës fjalë këtu që lexuesi të ndalet dhe të lexoj me kujdes. Në këtë mënyrë krijoj edhe efekt psikologjik edhe gjatë leximit. Kam paragraf të caktuar në roman, apo edhe strofë të tërë të artikuluar në këtë mënyrë, sepse në mënyrë instinktive lexuesi mbas secilës pikë, me inercion edhe lexon më ngadalë. 

Lexuesit i them atë që i kam thënë vetvetes që nga vetëdijesimi im i parë për ekzistencën time, Shkenca, Morali dhe Dashuria janë peri virtual tribojësh i cili duhet të lidhet në konop e të pështillet në një litar të fortë që të të lidh për hyjnoren, për zhvillimin vertikal të psikologjisë personale, për sukses horizontal në jetën e shkurtë në këtë planet.
Për këtë litar, dua ta shoh të mbajtur fort secilin lexues timin.

 

Çka mund të pres lexuesi nga ju në të ardhmen, është fjala për ndonjë vepër të re?

Kam planifikuar që më 20 dhjetor të këtij viti ta bëj promovimin e romanit më të ri HOJET, Librin PENDA i cili u botua në Beograd nga shtëpia botuese “Arhipelag” dhe PEN Qendra e Serbisë, si dhe Medaljen nga Filipine. Plani është që këto të promovohen në Prizren, pas kthimit nga Beogradi ku kam prezantimin e librit PENDA, në lokalet e PEN qendrës së Serbisë.

 

Keni marr ndonjë çmim letrar në Kosovë apo jashtë?

Jo në Kosovë, asnjëherë, por jashtë po, po pres medaljen e artë dhe mirënjohje nga Filipinet, që akordohet për Poezinë si urë lidhëse mes popujve, nga Axlepin Publishing në Filipine. /Telegrafi/

 

Burimi: http://www.telegrafi.com/magazina/ambasadori-i-poezise-shqipe-19-367.html

Hierarkia e evropianizimit

11/04/2014 Lini një koment

Enis SULSTAROVA

 

HIERARKIA E EVROPIANIZIMIT

Enis Sulstarova

Enis Sulstarova

Kontinenti i Evropës nuk ka kufij të qartë gjeografikë në pjesën lindore të tij, aty ku bashkohet me Azinë. Kjo do të thotë se të paktën caku lindor i Evropës duhet menduar si “i butë” – një cak imagjinar i përcaktuar nga ligjërimet historike dhe kulturore, përkundër kufijve “të fortë” institucionalë dhe ligjorë. Analiza e caqeve të përfytyruara të Evropës është një përpjekje për të kuptuar se si pushteti simbolik i tyre natyralizon dhe legjitimon kufijtë “e fortë” politikë të Evropës, që gjatë historisë kanë qenë të debatueshëm, sikurse debatohet sot mbi kufijtë përfundimtarë të Bashkimit Evropian (BE). Pas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, në ligjërimet mbi bashkimin dhe paqen në Evropë, koncepti i “Evropës” barazohej me Perëndimin, edhe sepse Perdja e Hekurt ofronte një kufi politik për botën e lirë. Pas rënies së komunizmit, zgjerimi i BE-së drejt lindjes u bë nën terminologjinë e “evropianizimit”, e cila nënkuptonte se disa rajone të kontinentit nuk ishin aq “evropiane” sa duhet ose, të paktën, jo në të shkallë që ishin vendet e Evropës Perëndimore. Për më tepër, nga këndvështrimi perëndimor dhe ai i disidentëve nga Evropa Lindore, komunizmi përfaqësonte një rrugë “jonormale” të zhvillimit. Nuk është e rastësishme që Habermasi kryengritjet kundërkomuniste popullore të vitit 1989 i quante “revolucione korrigjuese”, për të na thënë se ato nuk paraqisnin ide të reja, por ishin një kthim drejt kapitalizmit dhe demokracisë liberale, të cilat komunizmi më parë i paraqiste si të kapërcyera.

Sigurisht “evropianizimi” ka një histori edhe më të gjatë, sepse përpara ekzistencës së BE-së konceptet e “Evropës” dhe të “Perëndimit” kanë qenë një referencë thelbësore për projektet e ndërtimit të shteteve kombëtare në kontinent. Ideja bazë e modernizimit është se shoqëria njerëzore mund të ndryshohet dhe të përmirësohet me anë të arsyes dhe në këtë aspekt qenia “evropian” dhe njohja si i tillë nga të tjerët kanë qenë për kombet e reja të kontinentit një simbol i fuqishëm identitar. Prandaj “evropianizimi”, i kuptuar si një kontekst normativ, i ka paraprirë BE-së dhe proceseve të integrimit në BE. Në këtë mënyrë, me mbarimin e Luftës së Ftohtë, në pjesën lindore të kontinentit miti i “rikthimit në Evropë” ka udhëhequr shndërrimet strukturore në sferat politike dhe ekonomike, por edhe ka rindezur përfytyrimet kolektive të kombit dhe vazhdimësinë e projekteve kombëtare që mendoheshin se kishin mbetur të ngrira gjatë komunizmit.

Fuqia e evropianizimit të sotëm qëndron te lidhja e tij me idetë e bashkimit, paqes dhe pranimit të larmisë kulturore si vlera, por historikisht ideja e Evropës është përdorur edhe në të mirë të përjashtimit kulturor dhe racor. Përkufizimi negativ i Evropës (d.m.th. ajo çka Evropa nuk është) është edhe sot për shumë evropianë më i lehtë se sa evidentimi i atyre gjërave që ata kanë të përbashkëta. Përkufizimi më i zakonshëm negativ i Evropës në histori ka qenë me anë të diferencimit të saj me Azinë dhe Lindjen. Rrënjët e këtij dallimi i gjejmë deri në lashtësi te ndarja midis grekëve dhe barbarëve. Në Mesjetë e deri në fillimet e kohës së re, identiteti i Evropës së krishterë përkufizohej përkundër “saraçenëve” dhe turqve myslimanë, ndërsa statusi i rusëve ishte ai i evropianëve liminalë: të krishterë, por skizmatikë, të bardhë, por të paqytetëruar, evropianë dhe mongolë njëkohësisht. Në kohën moderne, nisur nga këndvështrimi i fuqive evropiane përgjatë Atlantikut, popujt periferikë në jug, lindje dhe juglindje të Evropës nuk trajtoheshin si plotësisht evropianë, por si gjysmë-evropianë ose gjysmë-orientalë dhe këto cilësime u rishfaqën me rënien e komunizmit.

Pas vitit 1989 marrëdhëniet e pushtetit midis pjesëve perëndimore dhe lindore të kontinentit paraqiten si një pjerrinë qytetëruese, të cilën duhet ta ngjisin vendet e Evropës Lindore për ta arritur utopinë e re globale të liberal-demokracisë që tashmë e gëzon Evropa Perëndimore. Ndërsa BE-ja qëllimisht merr mbi vete përfaqësimin e idesë së Evropës dhe flet në emër të Evropës, ajo përhap iluzionin se nuk ka Evropë tjetër, veç BE-së. Në misionin e saj qytetërues “të evropianizimit” të pjesës tjetër të kontinentit, BE-ja përpiqet të ndikojë politikat e brendshme dhe të jashtme të shteteve fqinjë. Disa prej tyre i ka pranuar tashmë brenda vetes dhe po e kontrollon përparimin e të tjerëve që janë në listën e pritjes. Ndërsa është e vërtetë që BE-ja nuk të njësohet plotësisht me perandoritë e vjetra evropiane, në krahun tjetër, siç vëren politologu Jan Zielonka, ajo bën atë që kanë bërë edhe perandoritë e mëparshme: ushtrimin e kontrollit mbi aktorët periferikë me anë të aneksimit ose dominimit joformal. Ta quash evropianizimin e sotëm si të ngjashëm me misionet qytetëruese perandorake nuk është thjesht retorikë, sepse evropianizimi, sikurse edhe misionet qytetëruese në historinë e shekujve të kaluar, orvatet t’i bindë periferitë se ai është i mirë për to dhe jo vetëm për kombet perëndimorë. Ai gjithashtu krijon lidhje normative midis periferive dhe qendrës, të cilat bëjnë të mundur bashkëjetesën dhe bashkëpunimin paqësor. Vlerat dhe normat e projektit evropian janë “perëndimore” në zanafillë dhe se vendet ish-komuniste janë marrësit e tyre dhe fakti që evropianizimi është i mirëpritur në periferi, nuk e fsheh dot asimetrinë e madhe në terma materiale dhe ideore që ekziston midis bërthamës perëndimore të BE-së dhe vendeve paskomuniste që i bashkëngjiten asaj. Për disa “evropianiteti” është i dhënë, kurse të tjerët duhet ta fitojnë me shumë punë atë, në mënyrë që të kapërcejnë instinktet dhe tiparet e veta “orientale”.

Vendet ish-komuniste nuk mund t’i negociojnë kushtet e “evropianizimit”, por duhet t’i ndjekin recetat e BE-së, FMN-së dhe Bankës Botërore nëse vërtet duan ta arrijnë “demokracinë”, “kapitalizmin” dhe që së fundi të bëhen “evropianë”. Duke perifrazuar shkrimtarin Xhorxh Oruell mund të themi se të gjithë jemi evropianë, por një pjesë janë më evropianë se të tjerët. Ligjërime të tilla për identitetin jo plotësisht evropian të periferisë së Evropës kanë shoqëruar evropianizimin e kësaj të fundit. Siç e vumë në dukje më sipër, “evropianizimi” i vendeve ish-komuniste duhet konceptuar ndarazi nga procesi i integrimit në BE, sepse ai ka të bëjë me (ri)bërjen pjesë në qytetërimin evropian dhe jo vetëm në BE. P.sh. anëtarësimi i Shqipërisë në NATO në vitin 2009 u quajt nga shqiptarët si një pohim më shumë se vendi është tani më i evropianizuar se më parë, edhe pse anëtarësimi në BE dukej i largët. Jo më kot një nga parullat që hodhi qeveria e atëhershme ishte “Sot në NATO, nesër në BE”. Në këtë mënyrë, pjesërisht për t’iu përgjigjur prapambetjes materiale dhe teknologjike krahasuar me Evropën Perëndimore dhe pjesërisht për t’u paraprirë dhe përgjigjur perceptimeve të perëndimorëve për ta, elitat kulturore dhe politike të Evropës Lindore i kanë rindërtuar identitetet kombëtare rreth “mungesës” së Evropës. Në sytë e këtyre elitave modernizuese, popujve të tyre u mungojnë tipare të dhëna që i kanë perëndimorët, prandaj evropianizimi synon që ta kapërcejë hendekun, edhe duke thirrur në ndihmë fuqitë perëndimore. Presidenti i atëhershëm i Bullgarisë, Zhelju Zheljev, në një vizitë në Francë në vitin 1994 ai tha këto fjalë qeverisë franceze, e cila në atë kohë mbante presidencën e BE-së: “Na bëni sa më shpejt evropianë nëse nuk doni që të bëheni ju vetë ballkanas”. Me fjalë të tjera, na qytetëroni, nëse nuk doni që ju vetë të bini në nivelin e barbarisë.

Duke e pranuar si legjitime hierarkinë Perëndim-Lindje, elitat e shteteve që synojnë integrimin me BE-në kanë zhvilluar mitet e veta të “rikthimit në Evropë”, në këtë mënyrë duke e konsideruar komunizmin si diçka joevropiane ose jashtë-evropiane, që iu imponua atyre dhe duke i bërë apel një bashkësie evropiane parakomuniste, që në realitet nuk ka ekzistuar asnjëherë. Ligjërime të tilla janë emërtuar si “orientalizëm i Evropës Lindore”, “imagjinatë vetë-kolonizuese”, “vetorientalizëm” apo “orientalizëm i brendshëm”, sepse elitat kombëtare e shohin popullin e tyre ose pjesë të këtij të fundit, si “jo plotësisht evropiane” ose edhe me veti “barbare” që duhen fshirë. Këto elita duke u identifikuar tashmë me Perëndimin, edhe pse mund të kenë qenë dikur pjesë e elitës (kundërperëndimore) komuniste, vajtojnë pse nuk kanë lindur në Paris ose Londër, por në mesin e kësaj turme inferiore injorantësh, katundarësh, malokësh apo orientalësh që nuk marrin vesh nga Evropa dhe na i turpëron para Evropës. Një strategji që kanë ndjekur elitat kombëtare për t’i shpëtuar inferioritetit që ndjejnë përballë Perëndimit, është orvatja ligjërimore për ta shkëputur vendin e tyre nga rajoni “jo dhe aq evropian” dhe për ta bashkangjitur me ndonjë rajon tjetër “më evropian”. Është i njohur rasti i intelektualëve disidentë çekë, hungarezë dhe polakë që përpiqeshin t’i thoshin Perëndimit se vendet e tyre përbënin rajonin e Evropës Qendrore, i cili mbahej peng nga Bashkimi Sovjetik. Kur Evropa Qendrore u pranua në Perëndim si një rajon më evropian se sa rajonet më në lindje apo juglindje, ishte radha e Sllovenisë dhe e Kroacisë që të kërkonin të bëheshin pjesë e Evropës Qendrore, për t’i ikur identifikimit me Ballkanin. Ndërsa elitat e vendeve të tjera ballkanike bënë përpjekje për ta riemërtuar rajonin e tyre si Evropë Juglindore, për të theksuar përkatësinë e tij evropiane. Në IRJM, që ndodhet në zemër të Ballkanit jugor, përfaqësuesit më të lartë të shtetit e përshkruanin vendin e tyre si ballkanik jotipik, sepse ai nuk ishte përfshirë në luftërat civile të ish-Jugosllavisë. Ky ligjërim vazhdoi edhe pas përplasjeve ndëretnike të vitit 2001, sepse kapërcimi i krizës u interpretua nga qeveritarët maqedonas si një “zgjidhje evropiane”, ndryshe nga sa kishte ndodhur me republikat e tjera. Ngjashëm, në Shqipëri disa intelektualë protestuan për vendimin e burokracisë së BE-së për ta përfshirë vendin e tyre në rajonin e porsandërtuar të Ballkanit Perëndimor. Publicisti Agron Alibali në vitin 2003 sugjeronte që Shqipëria të merrte nismën e krijimit të pakti rajonal të “Evropës së Adriatikut”, për t’u shkëputur nga konotacionet negative që mbarte fjala Ballkan në mendjet e evropianëve dhe për të përfituar nga konotacionet pozitive që u përcillte atyre Adriatiku: qytetërimet e lashta mesdhetare dhe destinacionet turistike të stinës së verës.

Siç shihet, elitat e kombeve periferike dhe “vetë-kolonizuese” përpiqen të dëshmohen si evropianë me anë të përjashtimit të fqinjëve nga evropianiteti i supozuar. Milica Bakiç-Hajden këtë dukuri e ka përshkruar me termin “orientalizëm i radhitur”, sepse sipas saj, elitat e kombeve që përbënin ish-Jugosllavinë e quanin “oriental” fqinjin: sllovenët këtë e bënin me kroatët, kroatët me serbët, serbët me maqedonasit, shqiptarët e boshnjakët. Kjo përfshirje e vetes me anë të përjashtimit të tjetrit ka ndodhur edhe në pjesë të tjera të Evropës Lindore, ku përmes orientalizmit dhe racizmit, dështimi për t’u ngjitur më lart në pjerrinën e Evropës u vishet popujve “orientalë”: qëndrime të tilla gjenden te çekët për sllovakët ose te polakët për ukrainasit dhe rusët. Një zgjatim i kësaj dukurie të radhëve të orientalizmit janë edhe mitet antemurale, d.m.th. mitet e bedenit mbrojtës të qytetërimit. Që nga Spanja e deri në Poloni e Ukrainë janë të përhapura mitet se si në një kohë të caktuar historike një popull i vogël kufitar u vetëflijua për të shpëtuar krishterimin, “Evropën” ose “qytetërimin evropian” nga barbarët arabë, turq, mongolë, rusë, myslimanë ose komunistë.

Në këmbim këta popuj presin që Evropa t’i njohë dhe t’i kompensojë në të tashmen për flijimin e tyre historik. Për politikanët dhe intelektualët serbë në vitet ’80-’90-të të shekullit të kaluar, Serbia e kishte mbrojtur Evropën prej turqve dhe ishte e gatshme ta bënte sërish kundër myslimanëve boshnjakë dhe shqiptarëve, në mënyrë që fundamentalizmi islamik të mos gjente rrugë kalimi nëpër Ballkan dhe drejt perëndimit. Ndërsa shqiptarët e kanë ndërtuar mitin e tyre antemurale rreth heroit Skënderbe që e “shpëtoi” Evropën prej pushtimit turk. Në nëntor të vitit të kaluar, kryetari i Kuvendit të Shqipërisë, me rastin e përurimit të statujës së Skënderbeut në sheshin eponim të qytetit italian të Fermos, e lidhi ndihmesën e heroit shqiptar për “Evropën” e kohës së tij me aspiratën e tanishme shqiptare për të qenë pjesë e BE-së. Ai tha: “Skënderbeu është figura më e madhe e kombit tonë, është figura që ka lënë gjurmë më të fuqishme në përcaktimin e identitetit tonë kombëtar. por jo vetëm kaq, edhe të identitetit tonë europian… Është ajo figurë që na nderon në Europë… Sepse Skënderbeu nuk ishte vetëm një luftëtar për të mbrojtur popullin e tij dhe lirinë e tij, por Skënderbeu u kthye në një kalorës të qytetërimit europian, të krishterimit, u kthye në një mburojë të Perëndimit nga një perandori shtypëse dhe barbare e asaj kohe… Sepse ne meritojmë të jemi pjesë e Europës së bashkuar, e meritojmë që flamuri ynë të jetë njësoj si gjithë flamujt e vendeve të Bashkimit Europian ashtu sikurse fituam këtë të drejtë me meritë si një vend anëtar i NATO-s.”

Në Ballkan mitet antemurale qëndrojnë krahas dhe përkundër imazhit të gadishullit si urë midis qytetërimeve. Shpeshherë metaforat e bedenit mbrojtës dhe të urës alternohen sipas rastit për të dëshmuar evropianitetin. Elitat në shumicën e vendeve ballkanike pretendojnë se vendi i tyre ka qenë një beden për ta mbrojtur Evropën prej barbarëve turq ose se ka qenë një urë për takimin e Perëndimit me Lindjen. Në rastin e dytë theksi bie mbi shumëkulturorizmin historik të vendit ballkanik dhe që sot ky e paraqet si është një vlerë që e bashkëndan me BE-në. Megjithatë, sot një pjesë e mirë e intelektualëve në Shqipëri do ta refuzonin metaforën e urës për vendin e tyre, sepse për ta ura do të thotë një identitet i ndarë më dysh dhe, rrjedhimisht, një dilemë për t’u bashkuar ose jo me Evropën. Debati publik i vitit 2006 midis Ismail Kadaresë dhe Rexhep Qoses në thelb ishte mbi fytyrën që kombi shqiptar në shek. XXI duhet t’i shfaqë Evropës ose Perëndimit: atë të mbrojtësit të Evropës apo atë të bashkëjetesës paqësore të ndikimeve të shumëfishta qytetëruese brenda një kulture kombëtare. Ky debat shqiptar disi ishte pasqyrim i debateve më të gjera evropiane mbi mundësinë e jetësimit të “unitetit në diversitet” përkundër mendësisë së “Kalasë  Evropë” që mbrohet nga barbaria rrotull saj.

 

Burimi: http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=43481&kat=92

Ndiqe

Merreni çdo postim të ri drejt e te email-et tuaja.

Bashkojuni 59 ndjekësve të tjerë

%d bloggers like this: