Hyrje > Intervista me personalitete, Orientalistët shqiptarë > Intervistë e Dr. Feti Mehdiu dhënë revistës “Argumenti”

Intervistë e Dr. Feti Mehdiu dhënë revistës “Argumenti”

INTERVISTË E DR. FETI MEHDIU DHËNË REVISTËS “ARGUMENTI”

(MARS 2006, NR. 3 (48), PRISHTINË)*

Dr. Feti Mehdiu

Dr. Feti Mehdiu

1. Si ju lindi ideja për ta përkthyer komentin e Kur’anit?

Unë fillimisht duhet t’ju them se nuk kam përkthyer koment të Kur’anit. Ka dashur All-llahu a.xh., që unë të përkthej dhe të botoj përkthimin e Kur’anit, në tërësi, në gjuhën shqipe, në vitin 1985, në Prishtinë, që e konsideroj një begati prej All-llahut, për mua dhe për Prishtinën, sepse mendoj se ky është një shans historik. Përkthimi im është një përkthim interlinguistik, pa komentime.

Ideja për ta përkthyer Kur’ani Kerimin (Kur’anin e Madhëruar) në gjuhën shqipe më lindi qysh në bankat e Medresesë Alauddin, në vitet 1966-67. Në vitin 1967 në hapësirën shqiptare ka dalë një ligj fatkeq sa i përket fesë, rrjedhimisht edhe burimit themelor të fesë islame – Kur’anit. Pas vitit 1968, kjo ide merr formën konkrete, ashtu që përkthimin e kam filluar pas vitit 1977, pasi në atë kohë mbrojta punimin e magjistraturës. Për herë të parë Kur’ani në gjuhën shqipe është botuar në vitin 1985, në Prishtinë, dhe për herë të dytë më 1999, pas një ripunimi dhe pajisje me tekstin origjinal, në Shkup-Stamboll.

2. A keni pasur frikë për lëshime eventuale gjatë përkthimit kur kemi parasysh se Kur’ani është fjalë e Zotit dhe kjo është përgjegjësi e jashtëzakonshme?

Kam qenë plotësisht i vetëdijshëm se do të ketë lëshime, por duke pasur parasysh faktin se me këtë përkthim pasurimi i kulturës shqiptare islame është më i madh se lëshimet eventuale të mia, as që më ka shkuar mendja të frikësohem. Gabimet janë veti e njerëzve. Vetëm All-llahu është i pagabueshëm, e Ai në Kur’an kërkon prej njerëzve që të mos e fshehim atë çka u thuhet njerëzve në Kur’an. Unë kështu e kam kuptuar ajetin 159 të sures Bekare, prandaj kam marrë mbi vete edhe përgjegjësinë që më takon.

3. Na thoni diçka për gjuhën në të cilën është përkthyer Kur’ani Kerimi. Dëgjohen zëra se gjuha shqipe standarde, si rezultat i sistemit të regjimit komunist nuk i plotëson nevojat për të përkthyer Kur’anin?

Edhe ky fakt, që Kur’ani të përkthehet pas standardizimit të gjuhës shqipe, është një dhunti e All-llahut. Ka dashur Zoti xh.sh. që përkthimi i tërësishëm të realizohet në një gjuhë të standardizuar kombëtare, e kjo është pasuri e madhe për kulturën shqiptare kur librat e shenjtë i ka në gjuhë standarde. Gjuha shqipe ka aftësi leksikore edhe sintaksore, mbase më shumë se disa gjuhë të tjera të botës, që pa problem të transmetojë përmbajtjen e çdo libri qoftë, do të thotë edhe të Kur’anit.

Gjuha shqipe në të cilën është përkthyer Kur’ani Kerim, flas për përkthimin tim, nuk i ka qëndruar besnik verbërisht normave standarde të fjalorit të shqipes, i vetëdijshëm në elasticitetin e zhvillimit gjuhësor. Mund të them se kjo gjuhë është për këtë brez dhe për disa breza të ardhshëm. Nëse dëgjohen zëra të tjerë duhet të konkretizohen, nëse ka argumente konstruktive. Unë e kam përkthyer Kur’anin pa ideologjizim.

4. Si është puna e redaktimit gjuhësor të Kur’anit të Madhëruar dhe bashkëpunëtorëve të cilët i kanë takuar ideologjisë komuniste?

Së pari, lexuesit këtu duhet të dinë se redaktimin gjuhësor të përkthimit tim e kanë bërë profesorë të gjuhës shqipe, të cilët më parë kanë kryer Medresenë Alauddin e pastaj kanë studiuar gjuhën shqipe, ose që kanë lexuar përkthime të Kur’anit në ndonjë gjuhë tjetër dhe paraprakisht është pajtuar me mua që Kur’ani nuk është si librat e tjerë, prandaj për disa gjëra do të vendos përkthyesi e jo redaktori gjuhësor. Kjo do të thotë se këtu është respektuar gjuha shqipe e të gjitha kohëve, jo vetëm e sistemit komunist, por jo në dëm të përmbajtjes së Kur’anit Famëlartë.

Ata që i kanë takuar ideologjisë komuniste, asokohe nuk janë afruar fare që të bashkëpunojnë, por pasi që ka dalë nga shtypi, ata janë shprehur me admirim ndaj Kur’anit. Madje mund të thuhet se përkthimi i Kur’anit në gjuhën shqipe, në vitin 1985, ka luajt një rol të rëndësishëm në kthjellimin e vetëdijes fetare tek një masë e inteligjencës shqiptare.

5. Cilat janë përparësitë e përkthimit tuaj?

Këtë vlerësim mund ta japin më së miri lexuesit dhe studiuesit e kësaj fushe. Unë mund të përmend këto përparësi: Këtu lexuesi e ka përpara tekstin origjinal, në gjuhën arabe dhe përballë atij teksti ka përkthimin, me madhësi të barabartë, faqe për faqe. Këtu kam ruajtur faqosjen tradicionale të tekstit të Kur’anit, gjë që e preferojnë shumë institucione dhe studiues të Kur’anit. Përparësia tjetër besoj se është se në përkthimin tim nuk ka përfolje të kuptimit të ajetit brenda kllapave, në të njëjtin rresht. Unë jam përpjekur që t’i ofroj lexuesit që përmbajtjen dhe bukurinë e Kur’anit ta përjetojë vetë, pa ndërhyrjen time.

Ndonjë sqarim për disa ajete, për të cilët kam menduar se lexuesi duhet të thellohet në përmbajtjen e tij, unë i kam lënë në fund të përkthimit, të shënuar me numra arabë. Në botimet e tjera teksti origjinal ose është i zvogëluar ose vjen pas disa faqeve. Madje ndonjëherë ajeti në origjinal është i ndarë në mënyrë arbitrare.

/Orientalizmi Shqiptar/

Intervistoi: Fehmi MALOKU


* Kjo intervistë është botuar në revistën “URA”, nr. 4, Pranverë-Verë, Tiranë 2010, organ i “Qendrës Shqiptare për Studime Orientale”, acfos_albania@yahoo.com, numër ekskluziv për përkthimin e parë të plotë të Kur’anit në gjuhën shqipe nga Dr. Feti Mehdiu.

  1. Ende pa komente.
  1. No trackbacks yet.

Shkruani një koment

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s

Këtë e pëlqejnë %d blogues: