Archive

Archive for the ‘Vilajetet shqiptare’ Category

Barbarizmi grek i 99 viteve më parë ndaj 195 burrave të Hormovës dhe politika 100 vjeçare greke ndaj Shqipërisë

14/02/2015 Lini një koment

Xhenet SULA, Studiues historie

 

BARBARIZMI GREK I 99 VITEVE MË PARË NDAJ 195 BURRAVE TË HORMOVËS DHE POLITIKA 100 VJEÇARE GREKE NDAJ SHQIPËRISË

Kufijtë e Shqipërisë

Kufijtë e Shqipërisë

Copëzimi që iu bë Shqipërisë nga një zgjidhje e palogjikshme e gjashtë ambasadorëve, bëri që veriut të Shqipërisë, t’i shkëpusin disa krahina nga “Grupi i Pesë Bajraqeve” dhe pas një “kompromisi” të bërë me 11-gusht 1913, Greqisë i japin pjesën më të madhe të Shqipërisë Jugore, Çamërinë dhe Janinën, kryeqyteti tradicional i Shqipërisë së Jugut. Kjo ngjalli urrejtje dhe krijoi një pakënaqësi të madhe për popullin shqiptar dhe qeverinë e Ismail Qemalit, të cilët u ngritën në këmbë dhe luftuan me armë në dorë për mbrojtjen e vatanëve që po copëtoheshin dhe krasiteshin, duke i gjymtuar, djegur e shkatërruar të gjitha krahinat banuara nga shqiptarët që nga Preveza e deri në Prizren. Kjo situatë e vështirësoi edhe më shumë gjendjen dhe e bëri atë më kritike. Fuqitë e mëdha, duke i parë më nga afër masakrat që po bënte ushtria greke në tërë jugun e vendit, bënë që Konferenca e Ambasadorëve në fund të gusht te vitit 1913 të ngrinte një Komision Ndërkombëtar për Kufijtë, që do të verifikonte popullsinë dhe do të përcaktonte me saktësi kufijtë. Menjëherë, pasi marrin vesh se komisioni filloi punën, grekët organizojnë demonstrata të zjarrta në Korçë, në muajin tetor. Metodat që u përdorën me nxënësit shqiptarë nga mësuesit grekë, në shkollat ku këta jepnin mësim si në Korçë, Ersekë dhe Përmet qenë dy: Ata veshën me kostum ngjyrë greke (bardhë e blu) të gjithë fëmijët dhe në krahë mbanin nga një shirit të bardhë, ku ishte qëndisur “Enosis i thanatos”, që do të thotë “Bashkim ose Vdekje” dhe e dyta, këngët që këta fëmijë shqiptarësh në kor do të këndonin para këtij komisioni kur ai të shkonte për ti parë dhe vërtetuar?!…
Anëtarët e komisionit sa hynë në oborret e këtyre shkollave, panë dhe dëgjuan kur kaluan mes përmes nxënësve që këndohej në kor greqisht. Atëherë, një nga anëtarët e këtij komisioni, Bilinski përfaqësuesi austriak, tek çdo oborr i këtyre shkollave greke, hodhi nga lart mes fëmijëve që luanin një grusht me monedha. Ata u hodhën që t’i kapnin dhe nga hutimi, harruan greqishten dhe folën shqip, në gjuhën amtare. Mjaftoi kjo dhe komisioni u bind. Kjo ishte njëra mënyrë për greket, që ata paraqitën si provë para komisionit, të cilët nuk i bindi, dhe tjetra, ata donin me çdo kusht që të realizonin pikësynimin e tyre që kishin vendosur që te “Guri –Ylynecit” e deri te “Tri-Avgat”! Ëndërr kjo e planifikuar në Athinë, ku nga zyrtarët grekë u formua një “Qeveri e Përkohshme e Epirit Autonom”, e cila kryesohej nga Kristaki Zografos, ish -ministër i Punëve të Jashtme të Greqisë. Duke parë rrezikun grek, masakrat e shkatërrimet e shumta në jug të Shqipërisë, ambasadorët e Londrës paralajmëruan Greqinë se nëse nuk tërhiqej nga Shqipëria, ata nuk do ta shqyrtonin pretendimin e saj për Ishujt Dodekanezë në Egje, të cilët i përkisnin Turqisë.

“Kështu, më 1 mars të vitit 1914 trupat greke “largohen” nga Korça duke lënë pas një numër ushtarësh grekë në spitale të ndryshme, me pretekstin se kishin nevojë për kurim. Këtu, peshkopi grek nisi të thurte një komplot me ushtarët grekë të lënë qëllimisht në spitale, si edhe me simpatizantë shqiptarë e banda greke që endeshin nëpër krahinat jugore. Helenistët sulmuan Korçën, Ersekën, Dangëllinë, Përmetin, Tepelenën, Gjirokastrën, Vlorën e Sarandën, së bashku me to edhe krahinat e tyre në të cilat në mënyrën më barbare kryen krime nga më të shëmtuarat e më çnjerëzoret, duke vrarë e therur, varur e përdhunuar, djegur e shkrumbuar dhe kthyer në hi çdo gjë. Kudo shkretim. Në maj të vitit 1914, si e plaçkitën andartët Borovën, përdhunuan me pahir më tepër se 13 gra… Në Gostivisht turpëruan më tepër se 18 gra… Në Blush çnderuan 5 gra dhe rrahën pa mëshirë plakat dhe pleqtë e fshatit… Në Luaras therën 20 fëmijë myslimanë… Shtëpitë myslimanë i dogjën e i bënë hi nga Shqerria, Dangëllia, Kolonja e për fushë Korçë… Në Panarit therën si berrat 300 shpirtra, të cilët i gënjyen duke u thënë: “Kthehuni në shtëpitë tuaja se ne nuk u ngasim”. Por kur u kthyen, i vranë më të shumtit me sëpata për tmerr, shkruante në atë kohë Gazeta e Sofjes “Liria e Shqipërisë”.

Kurse tragjedinë që ndodhi në fshatin Kodër të Tepelenës; një banor i moshuar, Sheme Beja nga Hormova e Tepelenës, e tregon kështu: “Grekët, pasi qenë përleshur pesë muaj më parë me burrat trima të këtij fshati, se gjoja banorët e këtij fshati kishin djegur flamurin grek dhe gjatë luftimeve që u bë midis burrave trima hormovitë me ushtarët grekë, këta kishin fituar dhe nga kjo humbje, grekët ishin larguar të turpëruar, e tek sa kthehen përsëri pas pesë muajsh pranverën e vitit 1914 te kisha e fshatit Kodër, grekët thërrasin kryepleqtë e fshatit “gjoja” për tu pajtuar dhe këta sa shkuan, ushtarët menjëherë i mbyllën brenda në kishë duke u thënë: Tani, ju do të lajmëroni fshatarët dhe nëse ata nuk vijnë, të gjithë juve do t’ua presim kokat. Kështu fshatarët me ta marrë vesh këtë lajm, shkuan grupe- grupe e teksa bashkoheshin para kishës, ushtarët grekë i merrnin një e nga një dhe i fusnin brenda në kishë e i thernin duke u prerë kokat me thikë e pastaj u nxirrnin zemrat nga kraharori dhe i tërhiqnin zvarrë nëpër dysheme derisa i nxirrnin nga dera e pasme te shkallët mbrapa e që andej ata i hidhnin në një gropë të cekët duke i lënë të pambuluar”, mbaron rrëfimin e tij zoti Sheme, të cilit ia kishte treguar babai i tij që ai këtë tragjedi e kishte përjetuar që në moshën 14 vjeç…
Kurse Gjenerali De Veeri i misionit holandez, kur shkoi në atë fshat, pa me sytë e vet mizorinë e tmerrshme të grekëve dhe bëri disa fotografi nga ato pamje të llahtarshme. Raporti i tij drejtuar Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit, shkruante se: “Në jug të fshatit Kodër gjeta një kishë të vogël, që padyshim do të ishte përdorur si burg. Muret e brendshme dhe dyshemeja ishin të lara në gjak: kudo kishte kësula dhe rroba të lara në gjak. Doktori, pjesëtar i Komisionit të Hetimeve pa me sytë e vet tru njerëzor. Në altar gjeti një zemër që ende rridhte gjak. U zhvarrosën 195 trupa, pasi gropa ku i kishin futur ishte e cekët dhe i varrosën në varre më të thellë. Të gjithë trupat ishin pa kokë. Por nuk duhet harruar se këta që ishin vrarë, nuk ishin myslimanë, por të krishterë, ortodoksë grekë që u masakruan për shkak të identitetit të tyre shqiptar. Ky qe kurthi i ngritur nga grekët ndaj këtyre njerëzve të thjeshtë e të pafajshëm, që oficerët kur panë se këta njerëz u mblodhën të gjithë para asaj kishe, ata u dhanë urdhër ushtarëve që ti vrisnin mizorisht dhe barbarisht, me mitraloza, thika dhe sëpata e hanxharë. Falë arritjes së Selam Musa Salarisë së bashku me 500 trimat e tij të mbledhur nga e gjithë Labëria, që edhe pse mbërriti me vonesë në këtë masakër, prapëseprapë këta hakën nuk ua lanë pa marrë, duke vrarë me qindra ushtarë grekë dhe luftuan deri sa i përzunë nga Hormova dhe Labova”.

Luftime të ashpra midis shqiptarëve dhe trupave greke të cilat vetëquheshin me eufemizmin trupat e “Epirit Autonom”, vazhdonin gjithandej atë pranverë të vitit 1914 në Korçë e Vlorë, Dangëlli e Sarandë, Ersekë e Tepelenë, Gjirokastër e Mallakastër. Ja se si e përshkruan gazetari amerikan Uilliam U. Houard, ish Sekretar i Përgjithshëm i Fondit të Ndihmave për Shqipërinë, raportin e mëposhtëm: “Ushtarët grekë më 2 maj 1914 sulmuan Qinanin, një fshat 5 km larg Ersekës. I gjithë fshati u shkatërrua me zjarr e dinamit përveç një shtëpie. Harold Sherud Spenser, një vullnetar amerikan në shtabin e princ Vidit, së bashku me një trupë të vogël shqiptarësh, ditën e tretë mundën të futeshin në fshatin e rrethuar dhe u përleshën me forcat greke duke i dëbuar nga fshati këto forca greke. Në të vetmen shtëpi të fshatit u gjetën trupat lakuriqe të pesë grave të reja, që ishin mbytur e përdhunuar nga ushtarët grekë, kurse një grua rreth të gjashtëdhjetave shkruan ai, teksa Spenseri po hynte brenda, ajo i thotë atij se grekët e kishin përdhunuar 27 herë! Gratë e reja kishin luftuar për të mbrojtur nderin, derisa më në fund i kishin mbytur. Pastaj ushtarët grekë i kishin përdhunuar kufomat e tyre…”, përfundon raporti. Më tej, Spenseri thekson: “Nikolica, një fshat me 500 shtëpi në rrethin e Korçës u shkatërrua nga ushtarët grekë në dhjetor 1913. Fshatarët vetë u strehuan në Starovë. Në maj të vitit tjetër, 40 prej tyre u kthyen të jetonin në rrënojat e shtëpive të veta. Grekët i rrethuan dhe hapën zjarr mbi refugjatët e tmerruar. Të gjithë sa ishin, shumica gra e fëmijë u vranë ose u plagosën. Në Bockë, trupat greke vranë më shumë se dyqind vetë; gra, fëmijë e foshnja. Spenseri i pa trupat e tyre… Hormova, një fshat në rrugën e Tepelenës në Shqipërinë e Jugut u zaptua nga grekët. Të gjithë burrat, 225 bujq të pambrojtur e paqësorë u masakruan pa pikë mëshire. Kurse në një raport tjetër, Hauardi i bën një përmbledhje kësaj tragjedie, duke e pasqyruar atë që nga tetori i vitit 1913, ku ishin djegur ose hedhur në erë mbi 300 fshatra me 35.000 shtëpi dhe kishin mbetur pa strehë 330.000 vetë. Ishin vrarë, therur me bajonetë ose djegur 20.000 burra, gra dhe fëmijë. Ky ishte pretendimi dhe pikësynimi i grekëve, të cilët lakmonin Shqipërinë Jugore, e cila banohej nga ortodoksë dhe muhamedanë, që bëheshin pengesë për realizimin e këtij synimi, prandaj duhej të vriteshin ose të dëboheshin. Më thjeshtë se kaq nuk bëhej. Ishin këto barbarizma dhe gjithë ato krime ç’njerëzore të kryera nga grekët që më në fund të gjashtë fuqitë e mëdha u detyruan që në maj të vitit 1914, të dërgonin në Korfuz Komisionin Ndërkombëtar të Kontrollit për t’u takuar me përfaqësuesit grekë. Aty hartuan të ashtuquajturën “Dispozitë të Korfuzit” dispozitë së cilës, grekët nuk iu përmbajtën duke mos respektuar kushtet e vendosura për të cilat ia vlen që të dihet kur ata “kërkojnë” atë që dinë, se që ku na takon neve, qysh nga harta e lëkurës!

 

Burimi: http://www.sot.com.al/dossier/barbarizmi-grek-i-99-viteve-m%C3%AB-par%C3%AB-ndaj-195-burrave-t%C3%AB-hormov%C3%ABs-dhe-politika-100-vje%C3%A7are

Hartat e Shqipërisë Etnike

09/02/2015 Lini një koment

Enis SULSTAROVA

 

HARTAT E SHQIPËRISË ETNIKE

Enis Sulstarova

Enis Sulstarova

Ndeshja e ndërprerë futbollistike Serbi-Shqipëri në Beograd solli në qendër të debatit, ndoshta si asnjëherë më parë, hartën e Shqipërisë Etnike (Shqipëria Natyrore për disa). Gazetarë e opinionistë shqiptarë, ata nxituan që me shkrimet e tyre të sigurojnë çdokënd se ky projekt nuk është i përqafuar nga qeveria e Shqipërisë dhe as nga ajo e Kosovës. Gjatë vizitës së kryeministrit shqiptar në Beograd, edhe ministri i Jashtëm, Bushati gjeti rastin që të shprehet se ata që mendojnë për “Shqipërinë e Madhe” jetojnë në një botë tjetër nga ajo e tij, duke rënduar edhe më trysninë politike e mediatike ndaj atyre që mendojnë se vetëvendosja dhe bashkimi politik i kombit shqiptar është kërkesë legjitime politike (që të tjerët, për ta injoruar apo denigruar, e njësojnë me parullën e “Shqipërisë së Madhe”). Gjithsesi le të përqendrohemi te vetë harta dhe të shohim se çfarë përfaqëson ajo dhe nëse duhet përdorur politikisht apo jo.

Ekzistojnë disa variante të hartës, prandaj do të ishte më mirë që të flisnim në shumës për harta të Shqipërisë Etnike dhe jo për një të vetme. Gjithashtu duhet të kemi parasysh se, megjithëse termi “Shqipëri Etnike” ka hyrë në përdorim për të shenjuar tërësinë e pandarë të atdheut të kombit shqiptar dhe se ky term është më  i drejtë se sa ai i “Shqipërisë së Madhe”, prapëseprapë epiteti “etnik” duhet marrë si dallues i shqiptarëve si një komb i veçantë nga të tjerët përreth tij, por jo si tregues i statusit politik të shqiptarëve. Sot ka përpjekje për ta zhveshur përfytyrimin e kombit shqiptar nga statusi politik dhe për ta ulur në statusin e disa etnive shqiptare në shtete të ndryshme, që qenkan në procesin e shndërrimit në kombe të ndryshme.

Në variantin më të shtrirë të hartave, Shqipëria Etnike i bie që të barazohet me territorin e katër vilajeteve osmane. Mund të duket ekzagjerim i parimit etnografik, por edhe kjo e ka një shpjegim. Duhet të sjellim ndërmend që para rilindësve shtrohej detyra për të paraqitur grafikisht shtrirjen territoriale të kombit shqiptar dhe për të përcaktuar kufijtë e pretenduar të shtetit të ardhshëm shqiptar. Zgjidhja më komode për vetë kushtet ishte që ata ta kombinonin parimin e etnografisë me kufijtë ekzistues administrativë të Perandorisë Osmane, sepse për sa kohë që ky shtet do të ekzistonte, ishte më e lehtë në këtë mënyrë formulimi dhe ngritja e kërkesat politike, si p.sh. për njësimin e administratave ekzistuese nën një vilajet “shqiptar”, për të futur përdorimin e gjuhës shqipe në administratë e në shkollat që administroheshin nga vilajetet, apo për të kufizuar shtrirjen territoriale të shërbimit ushtarak të rekrutëve shqiptarë. Kështu, rilindësit dolën me formulën e katër vilajeteve, gjithnjë duke qenë të vetëdijshëm se një pjesë e kazave skajore, sidomos ato në Vilajetin e Manastirit, nuk kishin shumicë shqiptare. Sigurisht duhet të kemi parasysh edhe faktin se sidomos në atë periudhë identitetet kombëtare në

rrjedhën e historisë dihen: territoret e katër vilajeteve “shqiptare” u ndanë midis shteteve ballkanike dhe vetë ekzistenca fizike e kombit u vu në rrezik. Në këto kushte, as që mund të bëhej fjalë se projekti i Shqipërisë Etnike u realizua apo se u solli dëme fqinjëve, sikurse mund të thuhet me plot gojën se projektet e “Greqisë së Madhe” dhe “Serbisë së Madhe” ishin shoviniste, si në konceptimin e tyre hegjemonist e perandorak, pa folur pastaj për zbatimin metodik të tyre, që shqiptarët e Çamërisë, Kosovës e të shumë rajoneve të tjera e kanë hequr në kurriz.

Hartat e Shqipërisë Etnike filluan të shfaqeshin në shek. XX si shenjë e mospranimit të një pjese të shqiptarëve me gjendjen e krijuar, pra si simbol i aspiratës për bashkimin kombëtar dhe si projekt konkret politik atëherë kur situata premtonte për ndryshime të mundshme kufijsh, si p.sh gjatë dy luftërave botërore. Gjithsesi, ndryshimet në terren vazhdonin si pasojë e fushatave të spastrimit etnik të shqiptarëve. Edhe sot e kësaj dite kombi shqiptar është në tërheqje të vazhdueshme territoriale në skajet e atdheut. Edhe identitetet etniko-kombëtare kanë pësuar ndryshime të thella që edhe sot nuk janë të ngulitura. P.sh. krahina e Sanxhakut mund të jetë pjesë e hartës së Shqipërisë Etnike, mirëpo si i bëhet që shumë veta atje identifikohen sot si boshnjakë? Në jug, për sa i përket Çamërisë, çfarë dimë me siguri për vetëdijen etnike të shqiptarëve (ortodoksë) të atjeshëm?

Mospërputhja e hartave të Shqipërisë Etnike me realitetin në terren, të krijuar së shumti si pasojë e masakrave dhe shpërnguljeve të dhunshme, a do të thotë se Shqipëria Etnike nuk duhet paraqitur grafikisht (në aspektin politik dhe në atë etnografik)? Si hartë historike nuk ka përse të mos paraqitet. Atë e gjejmë në librat e historisë dhe në muze. P.sh. në muzeun e Lidhjes së Prizrenit është e ekspozuar një hartë, ku janë të shënuara qytetet ku Lidhja kishte ngritur degët e saj. Pak a shumë harta në fjalë korrespondon edhe me të dhënat etnografike të popullatës sipas regjistrimeve osmane të kohës. Nuk ka përse të mos përdoret për të thënë edhe politikisht se ja ku kemi qenë dikur para se sa të na copëtonin në disa shtete. Kemi përshtypjen se i tillë ishte edhe mesazhi në flamurin e famshëm që fluturoi në stadiumin e Beogradit. Harta e Shqipërisë Etnike kishte në të dy krahët dy figura të Rilindjes, Ismail Qemalin dhe Isa Boletinin, që në simbolikën kombëtare shoqërohen me shpalljen e pavarësisë në emër të të gjithë shqiptarëve, kohë përpara se të përcaktoheshin kufijtë e shtetit shqiptar.

Shqiptarët në të gjitha shtetet ballkanike të sotme e identifikojnë veten si anëtarë të të njëjtit komb. Duke e ditur se përfytyrimi i një kombi ka si pjesë të pandashme edhe përfytyrimin e atdheut të tij, atëherë lind edhe nevoja e paraqitjes grafike, pra në hartë të këtij atdheu, i cili detyrimisht do të përfshijë edhe territore të disa shteteve sovrane fqinjë me Shqipërinë e Kosovën. Po të ndjekim parimin e shtrirjes së tanishme territoriale të shqiptarëve, një hartë e tillë mund të përvijohej edhe sot, e cila sigurisht që do të ishte e ndryshme nga ajo e katër vilajeteve, më e tkurrur. Mirëpo në disa zona, për arsyet që prekëm më sipër, hartimi i saj do të paraqiste vështirësi. Prandaj një hartë, e cila jep me besnikëri shtrirjen territoriale të sotme të kombit, detyrimisht në disa vende do ta kombinonte parimin etnografik me atë historik (d.m.th. të pranisë së vazhdueshme historike të shqiptarëve edhe aty kur mund të mos kenë shumicën e qartë sot). Kjo mund të ngjallë protesta te fqinjët apo edhe te disa shqiptarë, por në krahun tjetër nuk mund të mohohet aspekti praktik i saj.

Në fund, a mund të themi se hartat e Shqipërisë Etnike përfaqësojnë një projekt për bashkimin e politik të atdheut e kombit? Një përgjigje me po ose jo është e pamundur, për mendimin tonë, për sa kohë që një pjesë e mirë e shqiptarëve mendojnë se çështja kombëtare shqiptare si e tillë konsiderohet si e mbyllur, joekzistente, apo jo e kësaj bote, dhe të tjerë vazhdojnë të besojnë se një projekt i tillë është i nevojshëm dhe i mundshëm. Për të qenë realistë, do të thoshim se hartat në fjalë janë paraqitje materiale (grafike) e dëshirës për bashkim të shqiptarëve, se sa e vullnetit politik. E thënë ndryshe, vizatimi, gdhendja, shtypja, madje edhe valëvitja e hartave të Shqipërisë Etnike janë zëvendësuesit e artikulimit politik të projektit të bashkimit shqiptar. Ato janë shoqëruese grafike e thirrjeve “Jemi Një!” të tifozëve të kombëtares, por janë edhe protesta të shumë shqiptarëve në raste të tjera të manifestimeve publike (si p.sh. në përkujtimet e shpalljes së pavarësisë më 28 Nëntor) ndaj mungesës tërësore apo dobësisë së politikave shqiptare që orientohen për nga bashkimi kombëtar. Një hartë e Shqipërisë Etnike është një mjet vizual që u kujton atyre shqiptarëve që u nëpërkëmben të drejtat kombëtare, si p.sh. në Luginë të Preshevës, në pjesën e Malësisë që ndodhet në Malin e Zi, apo çamëve në Shqipëri, se ata nuk janë vetëm, se janë pjesë skajore e një hapësire shqiptare, prej nga presin mbështetje dhe ndihmë.

Po të krijohet një politikë e bashkërenduar kombëtare, kryesisht në Shqipëri, Kosovë dhe midis faktorëve politikë të IRJM-së, politikë e cila vepron brenda kuadrit ekzistues së rendit ndërkombëtar të shteteve, politikave integruese europiane, lirive bazë të njeriut dhe të drejtave kombëtare, atëherë bashkimi kombëtar, i kuptuar si njësim shpirtëror i kombit, do të materializohej me shumë mënyra dhe vetë harta e Shqipërisë Etnike nuk do ta kishte spikatjen politike që sot merret si provokim nga shtetet ballkanike fqinje me Shqipërinë e Kosovën. Për ta shtjelluar idenë, sot ekzistojnë hapësira të mëdha për veprimin kombëtar shqiptar me mjete paqësore dhe demokratike. Nuk është e thënë se ndryshimi i kufijve shtetërorë duhet të jetë kurdoherë përgjigja. Shteti kombëtar është mjeti më i mirë i provuar nga historia për forcimin dhe begatinë e kombit, por jo i vetmi. Për mirë, ose për keq, shqiptarët do të jetojnë edhe për një kohë të gjatë pa shtetin e tyre të njësuar, por kjo nuk do të thotë se duhet të heqin dorë nga qenia e tyre një komb dhe mbrojtja e të drejtave kombëtare kudo ku jetojnë. Aty ku ndryshimi dhe dobësimi i kufijve është një mundësi e realizueshme nga e drejta ndërkombëtare, kjo duhet synuar. Konkretisht, Shqipëria dhe Kosova nuk kanë përse të mos e synojnë bashkimin në një shtet, përderisa kjo lejohet nga ligjet ndërkombëtare dhe kryhet në pajtim me tendencat integruese të sotme në Evropë. Kur paramendohet bashkimi i Evropës në një federatë, pse të mos mendohet njësimi i dy shteteve shqiptare. Rruga duket ende e gjatë, por jo e pamundur. Shembullin na e kanë dhënë dy shtetet gjermane.

Fakti që IRJM-ja duhet të ekzistojë për balancat ndërkombëtare të sigurisë e të paqes, nuk do të thotë që pjesa e kombit shqiptar që aktualisht ndodhet në atë shtet shqiptarët të nëpërkëmbet dhe të kufizohet në të drejtat e saj. Tendencat e brendshme të deritanishme tregojnë qartë se IRJM po lëviz drejt një shteti dykëmbësh dhe nuk ka përse elitat politike sllave e shqiptare të tij të mos ta diskutojnë hapur krijimin e një federate, në vend të klimës mosbesuese ndëretnike që mbizotëron tani. E thënë metaforikisht, nëse Ballkani do të bëhet një ditë Evropë, nuk ka përse IRJM-ja të mos bëhet Belgjikë, apo Zvicër. Në këtë mënyrë dhe harta e pjesës së atdheut shqiptar në anën lindore do të marrë pamjen e saj, detyrimisht të ndryshme nga ajo përkatëse e Shqipërisë Etnike të vitit 1878. Në një Evropë demokratike, sllavët dhe shqiptarët brenda IRJM-së ose do ta gjejnë gjuhën e bashkëjetesës, ose mirëkuptimin për të vetëvendosur për ndarjen. Sërish, shembulli për t’u ndjekur është evropian, ai i ndarjes së Çekosllovakisë.

Po kështu, pjesa e kombit shqiptar në Malin e Zi, nga Plava e Gucia e deri në Ulqin, duhet të formojnë një parti politike më vete dhe në këtë mënyrë të mbrojnë më mirë të drejtat e tyre kombëtare, por edhe duke apeluar te institucionet evropiane, si edhe në Tiranë e Prishtinë për përkrahje politike e diplomatike. Kryeministri Rama ka të drejtë të pretendojë që Lugina e Preshevës të trajtohet njëlloj siç trajtohen në Kosovë serbët në veri të Ibrit dhe sipas të gjitha standardeve ndërkombëtare. Edhe çështja çame të jetë pjesë e përhershme e bisedimeve dypalëshe Shqipëri-Greqi dhe të ngrihet në organet përkatëse evropiane që një ditë të gjejë një zgjidhje të drejtë e përfundimtare.

Mund të ketë lexues që ky shkrim t’u duket si një program “minimalist” dhe për heqje dorë nga njësimi politik që nënkupton harta e Shqipërisë Etnike. Përgjigja ndaj këtij rasti hipotetik do të ishte se pikërisht këtu qëndron problemi: as një program “minimalist” nuk e kemi në axhendat e politikës shqiptare për afrimin e pjesëve të kombit dhe për funksionimin e solidaritetit kombëtar në shërbim të atyre pjesëve të tij që janë akoma plagë të hapura. Prandaj, kur të ndjehet se kemi një politikë të qëndrueshme kombëtare, që e ndjekin institucionet shtetërore, partitë e organizatat e tjera politike, sigurisht me disa opsione alternative për strategjitë dhe me debat të brendshëm demokratik mbi to, nuk do të kemi më nevojë të valëvisim hartat e Shqipërisë Etnike nëpër stadiume, sepse do të diskutojmë probleme më konkrete dhe zgjidhjet e tyre. Nëse politika shqiptare vihet në binarët kombëtarë, hartat do t’i gjejmë në libra të historisë dhe në muze, por njëkohësisht do të ndjehemi më optimistë për të ardhmen e kombit se sa janë ndjerë breza para nesh apo se sa ndjehemi sot.

 

Burimi: http://mapo.al/2014/11/17/hartat-e-shqiperise-etnik/

Hapet Arkivi i Shtetit: Zbulohet harta e rrallë e Shqipërisë

13/01/2015 Lini një koment

HAPET ARKIVI I SHTETIT: ZBULOHET HARTA E RRALLË E SHQIPËRISË

Harta e Shqipërisë së vërtetë

Harta e Shqipërisë së vërtetë

Për herë të parë del në dritë dosja e një studimi të panjohur i vitit 1941 për territoret reale gjeografike dhe historike të Shqipërisë, punuar prof. Ahmet Gashi, Prishtinë Shqipnija ethnike edhe vuajtjet e shqiptarëvet në Shqipnin e robnueme në Arkivin Qendror të Shtetit, Tiranë, në Fondin 144 – Koleksioni i hartave, gjendet dosja nr. 3, me afat ruajtje të përhershëm, me 42 fletë, e cila përmban hartën e Shqipërisë së Vërtetë, punuar nga prof. Ahmet Gashi, si dhe një studim të tij me titull “Shqipnija ethnike edhe vuajtjet e shqiptarëve në Shqipnin e robnueme”, përgatitur më 1941. Prof. Ahmet Gashi (1988-1977) – Veprimtar i lëvizjes dhe i arsimit, gjeograf dhe historian, Mësues i Popullit, lindi në Prishtinë në një familje me tradita patriotike.

Pasi mbaroi Normalen e Shkupit, u diplomua Profesor i Historisë e Gjeografisë në Universitetin e Stambollit (1910). Nga viti 1910 – 1964 ka punuar si mësues në Normalen e Prishtinës, Normalen e Elbasanit, Institutin Femëror “Nana Mbretneshë”, Gjimnazin “Sami Frashëri” Prishtinë, në shkolla të niveleve të ndryshme në Tiranë. Ahmet Gashi ka dhënë ndihmesë si autor i një sërë veprash shkencore në fushën e studimeve dhe të teksteve të gjeografisë. Ahmet Gashi ishte i pari gjeograf shqiptar i pranuar si anëtar i Shoqatës Nacionale Gjeografike (The National Geographic Society, Washington D.C.) më 1936; është dekoruar me “Urdhrin e Lirisë” të kl. I, me Urdhrin “Për veprimtari patriotike” të kl.I. (Fjalori Enciklopedik Shqiptar, botimi i ri, Tiranë, 2008, f. 754-755).

Përpiloi dhe botoi disa harta gjeografike dhe historike, ndër to hartën “Shqipëria në vitet 1878-1881”, “Kryengritjet shqiptare për pavarësi në vitet 1909-1912”, “Lëvizja kombëtare shqiptare e vitit 1908”.  Harta që po i paraqitet sot lexuesit të gazetës “Standard”, paraqet shtrirjen etnike të shqiptarëve, me titull “Shqipëria e vërtetë” në shkallën 1: 200 000. Kjo hartë shoqërohet me studimin e prof. A. Gashit: Shqipnija ethnike edhe vuajtjet e shqiptarëve në Shqipnin e robnueme, të cilin po e paraqesim (jo të plotë) për lexuesin, duke ruajtur gjuhën origjinale të dokumentit. Kujtojmë se pas kapitullimit të Jugosllavisë, në prill 1941, Mbretëria Shqiptare përfitoi një pjesë të trojeve shqiptare të Kosovës, Dibrës, Strugës, Ulqinit etj., ku shtriu edhe veprimin e pushtetit politik, ushtarak dhe administrativ. Kufijt e Shqipnis Ethnike.

1. Kufini perëndimor

Në këtë anë Shqipnija Ethnike laget me detin e Jonise dhe me atë të Adriatikut, qysh prej Prevezës (38057’ gjenësi Veriake) e deri te sqepi i Luftës së Zezë (Crnirat) mbi gjiun e Spizzes (4208’ gjenësi Veriake). Gjatësia e brigjeve në këtë anë është 651 km.

2. Kufini veri-perëndimuer

Ky kufi fillon të sqepi i Luftës së Zezë (Crnirat) në bregun e Adriatikut dhe mbaron te maja e Jankovit (43020’ gjenësi veriake dhe 37056’ gjatësi lindore prej Ferro-s) … Gjatësia e kufinit veri-perëndimuer është 170 km, me vija ajrore dhe afër 220 km, tue shkue mbas vijave të shtrembta të kufinit. Kjo vijë përmbledh krahinat shqiptare të humbuna më 1878 të Ulqinit, të Tivarit, të Podgoricës (Zetes-s), Hotit, Grudës, Kuçit, Triepshit, Piprit, Plavës, Gucines, Beranes, Bistricës, Pejës, Rugovës, Rozhajës, Peshterit e Pomerenikut.

 3. Kufini veri-linduer

Kjo pjesë e kufinit të Shqipnisë Ethnike shtrihet prej majës së Jankovit deri në Gradnja (42042’ gjanësi veriake edhe 39032’ gjatësi lindore prej Ferro-s). Në rast se nuk do të kërkohen tokat shqiptare të krahinave të Adriatikut, qysh prej Prevezës (38057’ gjenësi Veriake) e deri te sqepi i Luftës së Zezë (Crnirat) mbi gjiun e Spizzes (4208’ gjenësi Veriake). Gjatësia e brigjeve në këtë anë është 651 km.

4. Kufini linduer 

Kufini linduer i Shqipnisë Ethnike fillon në Gradnja (42042’ gjanësi veriake edhe 39032’gjatësi lindore prej Ferro-s) edhe mbaron në kandin ku bashkohet lumi i Venetiko-s me lumin e Vistrices (39011’ gjatësi lindore prej Ferro-s edhe 4003’ gjanësi veriake), me gjatësi afër 342 km … Kjo vijë e kufinit linduer të Shqipnis ethnike përmbledh krahinat lindore shqiptare të humbuna mbas luftës së Ballkanit më 1912. Këto krahina kanë këto qytete bashkë me kazatë e tyne: Jakovën, Prizrenin, Kaçanikun, Vranjen (humbur më 1878), Gostivarin, Tetovën, Shkupin, Kumanovën, Presheven, Dibren, Kerrçoven, Strugen, Ohrin, Krusheven, Perlepin, Resnen, Manastirin, Folorinen, Kosturin, Naseliçen dhe Grebenen.

 5. Kufini jug-linduer

Vija e kufinit jug-linduer nis qysh prej vendit ku bashkohet lumi i Bistrices me kamben e vetv të Venetiko-sve dhe mbaron te goja e lumit të Artës (38042’ gjatësi lindore 3901’gjanësi veriake) me një gjatësi pothuajse 180 km. Kjo vijë e kufinit prej vendit që u përmend shkon me lumin e Venetiko-s deri në majën 549, mbasandej, tue shkue drejt jugës mbas rrjedhës së një përroni që është degë e Venetiko-s, kalon nga lindja e Kipurjos e shkon gjithnjë nga juga mbas atij prroni deri në Fonike (1288), ku pjek me kufirin e vjetër turko-grek të para 1912-ës, të cilin e krahinave të Kurshumlis, të Prokupjes e të Leskovces (sikundër po kërkohen krahinat e Tivarit, të Ulqinit, të Podgoricës, të Vranjës etj., atëherë kufini veri-linduer ndërron trajtë … Kjo vijë e kufinit përmbledh qytetet e Kurshumlis, të Prokupjes, të Leskovces e të Vranjës, bashkë me katundet e kazavet të tyne.

6. Kufini juguer 

Kjo pjesë e kufinit të Shqipërisë ethnike përbahet prej brigjeve të gjiut të Artës. Këto brigje të përthyeme tepër kanë një gjatësi pothuajse 93 km, qysh prej gojës së lumit të Artës e deri te qyteti i Prevezës. Kjo vijë përfshinë krahinën e Pogonit me qytetin e Voshtinës edhe krahinat e Sulit e të Çamëris me qytetet e Filatit, të Ajdonatit, të Margëlliçit, Pargës, Lurosit, Filipiodhes e të Prevezës. Vendi gjeografik i Shqipnis Ethnike Mbrenda kufijvet që u përmenden përmblidhen tokat e Shqipnis ethnike, të cilat shtrihen në anën juge-perëndimore të gadishullit të Ballkanit, mbi brigjet lindore të detnevet të Jonis e të Adriatikut, prej juge në veri, ndërmjet shkallëvet të gjanësis veriore 38057’(Prevezë) dhe 43020’ (maja e Jankovit në V.P. të Novipazarit) edhe prej perëndimit në lindje dërmjet shkallëve të gjatësisë lindore prej Ferros, 36040’ (Sqepi i Luftës së Zezë=Crnirat) mbi Spizze-n edhe 39038’ (Kumarevo në lindje të Vranjes).

Aq sa ka krahët Shqiponja, katër janë vilajetet tona

28/12/2014 Lini një koment

Prof. dr. Eshref YMERI

 

“AQ SA KA KRAHËT SHQIPONJA, KATËR JANË VILAJETET TONA”

Lefter Çipa

Eshref Ymeri

Eshref Ymeri

Në një njoftim të faqes internetike të gazetës “Panorama” me titull “Presidenca greke: Himara, Vorio Epir”, të botuar më 18 tetor 2014, lexova këtë informacion:

“Njoftim në faqen zyrtare të Presidencës greke për takimin e Papuliasit me një qytetare nga Himara. Presidenti priti 81-vjeçaren Pringu nga Himara e Vorio Epirit”.

Nga ky informacion mësohet, gjithashtu, se Sekretari i Përgjithshëm i Ministrisë së Jashtme, Qirjako Qirko, i ka kërkuar ambasadorit grek Rokanas heqjen e termit Vorio Epir nga faqja e Presidencës greke, pasi “ky term nuk është koncept politiko-administrativ në Republikën e Shqipërisë, ndërkohë që përdoret rëndomë në qarqe antishqiptare, të cilat, në kuadër të pretendimeve territoriale, identifikojnë me këtë term Shqipërinë e Jugut”. Por rezulton se termi Vorio Epir nuk është lëvizur nga faqja zyrtare e Presidencës greke.

Është për të vënë duart në kokë që Tirana zyrtare, gjatë gjithë këtyre viteve të pluralizmit politik, vazhdon të përdorë shprehjen “qarqe antishqiptare”, një shprehje kjo e shpëlarë që i ka dalë boja me kohë e me vakt dhe që dëshmon për mjerimin politik ku shteti ynë e ka katandisur veten në sytë e opinionit publik mbarëshqiptar.

Si është e mundur që Tirana zyrtare të deklarojë për qarqe antishqiptare, kur duket sheshit, ditën për diell, që në këtë mes kemi të bëjmë jo me “qarqe antishqiptare”, por me politikë zyrtare greke, të kristalizuar, kundër Republikës së Shqipërisë. Presidenti Papulias është President i Republikës Greke dhe shprehet botërisht në faqen zyrtare të Presidencës greke se Himara është tokë greke. Të njëjtën gjë e ka pas deklaruar para disa vjetësh edhe paraardhësi i tij Stefanopulos:

“A mund të lejojmë që në Himarën greke… dhe në Korçën vllaho-greke të mos ketë shkolla greke..?” (Gazeta “Republika”. 25 shtator 2005, f. 8).

Unë mendoj se përgjigjja që duhet t’i jepet jo vetëm Presidentit Papulias, por edhe kishës shoviniste greke, Kryeministrit grek, parlamentit grek dhe mbarë politikës shoviniste grekokaragjoze, është fare e thjeshtë:

Presidenti i Republikës Bujar Nishani, në sallën e pritjeve solemne dhe në kabinetin e vet, prapa kolltukut të tij, të varë në mur hartën e Shqipërisë Etnike.

Kryeministri Edi Rama, në sallën e pritjeve solemne dhe në kabinetin e vet, prapa kolltukut të tij, të varë në mur hartën e Shqipërisë Etnike.

Kryetari i Kuvendit Ilir Meta, në sallën e Kuvendit, në sfondin prapa kolltukut të tij, pranë flamurit kombëtar, të varë edhe hartën e Shqipërisë Etnike.

Kryetari i opozitës Lulzim Basha, në sallën e madhe të selisë së Partisë Demokratike, në murin prapa kolltukut të tij, të varë hartën e Shqipërisë Etnike.

Dhe në të katra hartat, të shkruhen përsipër tyre, me shkronja ari, dy vargjet e mësipërme lapidare të një strofe nga një poezi e poetit mitik Lefter Çipa, e këtij zëri të fuqishëm të Labërisë dhe të mbarë shqiptarisë që kërkon ribashkimin e trojeve tona etnike në një shtet të vetëm, me një stemë dhe me një flamur.

Këto katër figura kryesore të politikës së sotme shqiptare, le ta varin hartën e Shqipërisë Etnike dhe të mos u trembet syri hiç, se kanë me vete mbarë popullin shqiptar të të gjitha trevave etnike, kanë me vete rininë mbarëshqiptare, që e përfaqësuan aq denjësisht futbollistët tanë trima, të cilët, me aq burrëri shqiptare, morën në mbrojtje flamurin e Shqipërisë Etnike në mes të bishave fashiste serbogreke në stadiumin e Beogradit.

Jam i bindur që këta katër kryepolitikanë shqiptarë janë burra të vendosur, prandaj, përballë aleancës së ndërkryer sllavogreke kundër etnisë shqiptare, siç u demonstrua më 14 tetor 2014 në Beograd, kanë rastin ta tregojnë vendosmërinë e tyre që të lënë emër në histori.

 

San Diego, Kaliforni

21 tetor 2014

Ymer Prizreni, kryetari i parë shqiptar

08/10/2014 Lini një koment

Nehat KRASNIQI

 

YMER PRIZRENI, KRYETARI I PARË SHQIPTAR

Ymer Prizreni

Ymer Prizreni

Në tetor të vitit 1879 Haxhi Ymer Prizreni u zgjodh kryetar i Lidhjes Shqiptare, kurse në janar të vitit 1881 kryetar i qeverisë së Shtetit të parë Autonom Shqiptar, funksion të cilin e mbajti deri në fund të jetës së tij.

Haxhi Ymer Prizreni ka qenë myderriz, myfti, udhërrëfyes shpirtëror dhe njëri nga ideatorët, themeluesit dhe udhëheqësit më të spikatur të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Ka qenë kryetari i parë i Shtetit të parë Autonom Shqiptar. Lindi në Prizren, rreth vitit 1820, në një familje të shquar myderrizësh, e cila duke ushtruar prej kohësh këtë profesion fisnik, u mbiemërua Myderrizi (Muderriz-zade). Me këtë mbiemër, Haxhi Ymeri, është nënshkruar edhe në diplomat (ixhazet-nametë) që iu ka lëshuar diplomantëve të tij në Medresenë e Mehmet Pashës në Prizren.  Mbiemrin “Prizreni” e mori pas inkuadrimit në jetën politike, si deputet i Prizrenit në Parlamentin Osman. Një shënim i babës së Ymer Myderrizit, Sylejman efendiut,  në një dorëshkrim të tij të vitit 1825, hedh dritë për trungun gjenealogjik të familjes së Haxhi Ymerit. Sipas këtij shënimi, baba i tij Sylejman efendiu ishte i biri Rustemit, i biri Sylejmanit, i biri Ymerit, i biri Abdullah Prizrenit. Nga i ati i Ymerit, Sylejman efendiu, ka mbetur një dyzinë dorëshkrimesh të koleksionuara në Prizren, Prishtinë, Zagreb, Sarajevë e gjetiu, nga të cilët mund të nxirret përfundimi se ai ishte një dijetar me interesime të jashtëzakonshme.

Ymer efendi Myderrizi, mësimet e para i ka nxënë në vendlindje, ndërsa studimet i ka mbaruar në Stamboll, ku ka vijuar mësimet nga dijetarët më në zë të asaj kohe. Pas mbarimit të studimeve, Haxhi Ymer Prizreni deri në fillimin e luftës ruso-turke, të shpallur nga Rusia më 23 prill të vitit 1877, punoi myderriz në medresenë e Gazi Mehmet Pashës në Prizren. Situata politike në Perandorinë Osmane, e në veçanti në Gadishullin Ilirik, respektivisht shpallja luftë Perandorisë Osmane nga Serbia më 30 qershor të vitit 1876 dhe nga Mali i Zi më 1 korrik të po këtij viti, vende këto që shfaqën haptazi pretendime pushtuese ndaj tokave shqiptare duke okupuar tokat shqiptare në veri të vendit dhe duke eksterminuar popullsinë autoktone shqiptare nga trojet e veta stërgjyshore, e nxitën Haxhi Ymerin që të angazhohet me tërë qenien e tij në luftën politike dhe në organizimin ushtarak të vullnetarëve shqiptarë për mbrojtjen e interesave të atdheut.  Më 13 dhjetor të vitit 1877 ai filloi aktivitetin e tij politik në Parlamentin Osman, në të cilin qe ndër deputetët shqiptarë më aktiv në mbrojtjen e interesave politike shqiptare. Këtë aktivitet ai e vazhdoi deri në shpërndarjen e këtij parlamenti nga sulltani,  më 14 shkurt të vitit 1878, për shkak të rrjedhave të disfavorshme të luftës me Rusinë. Gjatë kësaj kohe Haxhi Ymeri veproi aktivisht në Komitetin Qendror për Mbrojtjen e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare, që ishte formuar menjëherë pas mbledhjes së parlamentit të dytë Osman në dhjetor të vitit 1877. Në këtë komitet ai u dallua si  njëri nga ideatorët dhe nismëtarët më aktiv dhe më të prerë për themelimin e Lidhjes Shqiptare. Me punën e tij të palodhur dhe të vendosur, duke qenë në krye të Komisionit Organizativ, Haxhi Ymeri me shokë organizoi dhe mbajti Kuvendin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit më 10 qershor të vitit 1878. Në tetor të vitit 1879 Haxhi Ymer Prizreni u zgjodh kryetar i Lidhjes Shqiptare, kurse në janar të vitit 1881 kryetar i qeverisë së Shtetit të parë Autonom Shqiptar, funksion të cilin e mbajti deri në fund të jetës së tij. Pas shpartallimit ushtarak të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, Haxhi Ymeri iku dhe u strehua në Ulqin, ku vdiq më 12 qershor të vitit 1887.

Haxhi Ymer Prizreni në dokumentet osmane paraqitet si ideatori dhe veprimtari më i prerë dhe më aktiv i krijimit të një shteti autonom shqiptar, i cili do t’i bashkonte të gjitha sanxhaqet me popullsi shqiptare në një njësi të vetme administrative. Për realizimin e këtj synimi Haxhi Ymeri veproi në disa rrafshe. Organizoi administratën, gjygjësinë, financat dhe postë-telegrafin.

Një akt shumë domethënës që ndërmori Haxhi Ymer Prizreni është fetfaja e tij e njohur mbi të drejtën e luftës për mbrojtjen e atdheut dhe të qenies kombëtare, por edhe në porosinë që trasmeton ajo për profilizimin ideor dhe politik të ylemasë shqiptare.

Haxhi Ymer Prizreni, me idetë, qëndrimin dhe veprën e tij politike patriotike, zë vend qendror në mesin e rilindasve kombëtarë shqiptarë. Është thënë me të drejtë se Lidhja Shqiptare e Prizrenit ka qenë prodhim i ndjenjës së kombësisë shqiptare, e ndihmuar edhe nga ndjenja fetare islame. Me Lidhjen Shqiptare të Prizrenit zë fill jeta politike kombëtare shqiptare. Ndërsa vepra e Haxhi Ymer Prizrenit paraqet gurin themeltar të kësaj zanafille.

 

Burimi: http://shenja.mk/index.php?news=5499

Lidhja shqiptare e Prizrenit (10 qershor 1878)

11/06/2014 Lini një koment

Zejni S. MAZLLAMI

 

LIDHJA SHQIPTARE E PRIZRENIT

(10 qershor 1878)

Zejni Mazllami

Zejni Mazllami

Lidhja Shqiptare e Prizrenit përbën ngjarjen më të rëndësishme deri atëherë të Rilindjes Kombëtare dhe një nga ngjarjet më madhore në historinë e popullit shqiptar. Drejtuesit e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare vlerësuan drejt momentin historik për themelimin e kësaj organizate politike-ushtarake për t’i dal zot tërësisë së Shqipërisë përballë pretendimeve gllabëruese e shoviniste të shteteve fqinjë të mbështetura nga Fuqitë e Mëdha dhe njëkohësisht për të luftuar për jetësimin e së drejtës për të formuar shtetin shqiptar në kuadër të Perandorisë Osmane, që do të përmbushte një aspiratë të ligjshme historike të popullit shqiptar. Pezullimi i zbatimit të Traktatit të Shën Stefanit deri në Kongresin e Berlinit u jepte patriotëve shqiptarë një kohë shumë të çmueshme për të organizuar më mirë qëndresën shqiptare politike e ushtarake dhe për të t’u përgatitur që t’i bënin ballë rrezikut të copëtimit të atdheut. Në këto rrethana, u përhap te mbarë shqiptarët ideja për të formuar një lidhje të përgjithshme kombëtare, në të cilën do të përfshiheshin të gjithë shqiptarët, pavarësisht nga krahinat, feja dhe gjendja e tyre shoqërore. Patriotët shqiptarë dhe veçanërisht Komiteti i Stambollit fillimisht u përpoqën ta bindin Portën e Lartë që të lejonte formimin e një lidhjeje shqiptare por ajo nuk pranoi. Meqenëse nuk që një gjendje të pengonte mbajtjen e kuvendin shqiptar, ajo u përpoq me anën e agjentëve dhe përkrahësve të saj të formonte jo një lidhje shqiptare por një lidhje islame proosmane, ku do të bënin pjesë të gjithë banorët myslimanë të Gadishullit Ballkanik. Nismën për thirrjen e Kuvendit të Përgjithshëm e mori Komiteti i Stambollit, por, për të mos shkaktuar reagimin e hapur të organeve qeveritare osmane, Komiteti i Stambollit vepronte si dhe më parë në fshehtësi të plotë. Si vend për mbledhjen e Kuvendit u caktua Prizreni, qyteti kryesor i Kosovës dhe një nga nga me të mëdhenjtë e Shqipërisë, që ndodhej në afërsi të krahinave ku do të zhvillohej qëndresa e armatosur e Lidhjes për mbrojtjen e tërësisë tokësore shqiptare. Me organizimin e drejtpërdrejtë të veprimeve për thirrjen e Kuvendit u ngarkua një komision i posaçëm, shumica e anëtarëve e të cilit ishin nga Prizreni dhe Gjakova, ndërmjet tyre njihen Ymer Prizreni dhe Ahmet Koronica.

Sapo u hap lajmi së Kongresi i Berlinit do të mblidhej më 13 qershor 1878, në viset e katër vilajeteve u zhvilluan mbledhje për t’u zgjedhur delegatët që do të niseshin për në Prizren. Në viset shqiptare të vilajetit të Kosovës, të Shkodrës, të Manastirit dhe të Janinës, nuk u caktua si delegatë asnjë nga elementët proosman. Megjithatë, ulematë dhe funksionarët osman, duke përdorur mjetet nga me të ndryshmet, bënë që në ato Kaza, ku banonin popullsi e përzier myslimane shqiptare, boshnjake, turke e pomake, të caktoheshin si delegatë edhe mjaft pashallarë dhe bejlerë sulltanist.

Kuvendi Kombëtar u hap më 10 qershor 1878, atë ditë në Prizren nuk kishin arritur të gjithë delegatët e krahinave shqiptare, mungonin delegatët e vilajetit të Shkodrës, nisjen e të cilëve e kishin penguar intrigat e valiut osman, Hysen Pashës, ndërsa nga vilajeti i Janinës kishin arritur vetëm dy delegatë.

Edhe sot e kësaj dite nuk është e njohur lista e plotë e delegatëve që morën pjesë në ditën e hapjes së Kuvendit të Përgjithshëm të Lidhjes, njihen më se 110 emra, shumica e të cilëve vinin nga vilajeti i Kosovës, ishin këta përfaqësues të shtresave të ndryshme shoqërore, çifligarë e agallarë, tregtarë e zejtarë, klerikë e nëpunës, bajraktar e malësorë. Ndër figurat më të shquara që merrnin pjesë në Kuvendin e Përgjithshëm njihen: Ali bej Gucia, Iljaz pashë Dibra, Hasan pashë Tetova, Abdulla pashë Dreni, Ymer Prizreni, Ahmet Koronica, Shaban bej Prizreni, Jashar bej Shkupi, Abdyl Frashëri etj. Në Kuvendin e Përgjithshëm në Prizren kishin ardhur gjithashtu si delegatë disa feudalë nga viset e Bosnjës dhe Hercegovinës. Kuvendi i Prizrenit filloi punimet në ditën e caktuar, më qëllim që kërkesat shqiptare t’u paraqiteshin Fuqive të Mëdha para se të mblidhej Kongresi i Berlinit. Kuvendi i përgjithshëm i zhvilloi punimet në një nga sallat e medresesë së ndërtuar në shek. XVII nga Mehemet Pasha; kjo ndërtesë ndodhet pranë Bajrak Xhamisë. Kryetar i Kuvendit u zgjodh delegati më i moshuar, Iljaz pashë Dibra. Pas formimit të Lidhjes së Prizrenit u zgjodhën organet e saj: Këshilli i Përgjithshëm me kryetar Iljaz pashë Dibrën, për funkisonet legjislative dhe të Komitetit Qendror, në të cilin bënin pjesë Abdyl Frashëri, Sulejman Vokshi, Haxhi Shabani etj, për funksione ekzekutive. Pas një jave debatesh, më 17 qershor 1878, projekt-programi i paraqitur nga delegatët proosmanë, i njohur me emrin Kararname (Libri i vendimeve), u konsiderua i miratuar, ndonëse nuk mori shumicën e votave. Megjithatë ndryshimet që i’u bënë, Kararnameja shprehte besnikërinë ndaj sulltanit dhe përshkohej nga fryma islame.  Kurr arritën delegatët e pothuajse të gjitha krahinave shqiptare, u mblodhën rishtas në Prizren më 1 korrik 1878, ndërsa Kuvendi i Përgjithshëm më 2 korrik miratoi Kanunin e ri, që i jepte të drejtë Lidhjes të kishte degët e saj në qendrat e ndryshme të Shqipërisë, të shpallte mobilizimin ushtarak e të gjithë burrave të aftë për armë, të mblidhte për nevojat e veta buxhetore një serë taksash të ndryshme, të kishte gjyqe të veçanta. Me këto të drejta, Lidhja e Prizrenit fitonte funksionet pushtetare të veçanta nga ato të Shtetit Osman dhe krijohej mundësia për të ngritur shkallë-shkallë një shtet autonom shqiptar.

 

Burimi: http://shenja.mk/index.php/opinion-analize/11881-lidhja-shqiptare-e-prizrenit-10-qershor-1878.html

Para 100 viteve shqiptarët ishin shumicë në Prilep

27/03/2014 Lini një koment

PARA 100 VITEVE SHQIPTARËT ISHIN SHUMICË NË PRILEP

lajme

Historianët sqarojnë se menjëherë pas përfundimit të Luftës së parë Ballkanike shqiptarët që kanë jetuar në Prilep dhe në qytetet e tjera lindore të Maqedonisë i kanë shpërngulur me dhunë për në Turqi, ndërsa ata që mbetën për ti shpëtuar shpërnguljes u asimiluan.

Në një reportazh të gazetës “New York Daily Tribune” të datës 3 maj 1903 me titull “Konfliktet etnike ballkanike” shkruan se në Prilep, shqiptarët, turqit dhe bullgarët kanë qenë afërsisht të barabartë në numër.

“Ne shkuam për një shëtitje rreth qytetit. Kur ra terri na thanë se ne nuk duhet të jemi jashtë. Roje ruanin derën e dhomës sime dhe shkallët gjithë natën. Rëndësia e kësaj ishte se Prilepi është qendra e zonës ku shqiptarët, turqit dhe bullgarët në numër janë thuajse të barabarta. Nëse unë dal para një shqiptari ose turku, i cili nuk është në humor të mirë, ndonjëherë ndodh që ai të drejtojë pistoletën drejt meje. Këtë mund të bëjnë dhe burrat bullgarë për të tërhequr vëmendjen e disa prej kombeve të mëdha në çështjet e Ballkanit. Në mëngjes ne u larguan nga qyteti dhe hasëm në një kazermë ushtarake të madhe, më të madhe sesa ajo që mund të gjendet në afërsi të ndonjë qyteti të SHBA-ve. Rreth nesh dhe para nesh ecnin ushtarët, ndërsa përpara dhe në kodrinat përreth, ushtarët mbikëqyrnin rrugën. Patrullat kalorësish me 20-200 njerëz ishin të zakonshme. Kohë pas kohe me vete ata bartnin edhe të burgosur të lidhur me zinxhirë. E tillë është situata në Maqedoni edhe në linjat hekurudhore, jo vetëm në rajonin e Prilepit, por në çdo krahinë”, shkruan gazeta njujorkeze e vitit 1903.

Por, ku janë sot shqiptarët që kanë pas jetuar në Prilep? Çka ndodhur me ta? Në Prilep sot shqiptarë kanë mbetur vetëm në disa fshatra si Zhitosha, Cërnëlishtja etj. Të tjerët janë zhdukur, janë asimiluar e shpërngulur.

Trena të mbushur me shqiptarë i dërgonin ata për në Eldorado.

Historianët sqarojnë se menjëherë pas përfundimit të Luftës së parë Ballkanike shqiptarët që kanë jetuar në Prilep dhe në qytetet e tjera lindore të Maqedonisë i kanë shpërngulur me dhunë për në Turqi.

“Menjëherë pas luftës së parë Ballkanike shqiptarët u shpërngulën për në Turqi, ndërsa një pjesë ortodokse që mbeti u asimiluan. Ata shpërngulen, detyrohen me dhunë nga administrate serbe, ndërsa pjesa tjetër për ti shpëtuar shpërnguljes janë asimiluar. Aty kalonte linja hekurudhore Prilep-Manastir-Selanik dhe vazhdonte për Turqi. I kanë transportuar me trena, i kanë dëbuar me dhunë”, thotë për “Lajm” historian Nebi Dervishi.

Historian Skënder Hasani thotë se shpërngulja e shqiptarëve që kanë jetuar në qytetet e Maqedonisë lindore ka vazhduar edhe pas luftës së parë ballkanike. “Ka qenë marrëveshja turko-Jugosllave për shpërnguljen e shqiptarëve. Ne kemi të dhëna që tregojnë se jo vetëm Prilepi, por edhe Krusheva dhe Velesi kanë qenë të populluara me shqiptarë. Numri i shqiptarëve në këto qytete ka qenë i përafërt ose edhe më i madh se i komuniteteve të tjera”, sqaron Hasani për “Lajm”.

Sot në Prilep, shqiptarët jo vetëm që nuk janë shumicë, por në qytet ata numërohen me gishta. Për një shekull Prilepi është “pastruar” nga shqiptarët. Pastrimi etnik ka ndodh edhe në disa qytete të tjera të Maqedonisë.

Ndiqe

Merreni çdo postim të ri drejt e te email-et tuaja.

Bashkojuni 86 ndjekësve të tjerë

Këtë e pëlqejnë %d blogues: